Lập ngân sách không chỉ đơn thuần là cắt giảm chi tiêu cho những thú vui hay tiết kiệm từng đồng; mà còn là hiểu rõ tiền của bạn đang đi đâu, đưa ra những lựa chọn tài chính có chủ đích và đảm bảo gia đình bạn có thể thoải mái đáp ứng cả nhu cầu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn.
Cho dù bạn đang tiết kiệm cho một kỳ nghỉ, trả tiền đặt cọc mua nhà, hay chỉ đơn giản là muốn tránh cảnh sống chật vật từ lương tháng này sang tháng khác, ngân sách gia đình có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Đó là việc bạn nắm quyền kiểm soát tương lai tài chính của mình, chứ không phải để nó kiểm soát bạn.
Lập ngân sách gia đình thoạt đầu có vẻ khó khăn, đặc biệt nếu bạn chưa từng làm điều đó trước đây. Nhưng một khi bạn chia nhỏ nó thành các bước dễ quản lý, thì việc này không chỉ khả thi mà còn có thể trở thành công cụ giúp bạn an tâm và tự tin về tài chính.
Bước 1: Theo dõi thu nhập
Bước đầu tiên để lập ngân sách là hiểu rõ bạn có bao nhiêu tiền thu vào. Điều này không chỉ liên quan đến tiền lương; nó bao gồm tất cả những gì gia đình bạn kiếm được: tiền thưởng, việc làm thêm, cổ tức hoặc thu nhập thụ động. "Đó là phép tính đơn giản: Thu nhập của bạn chỉ có thể tăng lên đến mức độ bạn tăng lên," — T. Harv Eker.
Ví dụ: Nếu cả bạn và vợ/chồng đều đi làm, hãy liệt kê cả hai khoản thu nhập của hai người. Nếu một trong hai người làm tự do hoặc có công việc làm thêm, hãy bao gồm cả những con số đó. Đừng quên bất kỳ nguồn thu nhập bổ sung nào, chẳng hạn như bất động sản cho thuê hoặc đầu tư.
Mẹo thực hành: Theo dõi thu nhập của bạn trong ít nhất một tháng để có cái nhìn tổng quan về dòng tiền của bạn. Bạn có thể thấy rằng có những nguồn thu nhập mà bạn đã quên tính đến hoặc thay đổi theo từng tháng.
Bước 2: Xác định các khoản chi tiêu
Bây giờ bạn đã biết mình kiếm được bao nhiêu, đã đến lúc tìm hiểu xem tiền của bạn đi đâu. Điều này có nghĩa là xem xét từng xu bạn chi tiêu trong một tháng điển hình. Hãy bắt đầu bằng cách chia các khoản chi tiêu của bạn thành các loại: cố định (những khoản không thay đổi mỗi tháng) và biến động (những khoản có thể dao động).
Chi phí cố định: Đây là những thứ như tiền thuê nhà hoặc trả góp nhà, tiền trả góp xe, tiền điện nước và bảo hiểm.
Chi phí biến động: Những khoản này có thể bao gồm thực phẩm, giải trí, xăng và ăn ngoài.
Ví dụ: Nếu bạn chi 200 đô la cho thực phẩm, 150 đô la cho xăng và 100 đô la cho giải trí trong một tháng, hãy liệt kê những khoản đó vào cột chi phí biến động. Bạn có thể sẽ ngạc nhiên khi thấy mình có thể cắt giảm ở đâu.
Mẹo hữu ích: Sử dụng ứng dụng hoặc bảng tính để theo dõi chi tiêu của bạn, vì nó có thể tự động phân loại chi tiêu của bạn, giúp bạn dễ dàng phát hiện xu hướng và các chi phí không cần thiết.
Bước 3: Đặt ra các mục tiêu tài chính rõ ràng
Việc lập ngân sách sẽ dễ dàng hơn nhiều khi bạn có mục đích rõ ràng cho tiền của mình. Những mục tiêu này sẽ đóng vai trò là động lực và hướng dẫn bạn khi phân bổ nguồn lực.
Ví dụ: Có thể mục tiêu của bạn là tiết kiệm cho quỹ khẩn cấp, một kỳ nghỉ gia đình hoặc trả hết nợ. Bằng cách ưu tiên các mục tiêu này, bạn có thể đưa ra các quyết định phù hợp với giá trị và sức khỏe tài chính lâu dài của mình.
Mẹo thực hành: Sử dụng phương pháp mục tiêu SMART—Cụ thể, Đo lường được, Khả thi, Phù hợp và Có thời hạn. Ví dụ: “Tiết kiệm 5.000 đô la cho quỹ khẩn cấp vào cuối năm” là một mục tiêu rõ ràng, khả thi.
Bước 4: Lập kế hoạch ngân sách
Sau khi biết thu nhập, chi phí và mục tiêu của mình, bạn có thể bắt đầu xây dựng ngân sách. Phương pháp phổ biến nhất là quy tắc 50/30/20:
50% thu nhập của bạn dành cho các nhu cầu thiết yếu (nhà ở, tiện ích, thực phẩm, v.v.)
30% dành cho các mong muốn (giải trí, ăn ngoài, du lịch, v.v.)
20% dành cho tiết kiệm và trả nợ
Ví dụ: Nếu thu nhập hàng tháng của bạn là 4.000 đô la, điều này có nghĩa là bạn sẽ phân bổ 2.000 đô la cho các nhu cầu thiết yếu, 1.200 đô la cho các mong muốn và 800 đô la cho tiết kiệm hoặc trả nợ.
Mẹo thực hành: Nếu các mong muốn của bạn vượt quá ngân sách, hãy thử cắt giảm những thứ không thiết yếu. Ví dụ: hủy các đăng ký không sử dụng hoặc giảm ăn ngoài.
Bước 5: Theo dõi và điều chỉnh chi tiêu
Bây giờ ngân sách của bạn đã được thiết lập, đã đến lúc tuân thủ nó. Nhưng đừng mong đợi mọi thứ sẽ hoàn hảo ngay từ đầu. Điều quan trọng là phải theo dõi tiến độ của bạn và điều chỉnh khi cần thiết. Nếu bạn chi tiêu quá mức ở một hạng mục, hãy cân bằng bằng cách cắt giảm ở hạng mục khác.
Ví dụ: Nếu bạn vô tình chi tiêu quá mức cho giải trí trong một tháng, hãy bù lại bằng cách giảm chi tiêu cho thực phẩm trong những tuần tiếp theo. Sự linh hoạt là chìa khóa!
Mẹo hữu ích: Xem lại ngân sách của bạn hàng tuần hoặc hàng tháng để đảm bảo bạn đang đi đúng hướng. Nhiều ứng dụng cung cấp cảnh báo khi bạn sắp đạt đến giới hạn ngân sách ở bất kỳ hạng mục nào.
Bước 6: Tiết kiệm và xây dựng quỹ khẩn cấp
Xây dựng quỹ khẩn cấp nên là ưu tiên hàng đầu của bất kỳ gia đình nào. Quỹ này là lưới an toàn của bạn trong trường hợp phát sinh các khoản chi phí bất ngờ—như hóa đơn y tế hoặc sửa chữa xe.
Ví dụ: Hãy đặt mục tiêu tiết kiệm ít nhất từ ba đến sáu tháng chi phí sinh hoạt. Đối với một gia đình chi tiêu 3.000 đô la mỗi tháng, đó là từ 9.000 đến 18.000 đô la tiền tiết kiệm.
Mẹo thực hành: Thiết lập chuyển khoản tự động vào tài khoản tiết kiệm để bạn liên tục bổ sung vào quỹ khẩn cấp của mình. Hãy bắt đầu từ số tiền nhỏ—tiết kiệm tự động 50 đô la một tuần có thể nhanh chóng tích lũy thành một khoản lớn!
Kết luận: Hãy kiên định và linh hoạt
Lập ngân sách gia đình là một hành trình, không phải là một nhiệm vụ một lần. Nó đòi hỏi sự kiên định, kiểm tra thường xuyên và khả năng thích ứng khi cuộc sống thay đổi. Nhưng phần thưởng rất lớn: sự an tâm về tài chính, ít căng thẳng hơn và một con đường rõ ràng để đạt được mục tiêu của bạn. Điều quan trọng là phải lập ngân sách phù hợp với hoàn cảnh riêng của gia đình và đừng ngại điều chỉnh khi nhu cầu của gia đình thay đổi.
Quá trình lập ngân sách không nhất thiết phải khó khăn—đó là một công cụ giúp bạn kiểm soát tương lai tài chính của mình. Vì vậy, hãy lấy máy tính ra và bắt đầu lập kế hoạch tài chính cho gia đình bạn ngay hôm nay!
