Các bạn thân mến! Có mùi hương nào trong vườn khiến ta thấy “tươi tỉnh” ngay lập tức hơn bạc hà khi lướt qua tay? Bạc hà lục được yêu thích vì hào phóng, bền bỉ và hữu dụng từ gian bếp đến bậu cửa sổ.
Hướng dẫn này sẽ giúp bạn hiểu bạc hà lục là gì, khác gì so với bạc hà cay, và cách trồng, “khoanh vùng”, chăm sóc để cây xanh tốt suốt nhiều năm.
Làm quen với bạc hà lục
Bạc hà lục, tên khoa học là Mentha spicata, là cây lâu năm thơm mạnh, nổi bật với hương vị ngọt và tươi sáng. Loại này rất phổ biến trong nấu ăn, mẹo chăm sóc tại nhà và những thói quen thư giãn đơn giản như túi thơm. Trong điều kiện thuận lợi, cây tạo thành một bụi gọn gàng xanh mướt, có thể thu hái thường xuyên mà không làm hại cây.
Họ bạc hà
Bạc hà lục thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae), nhóm cây nổi tiếng với lá thơm và thân vuông. Nhiều loài bạc hà được mô tả là “lan rất nhanh” vì chúng tạo thân ngầm bò ngang dưới đất, mọc chồi mới liên tục. Bạc hà cay (Mentha × piperita) là giống lai tự nhiên giữa bạc hà lục và bạc hà nước, vì thế vị thường mạnh hơn và cho cảm giác “mát lạnh” rõ rệt hơn.
Dấu hiệu nhận biết
Lá bạc hà lục xanh sáng, thuôn nhọn và hơi sần nhẹ, mùi sạch, ngọt dịu chứ không gắt. Vào mùa hè, cây cho các bông hoa màu tím nhạt mọc thẳng, có thể dài khoảng 10 cm. Khi trưởng thành, cây thường cao và rộng khoảng 30–60 cm; nếu thường xuyên bấm ngọn, bụi sẽ dày lá và trông đầy đặn hơn.
Vị trí trồng lý tưởng
Bạc hà lục phát triển tốt ở nơi có nắng bán phần, đặc biệt hữu ích ở những vùng buổi chiều ấm nóng và nắng gắt. Nắng sáng kèm bóng râm nhẹ buổi chiều thường cho lá sum suê và hương thơm đậm. Trồng nắng trực tiếp vẫn ổn nếu đất luôn đủ ẩm. Trong nhà, chỉ cần một khung cửa sổ nhiều ánh sáng là cây trong chậu vẫn xanh tốt, gọn gàng và ra lá đều.
Nhu cầu về đất
Để cây khỏe nhất, hãy chọn đất giữ ẩm tốt nhưng thoát nước ổn, giàu mùn bằng phân hữu cơ hoặc chất hữu cơ hoai mục. Bạc hà lục thích độ pH hơi chua đến trung tính, khoảng 6,5–7,0. Đất nặng, úng nước dễ làm rễ yếu; còn đất quá cát lại khô nhanh, khiến lá nhỏ và mùi thơm kém đậm.
Cách nhân giống và trồng
Bạc hà lục dễ trồng nhất từ cây con hoặc giâm cành, vì bén rễ nhanh và giữ đúng hương vị của cây mẹ. Nếu gieo hạt, hãy gieo sau khi thời tiết ấm lên vào mùa xuân, giữ ẩm đều cho đến khi nảy mầm. Khi cây con mọc rõ, tỉa thưa sẽ giúp thoáng gió, rễ khỏe hơn và dáng cây đầy đặn hơn.
Khoảng cách trồng
Nếu trồng xuống luống, nên đặt cây cách nhau khoảng 30 cm để lá không chen chúc, tránh giữ ẩm quá mức gây bệnh. Sau khi trồng, tưới đẫm một lần, rồi giữ đất hơi ẩm trong vài tuần đầu để rễ ổn định. Khi đã bén, bạc hà lục rất “lì”, thu hái xong vẫn bật chồi mới nhanh và sớm lấp đầy khoảng trống bằng mảng xanh tươi.
Kiểm soát tốc độ lan
Bạc hà lục có thể lan nhanh nhờ các thân ngầm, vì vậy lên kế hoạch từ đầu sẽ tránh “đau đầu” về sau. Trồng trong chậu là cách đơn giản nhất, bao gồm cả hộp trồng ở bậu cửa sổ hoặc giỏ treo. Một cách thực tế khác là chôn một chậu lớn xuống đất và bỏ đáy, tạo “hàng rào” hạn chế thân ngầm lan ra ngoài mà vẫn nhìn tự nhiên như trồng đất.
Lịch tưới nước
Độ ẩm ổn định giúp bạc hà lục mềm lá và thơm ngon. Trồng đất thì mỗi năm phủ một lớp mùn/phủ gốc sẽ giúp rễ mát và giảm bốc hơi. Trồng chậu thì cần kiểm tra thường xuyên hơn vì chậu khô nhanh, nhất là khi trời ấm. Hãy tưới khi lớp đất mặt bắt đầu khô, giữ đất ẩm đều nhưng không được sũng nước.
Kế hoạch bón dưỡng
Bạc hà lục không cần bón “nặng tay”, nhưng phản ứng tốt với dinh dưỡng nhẹ. Bổ sung một lớp phân hữu cơ lên mặt đất vào đầu xuân sẽ giúp cây ra lá đều. Với cây trồng chậu, nhiều hướng dẫn làm vườn khuyên dùng phân nước loãng khoảng mỗi tháng một lần trong giai đoạn cây phát triển mạnh. Bón quá nhiều có thể khiến cây vọt nhanh nhưng yếu, mùi thơm lại nhạt hơn.
Tỉa cây và thu hoạch
Thu hái đều đặn chính là bí quyết để bụi bạc hà lục rậm rạp và đẹp mắt. Hãy bấm ngọn thường xuyên để kích thích phân nhánh, và cắt thân ngay phía trên một cặp lá để cây bật chồi mới. Muốn hương vị ngon nhất, nên hái lá trước khi hoa nở rộ. Nếu bông hoa xuất hiện khiến chất lượng lá giảm, bạn có thể cắt bỏ các cụm hoa để cây dồn năng lượng trở lại cho phần lá.
Tách bụi để “làm mới”
Ngay cả cây khỏe cũng có thể “đuối” theo thời gian. Tách bụi mỗi hai năm giúp cây sung sức, tăng độ thoáng và hạn chế tình trạng bụi bị rỗng ở giữa. Nhấc cả bụi lên, tách thành các phần có rễ khỏe rồi trồng lại vào đất mới. Cách “reset” đơn giản này cũng cho bạn thêm cây để tặng bạn bè hoặc trồng thêm chậu mới.
Chăm sóc mùa lạnh
Bạc hà lục thường chịu lạnh tốt và sẽ bật lại vào mùa xuân từ phần rễ. Trồng đất thì phủ gốc giúp bảo vệ rễ trong những đợt lạnh. Cây trồng chậu dễ bị ảnh hưởng hơn vì rễ lạnh nhanh, nên chuyển chậu vào nơi sáng trong nhà là lựa chọn khôn ngoan. Khi để trong nhà, giảm tưới—chỉ giữ đất hơi ẩm cho đến khi cây bắt đầu phát triển trở lại.
Phòng ngừa rắc rối
Phần lớn vấn đề của bạc hà lục đến từ điều kiện ẩm và bí. Hãy đảm bảo thoáng gió bằng cách trồng đủ khoảng cách và tỉa thường xuyên, đồng thời tránh làm ướt lá vào cuối ngày. Nếu lá xuất hiện mảng nhạt màu hoặc lớp phủ như bụi, hãy loại bỏ phần bị ảnh hưởng và điều chỉnh thói quen tưới. Bạc hà khỏe sẽ xanh tươi, thơm rõ, thân không rũ và lá không vàng.
Cách dùng trong đời sống
Hương vị trong trẻo của bạc hà lục hợp với nhiều món, từ salad tươi đến sốt, đĩa trái cây. Bạn cũng có thể hãm lá với nước ấm để có một thức uống dịu nhẹ, thơm mát, hoặc băm nhỏ trộn vào các loại sốt chấm từ sữa chua cho vị “bừng sáng”. Ngoài gian bếp, lá phơi khô có thể làm thơm ngăn tủ, còn dầu ngâm bạc hà đôi khi được dùng trong những thói quen chăm sóc bản thân đơn giản.
Kết luận
Bạc hà lục là một trong những loại thảo mộc dễ trồng nhất nếu bạn cho cây đất ẩm giàu dinh dưỡng, tỉa nhẹ đều tay và có kế hoạch kiểm soát rễ lan. Với chậu trồng phù hợp, thu hái thường xuyên và chăm sóc theo mùa đơn giản, cây có thể luôn xanh tốt và hữu ích năm này qua năm khác. Với bạn, bạc hà lục hợp nhất ở đâu—một chậu trong bếp, hộp trồng trên ban công, hay viền vườn?
