Đường bổ sung giữ vai trò rất lớn trong chế độ ăn hiện đại, âm thầm xuất hiện trong thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống, nước sốt và các loại đồ ăn vặt.

Trong khi đường tự nhiên cung cấp năng lượng cho cơ thể, việc tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung lại có liên quan đến nguy cơ tăng cân, làm tăng đường huyết và kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe lâu dài.

Chất tạo ngọt thay thế là gì?

Chất tạo ngọt thay thế là những thành phần mang lại vị ngọt nhưng không đi kèm lượng calo cao như đường thông thường. Chúng thường xuất hiện trong các sản phẩm được dán nhãn “ít đường”, “ăn kiêng” hoặc “giảm năng lượng”. Khác với đường tinh luyện, nhiều loại chất tạo ngọt thay thế cung cấp rất ít hoặc gần như không có calo, vì vậy trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với những người muốn cắt giảm năng lượng hoặc hạn chế lượng đường nạp vào cơ thể.

Lợi ích của việc sử dụng chất tạo ngọt thay thế

Một trong những lý do chính khiến nhiều người quan tâm đến chất tạo ngọt thay thế là tác động rất nhỏ của chúng lên đường huyết so với đường thông thường. Do nhiều hợp chất này không phân hủy thành glucose trong máu, chúng không gây ra những đợt tăng rồi giảm đường huyết đột ngột như khi tiêu thụ đường — đây là lợi ích đặc biệt đáng chú ý đối với những người cần kiểm soát đường huyết.

Bên cạnh đó, việc sử dụng chất tạo ngọt thay thế cho đường trong đồ uống hoặc đồ ăn nhẹ có thể giúp giảm tổng lượng calo nạp vào, hỗ trợ các mục tiêu kiểm soát cân nặng trong ngắn hạn. Do không cung cấp lượng calo như đường, một số bằng chứng cũng cho thấy việc thay thế này có thể làm giảm nguy cơ sâu răng và hình thành lỗ sâu trên răng.

Những điểm cần cân nhắc và hạn chế tiềm ẩn

Mặc dù đã được các cơ quan quản lý cho phép sử dụng, không phải chuyên gia nào cũng thống nhất về tác động lâu dài của việc dùng chất tạo ngọt thay thế thường xuyên. Một số nghiên cứu cho thấy các chất tạo ngọt nhân tạo có thể không mang lại lợi ích bền vững cho việc kiểm soát cân nặng về lâu dài. Một tổng quan hệ thống từng chỉ ra rằng có rất ít bằng chứng chứng minh việc thay thế đường bằng chất tạo ngọt giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính trong dài hạn — điều này cho thấy chúng không phải là giải pháp “thần kỳ” cho cân nặng hay chuyển hóa.

Cách sử dụng chất tạo ngọt thay thế một cách hợp lý

Quyết định có sử dụng chất tạo ngọt thay thế hay không, cũng như lựa chọn loại nào, phụ thuộc vào mục tiêu và độ nhạy cảm của từng cá nhân:

Tiết chế là yếu tố then chốt:

Ngay cả khi một chất tạo ngọt không chứa calo, việc tiêu thụ quá nhiều vẫn có thể không phù hợp với chế độ ăn cân bằng.

Đọc kỹ nhãn sản phẩm:

Nhiều thực phẩm chế biến sẵn chứa hỗn hợp các chất tạo ngọt khác nhau và vẫn có thể giàu năng lượng hoặc nghèo giá trị dinh dưỡng.

Lựa chọn nguồn gốc tự nhiên:

Các chất tạo ngọt có nguồn gốc thực vật như cỏ ngọt mang lại vị ngọt mà không cung cấp calo, dù hương vị của chúng có thể khác biệt và không phải ai cũng quen.

Một chuyên gia dinh dưỡng và giáo dục về chăm sóc bệnh đái tháo đường cho biết, các chất tạo ngọt thay thế có thể mang lại vị ngọt mong muốn mà không gây tăng vọt đường huyết, nhưng vẫn cần được sử dụng điều độ và nằm trong một cách tiếp cận dinh dưỡng cân bằng.

Chất tạo ngọt thay thế có thể đóng vai trò nhất định trong việc giảm lượng đường bổ sung, nhưng chúng nên được xem là một phần của lối sống lành mạnh tổng thể, thay vì giải pháp đơn giản cho những vấn đề ăn uống phức tạp. Việc lựa chọn vị ngọt một cách có suy nghĩ — dựa trên thông tin đáng tin cậy và hướng dẫn của chuyên gia sẽ giúp hỗ trợ sức khỏe tốt hơn trong dài hạn.