Nếu bạn đã từng bước vào nhà kính, bạn sẽ biết bên trong luôn ấm áp và dễ chịu, ngay cả khi thời tiết bên ngoài lạnh giá. Điều này là nhờ các bức tường kính giữ lại nhiệt lượng từ mặt trời, tạo ra môi trường thuận lợi cho cây trồng phát triển.

Giờ hãy tưởng tượng toàn bộ Trái Đất như một nhà kính khổng lồ. Đó là ý tưởng cơ bản đằng sau hiệu ứng nhà kính — một quá trình tự nhiên giúp giữ cho hành tinh của chúng ta ấm áp.

Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi chúng ta bắt đầu thải thêm khí nhà kính vào khí quyển? Hãy cùng phân tích xem những khí này đang gây ra biến đổi khí hậu như thế nào và tại sao điều đó lại quan trọng đối với chúng ta.

Khí nhà kính là gì?

Khí nhà kính (GHG) là những loại khí giữ nhiệt trong khí quyển Trái đất, tương tự như cách nhà kính giữ nhiệt để giữ ấm cho cây trồng. Các khí nhà kính chính bao gồm:

1. Carbon dioxide (CO2): Khí nhà kính nổi tiếng nhất, chủ yếu được tạo ra do đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên.

2. Methane (CH4): Được thải ra trong quá trình sản xuất và vận chuyển than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên, cũng như từ chăn nuôi và bãi rác.

3. Nitrous oxide (N2O): Được tạo ra từ các hoạt động nông nghiệp và công nghiệp, cũng như trong quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch.

4. Khí flo hóa: Khí tổng hợp được sử dụng trong làm lạnh, điều hòa không khí và một số quy trình công nghiệp.

Những khí này có mặt tự nhiên trong khí quyển và rất quan trọng đối với sự sống trên Trái đất, vì chúng giúp điều chỉnh nhiệt độ của hành tinh. Nếu không có chúng, Trái đất sẽ quá lạnh để duy trì sự sống như chúng ta biết. Tuy nhiên, hoạt động của con người đã làm tăng đáng kể nồng độ của các khí này, dẫn đến hiệu ứng nhà kính gia tăng.

Khí nhà kính gây ra biến đổi khí hậu như thế nào?

Hiệu ứng nhà kính xảy ra khi bức xạ mặt trời đi qua khí quyển Trái đất. Một phần năng lượng này được Trái đất hấp thụ, làm ấm bề ​​mặt, trong khi phần còn lại được phản xạ trở lại không gian. Khí nhà kính giữ lại một phần năng lượng thoát ra này, ngăn không cho nó thoát trở lại không gian và do đó giữ cho Trái đất ấm áp.

Tuy nhiên, với lượng khí nhà kính trong khí quyển ngày càng tăng, nhiệt lượng bị giữ lại hiệu quả hơn, khiến nhiệt độ toàn cầu tăng lên. Đây là điều chúng ta gọi là sự nóng lên toàn cầu, một động lực quan trọng của biến đổi khí hậu. Khi lượng CO2 và các khí nhà kính khác được thải vào khí quyển ngày càng nhiều, nhiệt độ Trái đất tiếp tục tăng, gây ra hàng loạt thay đổi về mô hình thời tiết, mực nước biển và hệ sinh thái.

1. Nhiệt độ tăng: Tác động tức thời nhất của việc gia tăng khí nhà kính là sự tăng nhiệt độ toàn cầu. Trái đất đã ấm lên khoảng 1,2°C kể từ cuối những năm 1800, và tốc độ ấm lên đang tăng nhanh. Điều này nghe có vẻ không đáng kể, nhưng ngay cả những sự tăng nhiệt độ nhỏ cũng có thể gây ra những tác động trên quy mô lớn đối với hệ sinh thái và xã hội loài người.

2. Thời tiết cực đoan: Nhiệt độ toàn cầu cao hơn đồng nghĩa với việc có nhiều năng lượng hơn trong khí quyển, điều này thúc đẩy các hiện tượng thời tiết cực đoan. Ví dụ, không khí ấm hơn giữ được nhiều hơi ẩm hơn, dẫn đến lượng mưa lớn hơn và bão. Sóng nhiệt đang trở nên thường xuyên và dữ dội hơn, trong khi hạn hán đang ảnh hưởng đến nông nghiệp và nguồn cung cấp nước.

3. Băng tan và mực nước biển dâng cao: Khi hành tinh ấm lên, các tảng băng và sông băng đang tan chảy với tốc độ đáng báo động, đặc biệt là ở Bắc Cực. Điều này góp phần làm tăng mực nước biển, có thể gây ra lũ lụt ở các khu vực ven biển, khiến hàng triệu người phải di dời và làm hư hại cơ sở hạ tầng.

Vai trò của khí carbon dioxide trong biến đổi khí hậu

Trong số các khí nhà kính, carbon dioxide là tác nhân gây biến đổi khí hậu quan trọng nhất. Điều này chủ yếu là do sự dồi dào của nó trong khí quyển và tác động lâu dài của nó. Đây là cách CO2 đang gây ra vấn đề:

1. Đốt nhiên liệu hóa thạch: Mỗi khi chúng ta lái xe, đi máy bay hoặc sử dụng than đá hoặc khí đốt tự nhiên để cung cấp năng lượng cho một ngôi nhà, chúng ta đều thải CO2 vào khí quyển. Việc đốt nhiên liệu hóa thạch chịu trách nhiệm cho khoảng 75% lượng khí thải CO2 của thế giới.

2. Phá rừng: Cây hấp thụ CO2 từ khí quyển, nhưng khi rừng bị chặt phá để phục vụ nông nghiệp hoặc phát triển đô thị, lượng carbon được lưu trữ đó sẽ được giải phóng trở lại vào không khí. Điều này làm giảm khả năng lọc CO2 tự nhiên của hành tinh và làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu.

3. Tuổi thọ trong khí quyển dài: CO2 tồn tại trong khí quyển trong một thời gian dài—hàng trăm đến hàng nghìn năm—có nghĩa là tác động của lượng khí thải hiện tại của chúng ta sẽ được cảm nhận qua nhiều thế hệ.

Tác động của khí Methane và khí Nitơ Oxit

Trong khi CO2 nhận được nhiều sự chú ý nhất, các khí nhà kính khác như methane và nitrous oxide cũng là những tác nhân gây biến đổi khí hậu đáng kể.

1. Methane (CH4): Mặc dù methane không tồn tại trong khí quyển lâu như CO2, nhưng nó có khả năng giữ nhiệt gấp hơn 25 lần. Methane được thải ra từ các bãi chôn lấp, nông nghiệp (đặc biệt là chăn nuôi) và khai thác khí tự nhiên. Trên thực tế, chăn nuôi chiếm khoảng 40% lượng khí thải methane trên toàn cầu.

2. Nitơ Oxit (N2O): Khí này, chủ yếu được tạo ra bởi nông nghiệp thông qua việc sử dụng phân bón và phân chuồng, là một khí nhà kính mạnh khác. Mặc dù ít phổ biến hơn CO2, nhưng nó có khả năng giữ nhiệt gấp gần 300 lần trong khoảng thời gian 100 năm.

Chúng ta có thể làm gì để giảm phát thải khí nhà kính?

Tin tốt là chúng ta có các công cụ để giảm phát thải khí nhà kính và làm chậm biến đổi khí hậu. Dưới đây là một vài bước chúng ta có thể thực hiện:

1. Chuyển sang năng lượng tái tạo: Việc chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang các nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời, năng lượng gió và thủy điện có thể giảm đáng kể lượng khí thải CO2. Ví dụ, nếu chúng ta chuyển sang năng lượng tái tạo, chúng ta có thể giảm 80% lượng khí thải từ sản xuất điện vào năm 2050.

2. Cải thiện hiệu quả năng lượng: Sử dụng năng lượng hiệu quả hơn trong nhà ở, các tòa nhà và phương tiện giao thông có thể giảm lượng khí thải. Điều này có thể bao gồm các hành động đơn giản như sử dụng bóng đèn LED, nâng cấp vật liệu cách nhiệt và lái xe tiết kiệm nhiên liệu.

3. Hỗ trợ nông nghiệp bền vững: Giảm lượng khí thải metan từ nông nghiệp bằng cách cải thiện quản lý chăn nuôi và sử dụng ít phân bón gốc nitơ hơn có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể. Ngoài ra, việc áp dụng các kỹ thuật canh tác tái tạo, chẳng hạn như luân canh cây trồng và canh tác không cày xới, có thể giúp hấp thụ nhiều CO2 hơn.

4. Vận động cho các chính sách khí hậu: Hỗ trợ các chính sách khí hậu ở cấp địa phương, quốc gia và toàn cầu là rất quan trọng. Điều này bao gồm việc vận động cho định giá carbon, mục tiêu giảm phát thải và các ưu đãi tài chính cho các dự án năng lượng sạch.

Kết luận: Một nỗ lực chung

Khí nhà kính là nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu, và mặc dù vấn đề này rất lớn, nhưng không phải là không thể vượt qua. Bằng cách kết hợp giảm phát thải, chuyển sang năng lượng sạch và hỗ trợ các hoạt động bền vững, chúng ta có thể cùng nhau làm chậm tốc độ nóng lên toàn cầu. Tương lai của hành tinh phụ thuộc vào hành động của chúng ta ngày hôm nay—vì vậy hãy cùng nhau chung tay giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ Trái đất cho các thế hệ tương lai.