Vài năm trước, tôi gặp một người đã theo dõi giải đua Dakar Rally từ nhà trong hơn một thập kỷ. Anh ấy không nói về người chiến thắng hay thời gian hoàn thành vòng đua.

Khoảnh khắc dừng lại giữa chốn hoang vu ấy nói lên nhiều điều về Dakar hơn bất kỳ bức ảnh kỷ niệm nào.

Giải đua Dakar Rally không phải là cuộc đua mà bạn chỉ cần lái hết tốc lực và hy vọng vào điều tốt nhất. Đó là một sự kiện sức bền, nơi khả năng suy nghĩ thấu đáo khi kiệt sức cũng quan trọng không kém khả năng kiểm soát ga. Mỗi ngày đều mang đến một phong cảnh mới, một vấn đề mới và một cơ hội mới để đưa ra quyết định sai lầm.

Điều gì làm nên sự khác biệt của giải đua Dakar Rally

Không giống như đua xe trên đường đua khép kín, Dakar diễn ra trên địa hình rộng lớn, thoáng đãng. Không có những khúc cua quen thuộc được lặp đi lặp lại hết vòng này đến vòng khác.

Một đặc điểm nổi bật là hệ thống định vị. Các tay đua dựa vào sổ lộ trình kỹ thuật số cung cấp các ký hiệu, khoảng cách và hướng đi thay vì chỉ dẫn từng bước. Chỉ cần bỏ sót một điểm đánh dấu, bạn có thể mất vài phút—hoặc vài giờ—để tìm lại lộ trình.

Một điểm khác biệt quan trọng nữa là sự thay đổi địa hình hàng ngày. Mỗi chặng đua liên tục thay đổi bề mặt: từ đường đất cứng đến đường đất mềm.

Gánh nặng tinh thần mà người lái xe và người điều khiển xe máy phải gánh chịu

Sức bền thể chất được chú trọng, nhưng sự mệt mỏi về tinh thần thường là yếu tố quyết định.

Một thách thức về tinh thần là việc đưa ra quyết định dưới áp lực. Sau nhiều giờ lái xe, những lựa chọn nhỏ - liệu có nên đi theo những dấu vết mờ nhạt hay tin tưởng vào la bàn - có thể quyết định cả ngày.

Một điểm áp lực khác là việc khắc phục sai lầm. Hầu như ai cũng bị lạc đường. Kỹ năng nằm ở việc giữ bình tĩnh, dừng lại sớm và quay lại một cách có hệ thống thay vì tiếp tục tiến lên một cách mù quáng.

Quản lý giấc ngủ cũng đóng một vai trò quan trọng. Các ngày bắt đầu sớm, và việc chuẩn bị tiếp tục rất lâu sau khi các chặng đua kết thúc. Các đối thủ cạnh tranh học cách sử dụng hiệu quả các khoảng thời gian nghỉ ngơi ngắn, biết rằng ngày mai sẽ đòi hỏi sự tập trung hoàn toàn một lần nữa.

Sức chịu đựng về tinh thần không phải là điều tùy chọn trong Dakar. Nó được xây dựng thông qua kinh nghiệm và luyện tập có chủ đích.

Những cỗ máy được chế tạo cho quãng đường dài, không phải cho sự thoải mái

Các phương tiện trong Dakar được thiết kế với mục đích sinh tồn, không phải sự tiện lợi.

Độ tin cậy được tăng cường

Động cơ, khung xe và các bộ phận hệ thống treo được chế tạo để chịu được các va chạm lặp đi lặp lại và hoạt động liên tục trong nhiều giờ với tải trọng ổn định. Mục tiêu không phải là công suất tối đa, mà là hiệu suất ổn định ngày này qua ngày khác.

Tích hợp hệ thống định vị

Buồng lái được bố trí xung quanh thiết bị định vị. Màn hình hiển thị lộ trình, đồng hồ đo quãng đường và đèn cảnh báo được đặt ở vị trí dễ quan sát nhanh mà không làm gián đoạn sự tập trung.

Thiết kế dễ bảo dưỡng

Các bộ phận thường cần được chú ý—bộ lọc, bánh xe, tấm thân xe—đều dễ tiếp cận. Các đối thủ thường tự thực hiện bảo dưỡng cơ bản sau mỗi chặng đua.

Những lựa chọn thiết kế này phản ánh các ưu tiên của Dakar: hoàn thành mỗi ngày, ngay cả khi kết quả không mấy tốt đẹp.

Chiến lược đằng sau mỗi chặng

Mỗi chặng đua Dakar đều được tiếp cận với một kế hoạch, chứ không phải là sự tấn công mù quáng.

Trước khi bắt đầu, các đội nghiên cứu ghi chú địa hình và dự báo thời tiết. Họ quyết định nên tăng tốc ở đâu và nên tiết kiệm ở đâu. Một đoạn đường nhanh ở đầu chặng có thể không đáng để làm hỏng lốp xe cần thiết cho những chặng sau.

Trong giai đoạn này, việc quản lý tốc độ rất quan trọng. Các đối thủ thường giảm tốc độ một chút ở những khu vực đòi hỏi kỹ năng định hướng cao để giảm nguy cơ mắc lỗi. Một cách tiếp cận thận trọng ở đây có thể tiết kiệm được nhiều thời gian hơn so với chi phí bỏ ra.

Chiến lược nhiên liệu cũng ảnh hưởng đến tốc độ. Mang thêm nhiên liệu sẽ làm tăng trọng lượng, nhưng chạy nhẹ nhàng đòi hỏi sự tự tin trong ước tính mức tiêu thụ. Các tay đua liên tục điều chỉnh dựa trên địa hình và phong cách lái xe.

Kết quả tốt nhất thường đến từ việc kiểm soát tốc độ một cách có kỷ luật, chứ không phải là tấn công liên tục.

Tại sao việc hoàn thành quan trọng hơn chiến thắng

Trong văn hóa Dakar, việc hoàn thành mang lại sự tôn trọng bất kể vị trí.

Hoàn thành như một bằng chứng về khả năng phán đoán

Việc về đích cho thấy một đối thủ đã cân bằng tốc độ, sự cẩn thận và khả năng ra quyết định trong nhiều ngày.

Tính ổn định quan trọng hơn những khoảnh khắc nổi bật

Một chặng đua nhanh duy nhất không quyết định thành công. Tránh những sai lầm lớn trong suốt toàn bộ cuộc đua mới là điều quan trọng.

Sự hiểu biết chung giữa các đối thủ

Những người đã hoàn thành cuộc đua biết cần những gì. Kinh nghiệm chung đó tạo ra sự tôn trọng thầm lặng giữa các đội và các hạng mục.

Tư duy này giải thích tại sao những câu chuyện từ Dakar thường tập trung vào sự kiên trì hơn là bục vinh quang.

Những bài học Dakar mang lại ngoài cuộc đua

Cuộc đua để lại dấu ấn trong lòng những người theo dõi sát sao.

Nó dạy rằng sự chuẩn bị quan trọng hơn sự tự tin. Nó cho thấy khả năng thích ứng quan trọng hơn việc tuân thủ nghiêm ngặt một kế hoạch. Và nó nhấn mạnh giá trị của việc tạm dừng - suy nghĩ - trước khi hành động khi điều kiện không rõ ràng.

Nhiều đối thủ cho biết cuộc đua đã thay đổi cách họ tiếp cận các vấn đề hàng ngày. Chia nhỏ thử thách. Tập trung vào bước tiếp theo. Đừng hoảng sợ khi kế hoạch đổ bể.

Những bài học này có vẻ thiết thực bởi vì bản thân Dakar rất khắc nghiệt.

Khi chặng cuối cùng kết thúc, và động cơ cuối cùng cũng im lặng, giải đua Dakar Rally không mang lại cảm giác như một sự kiện đã kết thúc. Nó giống như một cuộc đối thoại dài về những giới hạn—của con người và máy móc—và cách làm việc trong phạm vi đó. Nếu bạn từng tự hỏi tại sao mọi người cứ quay trở lại một trong những cuộc đua khắc nghiệt nhất trên trái đất, câu trả lời không phải là vinh quang. Đó là sự thấu hiểu đến từ việc giải quyết từng khó khăn một, cho đến khi lộ trình cuối cùng kết thúc.