Chúng ta thường hình dung cá mập là những kẻ săn mồi tối thượng của đại dương—hung dữ, nhanh nhẹn và luôn săn tìm thức ăn. Nhưng những khám phá gần đây đang đảo ngược quan niệm đó.
Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng một số loài cá mập không chỉ ăn thịt mà còn có thể tiêu hóa rong biển và hấp thụ chất dinh dưỡng từ đó.
Đúng vậy! Những loài săn mồi này giống như những loài ăn tạp linh hoạt, chúng có thể ăn cả thực vật và động vật. Sự thật đáng ngạc nhiên này cho thấy rằng thiên nhiên thường phức tạp hơn chúng ta tưởng, và điều đó khiến việc quan sát sinh vật biển trở nên thú vị hơn.
Tập tính của cá mập đầu hẹp
Cá mập bảy mang đầu hẹp, chủ yếu được tìm thấy dọc theo bờ biển Đại Tây Dương của Hoa Kỳ và ở Vịnh Mexico, từ lâu đã được coi là loài ăn thịt thuần túy. Trong nhiều năm, các nhà khoa học cho rằng loài này chỉ sống nhờ vào các loài động vật có vỏ, mực và các sinh vật thân mềm khác. Hàm răng sắc nhọn và hành vi săn mồi của nó đều cho thấy một cuộc sống hoàn toàn dành cho thịt.
Nhưng đại dương luôn có cách khiến chúng ta bất ngờ.
Những quan sát ban đầu về việc ăn rong biển
Vào năm 2007, một nhóm do nhà sinh thái học Dana Bethea của NOAA dẫn đầu đã nhận thấy điều bất thường trong dạ dày của cá mập bảy mang đầu hẹp.
Họ tìm thấy một lượng lớn rong biển—lên đến 62% lượng thức ăn trong dạ dày. Ban đầu, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng đây là sự trùng hợp ngẫu nhiên, giả định rằng cá mập đã ăn rong biển trong khi săn mực, động vật có vỏ hoặc các động vật nhỏ khác. Họ tin rằng cá mập không thể nhận được bất kỳ chất dinh dưỡng nào từ thực vật, giữ vững quan điểm truyền thống rằng cá mập là động vật ăn thịt hoàn toàn.
Nghiên cứu đột phá của nhóm nghiên cứu California
Samantha và nhóm của cô tại Khoa Sinh thái học và Sinh học Tiến hóa của Đại học UC Irvine đã quyết định nghiên cứu sâu hơn. Họ muốn xem liệu cá mập bảy mang đầu hẹp có thực sự tiêu hóa được rong biển và thu được năng lượng từ đó hay không. Trong hơn ba tuần, họ đã nuôi năm con cá mập trong môi trường được kiểm soát, cho chúng ăn chế độ ăn gồm 90% rong biển và 10% mực.
Nhóm nghiên cứu đã quan sát cẩn thận hành vi, sức khỏe và sự phát triển của chúng trong suốt nghiên cứu.
Quan sát và phân tích
Các nhà nghiên cứu thu thập phân của cá mập mỗi ngày để theo dõi quá trình tiêu hóa. Sau ba tuần, cá mập được an tử một cách nhân đạo để cho phép phân tích chi tiết hệ tiêu hóa của chúng. Kết quả thật đáng kinh ngạc.
Ít nhất một nửa chất hữu cơ trong rong biển đã bị phân hủy và hấp thụ, chứng tỏ cá mập có thể hấp thụ chất dinh dưỡng từ đó. Ngay cả trong chế độ ăn nhiều thực vật, cá mập vẫn cho thấy dấu hiệu tăng trưởng tế bào, cho thấy chúng khỏe mạnh và phát triển tốt.
Ý nghĩa của điều này đối với sinh học cá mập
Những phát hiện này hoàn toàn thay đổi hiểu biết của chúng ta về cá mập. Chúng không chỉ là những kẻ săn mồi dưới đại dương mà còn là những loài ăn uống thích nghi tốt, có khả năng ăn thực vật khi có sẵn. Sự linh hoạt này có thể giúp chúng sống sót trong môi trường khan hiếm thịt.
Điều này cũng làm nổi bật cách tiến hóa có thể tạo ra những sự thích nghi đáng ngạc nhiên ở động vật, nhắc nhở chúng ta rằng không bao giờ nên đánh giá thấp sự phức tạp của tự nhiên.
Ý nghĩa đối với công tác bảo tồn
Đối với những người quan tâm đến sinh vật biển, phát hiện này có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo tồn. Nếu cá mập có thể dựa vào thực vật làm một phần trong chế độ ăn của chúng, thì việc bảo vệ các hệ sinh thái ven biển với những thảm rong biển phong phú càng trở nên quan trọng hơn. Bảo tồn những môi trường sống này có thể hỗ trợ quần thể cá mập và duy trì sự cân bằng của chuỗi thức ăn trong đại dương.
Điều này nhắc nhở chúng ta rằng mọi thành phần của hệ sinh thái, ngay cả thực vật, đều đóng vai trò trong việc duy trì sự sống của các loài săn mồi biển.
Mẹo thực tế dành cho những người đam mê cá mập
Nếu muốn quan sát cá mập trong tự nhiên, việc hiểu biết về chế độ ăn của chúng sẽ làm cho trải nghiệm trở nên ý nghĩa hơn. Cá mập bảy mang đầu hẹp thường được phát hiện ở vùng nước nông gần các thảm cỏ biển. Nếu bạn có kế hoạch đến thăm, hãy thử các tour du lịch có hướng dẫn viên địa phương, nơi các chuyên gia sẽ giải thích về hành vi và thói quen ăn uống của cá mập.
Hãy nhớ tôn trọng không gian của chúng và quan sát một cách yên tĩnh—cá mập là những sinh vật hấp dẫn nhưng hoang dã. Bạn sẽ ra về với sự hiểu biết sâu sắc hơn về việc ngay cả những kẻ săn mồi hung dữ cũng có thể khiến chúng ta bất ngờ.
Những điều bất ngờ về cá mập
Lần tới khi nghĩ về cá mập, hãy nhớ rằng chúng không chỉ là những kẻ săn mồi. Chúng thích nghi tốt, tháo vát và có khả năng làm chúng ta ngạc nhiên theo những cách không ngờ tới. Từ việc tiêu hóa rong biển đến việc phát triển mạnh nhờ chế độ ăn hỗn hợp, cá mập chứng minh rằng sự linh hoạt là chìa khóa để sinh tồn.
Bằng cách chú ý đến những chi tiết này, chúng ta sẽ có được sự hiểu biết sâu sắc hơn về đại dương và những sinh vật tuyệt vời của nó. Vì vậy, lần tới khi chúng ta nhìn thấy một con cá mập, chúng ta có thể kinh ngạc không chỉ trước sức mạnh của nó, mà còn trước chế độ ăn uống bất ngờ và khả năng thích nghi đáng kinh ngạc của nó.
