Chim là những sinh vật đầy sức hút với cả một thế giới bí ẩn mà thường ít ai để ý đến.

Dù bạn là người đam mê ngắm chim hay chỉ đơn giản là thích ngắm nhìn một chú chim sẻ nhảy nhót trên vỉa hè, chắc hẳn bạn cũng đã nhận thấy rằng các loài chim làm được những điều khá phi thường.

Hãy cùng điểm qua một vài sự thật thú vị về các loài chim, nhiều trong số đó có thể sẽ khiến bạn ngạc nhiên.

Chim có la bàn bẩm sinh

Bạn đã bao giờ tự hỏi làm thế nào chim tìm được đường đi trên những quãng đường dài, thậm chí xuyên lục địa chưa? Câu trả lời nằm ở khả năng cảm nhận từ trường Trái đất của chúng. Chim, như chim bồ câu đưa thư và các loài chim di cư, có thể định hướng bằng la bàn nội tại tự nhiên. La bàn này nằm trong mắt của chúng, nơi các tế bào chuyên biệt chứa cryptochrome - các phân tử cho phép chúng phát hiện từ trường Trái đất.

Chúng sử dụng nó như thế nào? Ví dụ, các loài chim di cư từ Bắc Mỹ đến Nam Mỹ dựa vào la bàn bẩm sinh này, giúp chúng đi cùng một tuyến đường năm này qua năm khác. Bạn có thể tự mình thử - nếu bạn có một con chim đã được huấn luyện để định hướng, hãy thả nó ra và quan sát nó quay trở về nhà, ngay cả khi bạn đã di chuyển nó ra xa vị trí ban đầu!

Một số loài chim có thể bắt chước âm thanh

Nếu bạn đã từng giật mình bởi một con chim phát ra âm thanh giống như còi báo động ô tô, bạn không hề tưởng tượng đâu. Một số loài, như chim lyrebird, nổi tiếng với khả năng bắt chước gần như mọi âm thanh mà chúng nghe được, từ tiếng cưa máy đến tiếng màn trập máy ảnh. Kỹ năng bắt chước của chim lyrebird tinh vi đến mức nó thường được gọi là “kẻ bắt chước vĩ đại nhất của tự nhiên”.

Khả năng bắt chước này không chỉ để giải trí—chim thường bắt chước âm thanh để thu hút bạn tình hoặc bảo vệ lãnh thổ của chúng. Bạn có thể thử sử dụng các âm thanh đã được ghi âm xung quanh một con chim cảnh như vẹt và xem phản ứng của nó, đôi khi nó sẽ bắt chước các từ hoặc âm thanh mà nó nghe được từ bạn.

Chim có xương rỗng để bay

Chim có một sự thích nghi đáng chú ý cho phép chúng bay: xương của chúng rỗng. Mặc dù điều này có vẻ như là một bất lợi về sức mạnh, nhưng thực tế lại là một lợi thế khi nói đến việc bay. Xương rỗng vừa nhẹ hơn vừa chắc khỏe hơn, giúp chim có khả năng giữ thăng bằng trên không mà không cần tiêu tốn quá nhiều năng lượng.

Một ví dụ về điều này là hải âu, có sải cánh có thể lên đến 3,6 mét. Với bộ xương rỗng và đôi cánh lớn, loài chim này có thể bay lơ lửng hàng giờ, thậm chí hàng ngày mà không cần chạm đất. Bạn có thể tự mình kiểm chứng nguyên lý này bằng cách xem xét bộ xương chim trong bảo tàng và so sánh chúng với các loài động vật nặng hơn không cần bay.

Một số loài chim có thể nhìn thấy tia cực tím

Chim có thể nhìn thấy tia cực tím (UV), một đặc điểm giúp chúng khác biệt với con người. Khả năng này giúp chúng phát hiện những thứ mà mắt chúng ta không nhìn thấy được, chẳng hạn như các hoa văn UV trên hoa, giúp chúng tìm đến mật hoa. Nhiều loài chim, bao gồm cả chim bồ câu và chim cắt, cũng sử dụng thị giác UV để xác định thức ăn và bạn tình, vì các hoa văn UV này có thể cho biết sức khỏe hoặc sự sẵn sàng giao phối.

Ví dụ, một con chim hồng y phương Bắc cái có thể nhìn thấy các tín hiệu UV trên lông của con đực mà con người không thể nhận biết được. Chim cũng sử dụng ánh sáng UV để định hướng trong môi trường như rừng, nơi ánh sáng mặt trời có thể bị lọc qua tán cây. Nếu bạn quan sát một con chim trong môi trường sống tự nhiên của nó, bạn có thể nhận thấy nó đang hướng về phía những bông hoa hoặc cây ăn quả mà chúng ta thậm chí không thể nhận biết chỉ bằng màu sắc của chúng.

Chim có trí nhớ đáng kinh ngạc

Không chỉ là những nhà định hướng tài ba, chim còn sở hữu trí nhớ đáng kinh ngạc. Các loài như chim gõ kiến ​​Clark, một loại chim thuộc họ quạ, được biết đến là có thể giấu hàng ngàn hạt và sau đó nhớ vị trí chúng đã giấu để lấy lại sau này, đôi khi là nhiều tháng sau khi chúng cất giữ.

Kỹ năng ghi nhớ của chim rất quan trọng đối với sự sống còn, đặc biệt là đối với những loài tích trữ thức ăn hoặc di cư đường dài. Não bộ của chúng được thích nghi đặc biệt cho nhiệm vụ này, và chúng được biết là vượt trội hơn các loài động vật khác trong các bài kiểm tra trí nhớ không gian. Bạn thậm chí có thể tự kiểm tra trí nhớ này—hãy thử cho một con chim ăn trong sân sau nhà bạn ở một vị trí cụ thể mỗi ngày và xem nó quay lại như thế nào, thường chỉ trong vòng vài phút sau thời gian đã định.

Chim có thể ngủ với một mắt mở

Chim có một kiểu ngủ độc đáo cho phép chúng mở một mắt khi nghỉ ngơi. Hành vi này được gọi là giấc ngủ sóng chậm một bán cầu (USWS), và nó cho phép chim cảnh giác với những kẻ săn mồi tiềm tàng ngay cả khi chúng đang ngủ gật. Về cơ bản, một bán cầu não của chúng vẫn hoạt động trong khi bán cầu kia nghỉ ngơi.

Sự thích nghi này đặc biệt hữu ích cho các loài chim như vịt và ngỗng, những loài ngủ khi nổi trên mặt nước. Bằng cách mở một mắt, chúng vẫn cảnh giác với sự hiện diện của kẻ săn mồi hoặc những thay đổi trong môi trường, chẳng hạn như gió mạnh. Hãy thử quan sát vịt hoặc ngỗng trong lần ghé thăm ao hồ tiếp theo của bạn - bạn có thể bắt gặp chúng đang nghỉ ngơi trong khi vẫn cảnh giác!

Một số loài chim xây tổ phức tạp

Không phải tất cả các loài chim đều bằng lòng với việc chỉ tìm một cành cây và gọi đó là nhà. Một số loài, như chim dệt tổ, đã bỏ ra rất nhiều công sức để xây dựng những chiếc tổ phức tạp, là những tác phẩm nghệ thuật. Những loài chim này dệt tổ bằng cành cây, cỏ, và thậm chí cả tơ nhện, tạo ra những cấu trúc phức tạp để bảo vệ và mang lại sự thoải mái cho con non của chúng.

Chim bowerbird là một ví dụ khác. Chim bowerbird đực xây dựng những "tổ" công phu để thu hút chim cái, trang trí chúng bằng hoa, lá, và thậm chí cả những vật dụng do con người tạo ra như nắp chai và mảnh nhựa. Hành vi này chứng tỏ cách các loài chim sử dụng sự sáng tạo để đảm bảo sự sống còn và thu hút bạn tình.

Thế giới loài chim đầy những điều kỳ diệu

Chim không phải là những sinh vật bình thường. Từ khả năng bắt chước âm thanh đến trí nhớ đáng kinh ngạc và những tổ chim tinh xảo, những sinh vật này phức tạp và thông minh hơn nhiều so với những gì chúng ta tưởng. Cho dù đó là cách định hướng độc đáo hay khả năng thích nghi đáng kinh ngạc, chim vẫn tiếp tục làm chúng ta kinh ngạc với những kỹ năng tuyệt vời của chúng.

Lần tới khi bạn nhìn thấy một con chim, hãy dành một chút thời gian để trân trọng những khả năng phi thường mà chúng ta không thể thấy bằng mắt thường!