Những loài giáp xác này là những sinh vật hấp dẫn đã thu hút sự tò mò của chúng ta trong nhiều thế kỷ. Cho dù chúng ta nhìn thấy chúng bò dọc bãi biển hay được chế biến thành món hải sản ngon tuyệt, chúng đều là một phần thiết yếu của hệ sinh thái biển.
Nhưng liệu chúng ta đã bao giờ tự hỏi tại sao chúng lại di chuyển theo chiều ngang, chúng tiến hóa như thế nào và điều gì khiến chúng trở thành những sinh vật sống sót tài giỏi đến vậy? Hãy cùng nhau khám phá thế giới của những loài giáp xác này và tìm hiểu những sự thật thú vị nhé!
Từ những loài giáp xác nhỏ bé như hạt đậu, chỉ dài vài milimét, đến loài cua nhện Nhật Bản khổng lồ với sải chân dài tới bốn mét, những loài giáp xác này có sự đa dạng đáng kinh ngạc. Lớp vỏ ngoài cứng cáp của chúng, được gọi là bộ xương ngoài, bảo vệ chúng khỏi kẻ săn mồi đồng thời tạo cho chúng vẻ ngoài bọc thép độc đáo. Đặc điểm dễ nhận biết nhất, tất nhiên, là những chiếc càng mạnh mẽ của chúng, được sử dụng để tự vệ, bắt mồi và thậm chí cả giao tiếp!
Nếu chúng ta từng quan sát một con cua di chuyển, chúng ta có thể nhận thấy rằng chúng hầu như luôn đi ngang. Điều này là do chân của chúng được thiết kế để uốn cong ra ngoài, khiến việc di chuyển từ bên này sang bên kia là cách hiệu quả nhất để di chuyển. Một số loài, như cua ếch, có thể đi tiến và lùi, nhưng đối với hầu hết các loài giáp xác này, đi ngang là cách di chuyển hiệu quả nhất!
Những loài giáp xác này được tìm thấy trên khắp thế giới, từ đại dương sâu thẳm đến các con sông nước ngọt và thậm chí cả trên đất liền. Một số loài, như cua càng, đào hang ở những vùng ven biển lầy lội, trong khi những loài khác, như cua dừa, sống trên các hòn đảo nhiệt đới. Dù ở đâu, những loài giáp xác này đều thích nghi với môi trường sống của chúng theo những cách đáng kinh ngạc, khiến chúng trở thành một trong những nhóm giáp xác đa dạng nhất.
Chúng ta có thể không nghĩ những loài giáp xác này là động vật sống theo bầy đàn, nhưng nhiều loài tương tác với nhau theo những cách thú vị. Chúng sử dụng càng của mình để gửi tín hiệu—cho dù đó là để thu hút bạn tình, cảnh báo đối thủ hay tuyên bố lãnh thổ. Ví dụ, cua đực thuộc loài này vẫy những chiếc càng quá khổ của chúng trong những màn trình diễn công phu để gây ấn tượng với cua cái. Một số loài thậm chí còn "nói chuyện" bằng cách tạo ra âm thanh lách cách hoặc gõ trống!
Những loài giáp xác này không kén ăn! Hầu hết chúng là động vật ăn tạp, nghĩa là chúng ăn cả thực vật và động vật. Tùy thuộc vào loài, chúng có thể ăn tảo, cá nhỏ, động vật thân mềm, hoặc thậm chí cả chất hữu cơ phân hủy từ đáy đại dương. Khả năng thích nghi này giúp chúng phát triển mạnh trong các môi trường sống khác nhau và khiến chúng trở thành một phần thiết yếu của chuỗi thức ăn.
Bạn có biết rằng những loài giáp xác này đã tồn tại từ kỷ Jura? Đúng vậy—chúng đã lang thang trên Trái đất hơn 150 triệu năm! Hồ sơ hóa thạch cho thấy những loài giáp xác cổ đại này trông khá giống với những loài chúng ta thấy ngày nay, chứng minh rằng cấu trúc cơ thể của chúng là một trong những thiết kế tốt nhất của tự nhiên. Một số nhà khoa học tin rằng những sinh vật giống cua đã tiến hóa nhiều lần ở các khu vực khác nhau trên thế giới, khiến chúng càng trở nên hấp dẫn hơn khi nghiên cứu.
Đây là một chủ đề tranh luận sôi nổi giữa các nhà khoa học. Một số nghiên cứu cho rằng những loài động vật thân mềm này có thể cảm nhận được sự khó chịu và thậm chí có thể ghi nhớ những trải nghiệm đau đớn, trong khi những nghiên cứu khác lại cho rằng hệ thần kinh của chúng quá đơn giản để xử lý cơn đau như con người. Điều chúng ta biết chắc chắn là những loài giáp xác này phản ứng với các kích thích và sẽ tránh những tình huống nguy hiểm khi có thể, điều này cho thấy chúng có thể có một dạng nhạy cảm nào đó.
Các loài giáp xác này đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái biển. Chúng giúp dọn dẹp các sinh vật chết, kiểm soát sự phát triển của tảo và là nguồn thức ăn cho nhiều loài săn mồi. Một số loài, như cua rừng ngập mặn, thậm chí còn góp phần vào sức khỏe của các khu rừng ven biển bằng cách phân hủy lá cây rụng. Nếu không có các loài giáp xác này, nhiều hệ sinh thái sẽ khó hoạt động bình thường.
Lần tới khi chúng ta nhìn thấy một con cua trên bãi biển hoặc trong thủy cung, hãy dành một chút thời gian để trân trọng sự độc đáo và tầm quan trọng của những sinh vật này. Chúng đã tồn tại hàng triệu năm, thích nghi với vô số môi trường và tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tự nhiên. Vậy sự thật thú vị nhất về cua mà bạn yêu thích là gì? Hãy cùng tiếp tục cuộc trò chuyện nhé!