Có lẽ đây là “cơn ác mộng” quen thuộc của bất kỳ người làm nhạc nào: bạn ngồi trước trang giấy trắng, nhạc cụ nằm im lìm, còn cảm hứng thì bặt tăm.

Dòng ý tưởng từng chảy trôi tự nhiên bỗng dưng dừng lại, và dù thử đủ cách, giai điệu vẫn chẳng chịu xuất hiện. Nghe có quen không? Bị “kẹt” trong một hố sâu sáng tạo là trải nghiệm khó chịu nhưng rất phổ biến trên hành trình nghệ thuật.

Tin vui là: luôn có cách để bạn quay lại đường ray và đánh thức nguồn cảm hứng. Dưới đây là những chiến lược hiệu quả mà nhiều nhạc sĩ thường dùng để phá vỡ rào cản sáng tạo và kéo âm nhạc trở lại.

1. Thay đổi môi trường

Đôi khi, cách đơn giản nhất để vượt qua bế tắc là đổi không gian xung quanh. Một môi trường mới có thể kích hoạt những ý tưởng mới, giúp bạn nhìn vấn đề từ góc khác và đem lại cảm giác “làm mới” tinh thần. Bạn có thể chuyển góc luyện tập sang phòng khác, mang nhạc cụ ra ngoài trời, hoặc thậm chí thực hiện một chuyến đi ngắn đến nơi chưa từng đặt chân tới. Chỉ cần đổi cảnh, não bộ đã có cơ hội thoát khỏi quán tính cũ và bắt đầu kết nối theo cách khác.

Ví dụ:

Nhiều nhạc sĩ nhận ra rằng làm việc ngoài trời hay ở công viên hay bên bờ biển giúp họ “bắt sóng” âm nhạc theo cách hoàn toàn khác so với khi ở nhà. Âm thanh tự nhiên, không khí trong lành và cảm giác rộng mở, ít bị gò bó bởi thói quen thường nhật có thể khơi dậy năng lượng sáng tạo mới.

2. Hợp tác với người khác

Một trong những cách nhanh nhất để phá vỡ bức tường sáng tạo là bắt tay cùng người khác. Khi bạn mắc kẹt trong suy nghĩ của chính mình, việc trao đổi ý tưởng với một nhạc sĩ khác có thể mở ra lối đi bất ngờ. Sự hợp tác mang đến kỹ thuật mới, chất liệu âm thanh mới và những hướng tiếp cận bạn chưa từng nghĩ tới. Không chỉ là “thêm người”, đó là “thêm góc nhìn”.

Ví dụ:

Nếu bạn thường làm việc một mình, hãy thử kết hợp với một người viết lời hoặc nhà sản xuất âm nhạc. Thậm chí một buổi ngẫu hứng chơi cùng bạn bè cũng có thể nảy ra giai điệu hoặc hòa âm mới. Nhiều khi, chỉ cần chia sẻ không gian sáng tạo với một người khác cũng đủ để tia lửa quay lại.

3. Thử nhạc cụ mới hoặc chất liệu âm thanh mới

Bám mãi vào một nhạc cụ và một kiểu kỹ thuật dễ khiến bạn rơi vào cảm giác dự đoán được mọi thứ và sự nhàm chán âm thầm kéo tụt cảm hứng. Hãy thử khám phá một nhạc cụ khác hoặc một chất liệu âm thanh mới. Nếu bạn là người chơi ghi-ta, hãy ngồi vào đàn phím; nếu quen viết ballad mộc, hãy thử nhịp điện tử; nếu bạn quen với âm thanh sạch sẽ, hãy thử hiệu ứng lạ hoặc cách xử lý âm thanh khác thường. Sự thay đổi này buộc não bộ “tư duy lại từ đầu” và tiếp cận sáng tác theo hướng tươi mới.

Ví dụ:

Nhiều nghệ sĩ nổi tiếng từng làm mới phong cách bằng cách đổi công cụ sáng tạo. Chẳng hạn, Paul McCartney đã sử dụng âm thanh tổng hợp trong album “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band”, đem đến những lớp âm sắc mới lạ, tạo nên chất liệu mà trước đó khán giả gần như chưa từng nghe trong âm nhạc của nhóm.

4. Đặt mục tiêu nhỏ, dễ thực hiện

Bế tắc sáng tạo thường đến từ áp lực phải tạo ra một thứ thật “đột phá”. Khi bạn đặt kỳ vọng quá lớn—như phải viết xong cả album hay hoàn thiện ngay một ca khúc hoàn hảo—cảm giác quá tải sẽ làm bạn đứng hình. Thay vì thế, hãy chia nhỏ quá trình thành những nhiệm vụ vừa sức. Đặt mục tiêu cụ thể và dễ đạt: viết một đoạn lời, nghĩ một câu giai điệu, thử một vòng hợp âm mới, hoặc chỉ đơn giản là phác thảo ý tưởng chủ đề.

Ví dụ:

Thay vì cố viết trọn một bài trong một lần, bạn có thể đặt mục tiêu viết 15 phút mỗi ngày. Kể cả kết quả ban đầu chưa như ý, bạn vẫn đang tạo ra chuyển động. Và khi đã có đà, cảm hứng thường sẽ xuất hiện dễ hơn.

5. Cho phép mình có những ý tưởng “tệ”

Nghe có vẻ ngược đời, nhưng đôi khi chìa khóa để vượt qua bí ý tưởng là ngừng phán xét chất lượng của mọi thứ bạn nghĩ ra. Hãy cho phép những ý tưởng “dở”, thậm chí kỳ quặc. Viết xuống tất cả, dù nghe chênh vênh hay chưa đúng nhịp. Khi bạn tạo ra một không gian sáng tạo không bị soi xét, bạn sẽ mở được cánh cửa cho những khả năng mà bình thường bạn tự chặn lại vì sợ sai.

Ví dụ:

Ban nhạc Radiohead từng ghi âm “Kid A” với hàng loạt ý tưởng và âm thanh khác thường; có những thứ khi đó bị xem như “lỗi” hoặc thử nghiệm thất bại. Nhưng chính những điều tưởng như sai ấy lại trở thành dấu mốc, giúp họ định hình một album mang tính đột phá và làm mới hoàn toàn bản sắc âm nhạc.

6. Nghỉ ngơi một chút và để mọi thứ tự chảy

Đôi khi, cách tốt nhất để phá bế tắc là… dừng lại. Hãy tạm nghỉ. Đi dạo, đọc sách, xem một bộ phim—bất cứ điều gì khiến bạn rời khỏi áp lực “phải sáng tác ngay bây giờ”. Khi bạn bước ra khỏi dự án, tâm trí có thời gian thư giãn và âm thầm sắp xếp lại thông tin. Không ít lần, cảm hứng bùng lên vào đúng lúc bạn không cố gắng ép nó xuất hiện.

Ví dụ:

Brian Wilson của The Beach Boys từng có những quãng nghỉ dài giữa các phiên thu âm. Chính trong khoảng thời gian để tiềm thức “ủ” ý tưởng ấy, nhiều giai điệu kinh điển cho album “Pet Sounds” đã dần hình thành.

Creative block không dễ chịu, nhưng nó không có quyền định nghĩa hành trình của bạn. Dù bạn đổi môi trường, hợp tác cùng người khác, thử nhạc cụ mới hay chỉ đơn giản là nghỉ ngơi một nhịp, luôn có cách để quay lại dòng chảy sáng tạo. Hãy nhớ: sáng tạo không phải một đường thẳng. Đó là con đường quanh co, có lúc cần nghỉ, có lúc cần khám phá, có lúc phải chấp nhận những thử nghiệm chưa hoàn hảo. Vì vậy, lần tới khi bạn thấy mình “đụng tường”, đừng hoảng. Hãy coi đó như một cơ hội để thử điều mới và rồi âm nhạc sẽ lại tìm đường chảy về.