Bạn đã bao giờ phải bỏ đi nửa quả dưa leo vì để tủ lạnh vài hôm là mềm nhũn, hay cảm thấy áy náy khi đổ phần đồ ăn thừa sau bữa cơm? Nếu giống đa số chúng ta, lãng phí thực phẩm là chuyện xảy ra thường xuyên hơn ta tưởng.

Nhưng sẽ thế nào nếu bạn có thể thay đổi điều đó, vẫn ăn ngon mỗi ngày mà gần như không phải vứt đi thứ gì? Nấu ăn theo hướng “không lãng phí” nghe có vẻ là thử thách khó nhằn, nhưng thực ra dễ hơn bạn nghĩ.

Hãy cùng khám phá những cách giúp bạn giảm “dấu chân thực phẩm” mà vẫn nấu được những bữa ăn hấp dẫn.

1. Lên kế hoạch bữa ăn thông minh

Một trong những cách hiệu quả nhất để giảm lãng phí bắt đầu từ trước khi bạn bước vào bếp. Lập kế hoạch bữa ăn chính là chìa khóa. Khi bạn phác thảo thực đơn cho cả tuần, bạn sẽ mua đúng thứ cần mua, hạn chế những món “tiện tay” cho vào giỏ rồi cuối cùng lại phải bỏ đi.

Mẹo nhỏ rất đáng làm: trước khi viết danh sách mua sắm, hãy kiểm tra nhanh tủ lạnh và tủ khô. Nhờ vậy, bạn tránh mua trùng nguyên liệu đã có, đồng thời kịp tận dụng đồ còn lại trước khi chúng hỏng.

Khi lên thực đơn, hãy ưu tiên các món dùng chung nguyên liệu. Chẳng hạn, tối nay bạn xào rau củ, ngày mai có thể dùng chính những loại rau ấy cho món canh hoặc salad. Cách này giúp mọi thứ được “đi hết vòng đời” trước khi kịp héo úa hay xuống chất.

2. Bảo quản thực phẩm đúng cách

Bảo quản chuẩn là bước đơn giản nhưng lại giúp giảm lãng phí rất rõ. Nhiều khi ta phải vứt đồ còn dùng được chỉ vì cất giữ sai cách. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn nhanh sau:

• Rau thơm: cắm vào cốc nước như cắm hoa, rồi phủ lỏng bằng túi nhựa và đặt trong tủ lạnh.

• Trái cây và rau củ: có loại nên để tủ lạnh (như các loại rau lá), nhưng cũng có loại hợp với nơi khô ráo, thoáng mát (như khoai tây hoặc cà chua).

• Bánh mì: nếu không ăn hết ngay, hãy cấp đông một nửa để giữ lâu hơn.

Ngoài ra, dùng các vật dụng giúp giữ độ tươi như hũ thủy tinh kín khí hoặc túi silicone tái sử dụng cũng hỗ trợ thực phẩm “bền” hơn, giảm nguy cơ hỏng trước khi bạn kịp dùng.

3. Tận dụng mọi phần của nguyên liệu

Một cách thú vị để cắt giảm lãng phí là dùng trọn vẹn từng phần của nguyên liệu. Nghĩa là không chỉ ăn phần “chính” của rau củ, mà còn tận dụng cả vỏ, cuống, thân hoặc lá. Bạn có biết lá cà rốt có thể làm sốt kiểu pesto không? Hay phần thân bông cải xanh có thể thái nhỏ để xào hoặc nấu canh? Thậm chí, những mẩu rau củ vụn còn lại có thể gom lại để nấu nước dùng rau củ tại nhà.

Thay vì vứt vỏ cam, chanh, bạn có thể làm vỏ tẩm đường, hoặc cho vào dung dịch tẩy rửa tự pha để tạo hương thơm tự nhiên. Tinh thần cốt lõi là sáng tạo với những gì bạn đã mua, để mỗi nguyên liệu đều được tận dụng tối đa.

4. Giữ lại đồ ăn thừa và “biến hóa” khéo léo

Đồ ăn thừa có thể là “cứu tinh” trong bếp — miễn là bạn dùng chúng đúng cách. Thay vì để đến cuối ngày rồi bỏ, hãy nghĩ cách biến phần thừa thành một món mới. Cơm nguội chẳng hạn, hôm sau hoàn toàn có thể trở thành cơm chiên. Bánh mì cũ có thể làm vụn bánh để tẩm chiên hoặc nướng thành bánh mì giòn. Ngay cả nước luộc, nước hầm còn lại cũng có thể dùng làm nền cho nồi canh hoặc món hầm tiếp theo.

Nếu bạn muốn theo đuổi lối nấu ăn không lãng phí nghiêm túc hơn, hãy chia đồ ăn thừa vào hộp theo khẩu phần và cấp đông. Nhờ vậy, bạn có thể dùng vào ngày khác, giảm đáng kể khả năng “quên trong tủ” rồi phải bỏ đi.

5. Ủ phân hữu cơ cho phần không thể tận dụng

Ngay cả khi tính toán kỹ, vẫn sẽ có vài thứ bạn không thể tái sử dụng. Thay vì bỏ vào thùng rác, hãy cân nhắc ủ phân hữu cơ. Đây là cách biến vụn thực phẩm thành đất giàu dinh dưỡng cho khu vườn nhà bạn hoặc vườn cộng đồng. Vỏ rau củ, bã cà phê, vỏ trứng… đều rất phù hợp để ủ, giúp bạn “trả lại” cho đất thay vì góp thêm rác cho bãi chôn lấp.

Nếu bạn không có vườn, một số nơi có dịch vụ thu gom hoặc điểm tiếp nhận rác hữu cơ. Chỉ cần thêm một thói quen nhỏ như vậy cũng đã tạo tác động lớn trong việc giảm dấu chân môi trường từ thực phẩm.

6. Sáng tạo với rau củ sắp hỏng

Khi bạn có rau củ quả đang ở ngưỡng “sắp không còn ngon”, đừng vội vứt đi — hãy biến chúng thành món mới. Chuối chín mềm có thể làm bánh chuối hoặc xay sinh tố. Cà chua hơi nhũn có thể xay thành sốt tươi. Tương tự, rau lá bị héo có thể cho vào súp, sinh tố xanh hoặc đảo nhanh thành món xào.

Ngay cả rau củ đông lạnh cũng có thể dùng theo cách linh hoạt. Nếu bạn có sẵn đậu Hà Lan hay rau chân vịt đông lạnh, hãy trộn vào mì Ý hoặc cà ri để “kéo dài” bữa ăn, vừa tiết kiệm vừa giảm lãng phí.

Nấu ăn theo hướng không lãng phí không phải là việc phải hoàn hảo mà là những lựa chọn nhỏ, có chủ đích, tích lũy dần theo thời gian. Dù là lên kế hoạch bữa ăn, bảo quản tốt hơn hay khéo léo tận dụng đồ thừa, mỗi nỗ lực đều góp phần giảm lãng phí và thu nhỏ tác động của bạn lên môi trường. Điều tuyệt vời là bạn còn có thể khám phá thêm nhiều cách ăn ngon, đồng thời tiết kiệm chi phí.

Vì thế, lần tới khi vào bếp, hãy thử áp dụng vài mẹo trong số này. Bắt đầu từ những bước đơn giản nhất và quan sát xem lượng thực phẩm bạn bỏ đi giảm đến đâu. Dần dần, bạn sẽ thấy việc tận dụng triệt để trở thành thói quen tự nhiên và bạn sẽ vui vì biết rằng mình đang tạo ra khác biệt, từng bữa ăn một.