Chúng ta đều đã nghe nhiều ý kiến ​​trái chiều về trò chơi điện tử — một số người cho rằng chúng gây nghiện và lãng phí thời gian, số khác lại tin rằng chúng giúp tăng cường trí não. Vậy thì rốt cuộc thế nào? Trò chơi điện tử tốt hay xấu cho não bộ của chúng ta?

Khi ngày càng nhiều người trong chúng ta dành thời gian chơi game, từ các ứng dụng điện thoại thông thường đến các tựa game chiến lược phức tạp, thì việc tìm hiểu kỹ hơn về chúng là điều đáng giá.

Hãy cùng khám phá xem trò chơi thực sự ảnh hưởng đến não bộ như thế nào—cả những mặt tích cực và tiêu cực—để chúng ta có thể hiểu rõ hơn cách chơi thông minh hơn, chứ không chỉ chơi lâu hơn.

Cải thiện khả năng phối hợp và thời gian phản xạ

Một lợi ích rõ ràng của việc chơi trò chơi điện tử là cải thiện khả năng phối hợp tay mắt. Khi chơi game, đặc biệt là các trò chơi hành động hoặc bắn súng, não bộ của chúng ta liên tục xử lý thông tin thị giác và chỉ đạo tay phản ứng. Điều này giúp tăng tốc độ phản xạ và kỹ năng vận động.

Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về sự chú ý thị giác, chẳng hạn như bài báo trên tạp chí Nature của C. Shawn Green và Daphne Bavelier có tựa đề "Trò chơi điện tử hành động làm thay đổi sự chú ý chọn lọc thị giác", đã phát hiện ra rằng người chơi game có xu hướng phản ứng nhanh hơn và chính xác hơn với các tín hiệu thị giác so với người không chơi game trong các nhiệm vụ cụ thể. Trong đời thực, điều này có thể dẫn đến phản ứng nhanh hơn trong các tình huống như lái xe hoặc thể thao, mặc dù lợi ích này không tự động áp dụng cho mọi kỹ năng. Một số nghiên cứu nhỏ, bao gồm "Tác động của trò chơi điện tử đến việc đào tạo bác sĩ phẫu thuật trong thế kỷ 21", cho thấy rằng một số loại hình đào tạo dựa trên trò chơi có thể giúp các bác sĩ phẫu thuật thực hành kiểm soát vận động tinh trong các mô phỏng, nhưng điều này không có nghĩa là chỉ chơi game thôi là đủ để biến ai đó thành một bác sĩ phẫu thuật giỏi.

Nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề

Nhiều trò chơi ngày nay không chỉ đơn thuần là chiến thắng mà còn đòi hỏi lập kế hoạch, chiến lược và ra quyết định. Hãy nghĩ về các trò chơi giải đố, trò chơi nhập vai phiêu lưu hoặc trò chơi chiến lược thời gian thực. Tất cả đều thách thức chúng ta phải suy nghĩ trước, thích ứng nhanh chóng và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo.

Các trò chơi như Portal, Mini Metro hoặc Cities: Skylines khuyến khích tư duy logic và dạy chúng ta cách đối phó với hậu quả. Chúng giúp chúng ta nhận thức rõ hơn về các mô hình và cải thiện khả năng tiếp cận các thử thách từ nhiều góc độ khác nhau. Đây là những kỹ năng chúng ta có thể sử dụng ở trường học, nơi làm việc hoặc trong cuộc sống hàng ngày.

Tăng cường sự chú ý và trí nhớ

Điều đáng ngạc nhiên là, trò chơi điện tử cũng có thể cải thiện một số loại sự chú ý và trí nhớ. Các trò chơi có nhịp độ nhanh rèn luyện não bộ của chúng ta khả năng chuyển đổi sự tập trung nhanh chóng, theo dõi nhiều yếu tố trên màn hình và ghi nhớ thông tin quan trọng. Một số nghiên cứu, bao gồm cả các phân tích tổng hợp như "Ảnh hưởng của việc chơi trò chơi điện tử hành động đến kỹ năng nhận thức", cho thấy rằng người chơi game thường có trí nhớ không gian sắc bén hơn và khả năng chú ý thị giác tốt hơn so với những người không chơi game. Những trò chơi yêu cầu chúng ta ghi nhớ bản đồ, điều hướng trong thế giới rộng lớn hoặc nhớ nhiệm vụ có thể tăng cường khả năng lưu giữ và xử lý thông tin. Theo thời gian, điều này củng cố trí nhớ làm việc và tính linh hoạt nhận thức của chúng ta.

Nhà thần kinh học nhận thức Daphne Bavelier cho biết, trong các nghiên cứu như các bài đánh giá của bà về khả năng kiểm soát sự chú ý ở người chơi trò chơi điện tử hành động, những người thường xuyên chơi một số trò chơi hành động tốc độ cao thường phát triển khả năng chú ý và kỹ năng ra quyết định tốt hơn so với những người không chơi game, miễn là họ chơi một cách điều độ.

Mặt trái: Nghiện và lạm dụng

Mặc dù có nhiều mặt tích cực, nhưng chơi game không phải lúc nào cũng tốt. Một trong những mối lo ngại được bàn luận nhiều nhất là nguy cơ nghiện. Trò chơi được thiết kế để mang lại phần thưởng, với các thành tích, cấp độ và những bất ngờ khiến chúng ta bị cuốn hút. Nếu không cẩn thận, chúng ta rất dễ quên mất thời gian hoặc sử dụng trò chơi như một cách để trốn tránh trách nhiệm trong cuộc sống thực. Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý, trong các nghiên cứu như "Tiếp xúc với trò chơi điện tử: Ảnh hưởng đến giấc ngủ và hiệu suất sau khi ngủ" và các nghiên cứu sơ bộ về chơi game trực tuyến, giấc ngủ và hoạt động thể chất ở sinh viên, rằng chơi game quá nhiều có thể liên quan đến các vấn đề như ngủ kém, ít hoạt động thể chất và khó tập trung, đặc biệt khi thời gian chơi game thường xuyên lấn át thời gian nghỉ ngơi, vận động hoặc học tập, mặc dù không phải người chơi nào cũng mắc chứng nghiện game. Trong một số trường hợp, nó thậm chí có thể ảnh hưởng đến đời sống xã hội của chúng ta nếu chúng ta bắt đầu chọn thời gian trước màn hình thay vì tương tác ngoài đời thực quá thường xuyên.

Tác động đến cảm xúc và hành vi

Một số trò chơi có thể khuấy động những cảm xúc mạnh mẽ—sự phấn khích, sự thất vọng, thậm chí là sự tức giận. Điều đó là bình thường ở mức độ vừa phải, nhưng nó trở thành mối lo ngại nếu những cảm xúc đó lan sang đời thực. Một số trò chơi gay cấn hoặc bạo lực có thể làm tăng tính hung hăng ở một số người chơi, đặc biệt là người chơi trẻ tuổi, nhưng các nghiên cứu dài hạn như "Nghiên cứu theo chiều dọc về mối liên hệ giữa chơi trò chơi điện tử bạo lực và tính hung hăng ở thanh thiếu niên" và các đánh giá lại như "Liệu các nghiên cứu theo chiều dọc có ủng hộ mối quan hệ lâu dài giữa nội dung trò chơi hung hăng và tính hung hăng ở thanh thiếu niên?" cho thấy tác động trái chiều và thường nhỏ, đó là lý do tại sao bằng chứng vẫn còn được tranh luận giữa các chuyên gia.

Điều quan trọng hơn là học cách kiểm soát cảm xúc. Nếu chúng ta cảm thấy căng thẳng, thiếu kiên nhẫn hoặc khó chịu sau khi chơi, có lẽ đã đến lúc cần nghỉ ngơi và lấy lại cân bằng.

Chơi game cân bằng: Thói quen thông minh rất quan trọng

Vậy làm thế nào để tận hưởng trò chơi mà vẫn bảo vệ sức khỏe não bộ? Tất cả là nhờ sự cân bằng. Dưới đây là một vài lời khuyên:

• Đặt giới hạn thời gian để chơi game không chiếm hết thời gian trong ngày của bạn.

• Nghỉ giải lao thường xuyên để cho mắt được nghỉ ngơi và vận động cơ thể.

• Kết hợp với các hoạt động ngoài trời, đọc sách hoặc thời gian giao lưu xã hội.

• Chơi những trò chơi thử thách trí não, chứ không chỉ phản xạ.

Trò chơi có thể là một phần của lối sống lành mạnh nếu chúng ta chú ý đến cách thức và lý do chơi.

Kết luận: Chơi khôn ngoan, sống trọn vẹn

Trò chơi điện tử không hoàn toàn tốt hay hoàn toàn xấu—chúng là công cụ. Giống như bất cứ thứ gì khác, cách chúng ta sử dụng chúng mới là điều quan trọng. Chúng có thể mài sắc trí óc, cải thiện sự tập trung và thậm chí giúp chúng ta thư giãn. Nhưng nếu chúng ta để chúng chiếm lấy toàn bộ thời gian, chúng cũng có thể dẫn đến các vấn đề. Vậy nên, các bạn game thủ thân mến, lần tới khi các bạn cầm tay cầm chơi game hoặc mở game trên điện thoại, hãy nghĩ xem nó ảnh hưởng đến não bộ của các bạn như thế nào. Các bạn chơi game để giải trí, để học hỏi hay chỉ vì thói quen? Hãy chơi game một cách có mục đích và giữ cho trí óc của chúng ta mạnh mẽ như kỹ năng chơi game vậy. Trò chơi yêu thích của bạn là gì – và bạn nghĩ nó đang dạy bạn điều gì?