Nếu bạn là phụ huynh, bạn biết việc giao tiếp với con cái đôi khi khó khăn như thế nào. Cho dù chúng là trẻ nhỏ hay thanh thiếu niên, cách chúng ta giao tiếp có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn trong mối quan hệ với chúng.
Chìa khóa để xây dựng mối quan hệ bền chặt và lành mạnh với con cái là tạo dựng sự giao tiếp cởi mở và hiệu quả. Hãy cùng tìm hiểu một số cách thiết thực để chúng ta có thể tạo ra cầu nối đó giữa mình và các bé.
1. Lắng nghe chủ động: Hiểu thế giới của con
Một trong những yếu tố quan trọng nhất của giao tiếp lành mạnh là lắng nghe. Chúng ta thường nghĩ rằng với tư cách là cha mẹ, chúng ta cần phải nói nhiều hơn, nhưng lắng nghe cũng quan trọng không kém—thậm chí còn quan trọng hơn. Khi chúng ta lắng nghe chủ động, chúng ta cho con cái thấy rằng chúng ta coi trọng suy nghĩ và cảm xúc của chúng.
Đây là cách chúng ta có thể làm điều đó:
• Tập trung vào con: Khi con cái nói chuyện, hãy dành toàn bộ sự chú ý cho chúng. Điều này có nghĩa là hãy đặt điện thoại xuống, tắt tivi và tập trung vào con. Bằng cách giao tiếp bằng mắt và gật đầu, chúng ta cho con thấy rằng chúng ta đang lắng nghe.
• Tránh ngắt lời: Thật dễ dàng để muốn đưa ra lời khuyên hoặc giải pháp, nhưng việc ngắt lời có thể khiến con cái cảm thấy suy nghĩ của chúng không quan trọng. Hãy để chúng được bày tỏ hết suy nghĩ của mình trước khi chúng ta phản hồi.
• Đặt câu hỏi: Thể hiện sự quan tâm đến cảm xúc của chúng bằng cách đặt những câu hỏi mở như, “Điều đó khiến con cảm thấy thế nào?” hoặc “Con nghĩ chúng ta nên làm gì về việc đó?” Điều này giúp khuyến khích những cuộc trò chuyện sâu sắc hơn.
2. Hãy đồng cảm: Hiểu cảm xúc của họ
Đồng cảm là khả năng hiểu và chia sẻ cảm xúc của người khác. Đó là một phần thiết yếu của giao tiếp, đặc biệt là khi nói chuyện với trẻ em. Khi chúng ta thể hiện sự đồng cảm, chúng ta xác nhận cảm xúc của họ, khiến họ cảm thấy được lắng nghe và thấu hiểu.
Dưới đây là cách chúng ta có thể thực hành sự đồng cảm với con cái:
• Thừa nhận cảm xúc của con: Nếu con đang buồn, chúng ta có thể nói những câu như: “Mẹ/Bố thấy con đang rất bực bội. Cảm thấy như vậy là điều bình thường.” Điều này cho con biết chúng ta hiểu cảm xúc của con và con không hề cô đơn.
• Kiên nhẫn: Trẻ em không phải lúc nào cũng có thể diễn đạt bản thân một cách rõ ràng, vì vậy chúng ta cần kiên nhẫn và cho con thời gian để xử lý cảm xúc của mình. Thay vì vội vàng giải quyết vấn đề, trước tiên chúng ta có thể hỗ trợ về mặt tinh thần.
3. Sử dụng củng cố tích cực: Khuyến khích hành vi tốt
Khi giao tiếp với con cái, việc tập trung vào củng cố tích cực thay vì chỉ trích có thể xây dựng sự tự tin cho chúng và củng cố mối quan hệ giữa chúng ta. Củng cố tích cực có nghĩa là ghi nhận hành vi tốt và khen thưởng bằng lời khen.
Dưới đây là cách chúng ta có thể làm điều này một cách hiệu quả:
• Khen ngợi nỗ lực, không chỉ kết quả: Thay vì chỉ khen ngợi khi chúng thành công, hãy ghi nhận cả nỗ lực mà chúng đã bỏ ra. Ví dụ, nói rằng, “Mẹ/Bố tự hào về việc con đã chăm chỉ làm bài tập về nhà” sẽ khuyến khích chúng tiếp tục cố gắng, ngay cả khi mọi việc không hoàn hảo.
• Tránh chỉ trích quá mức: Việc chỉ trích liên tục có thể khiến trẻ cảm thấy mình không thể làm gì đúng. Hãy tập trung vào việc đưa ra phản hồi mang tính xây dựng một cách nhẹ nhàng, và cân bằng điều đó với lời khen ngợi dành cho những điểm mạnh của chúng.
4. Rõ ràng và trực tiếp: Tránh hiểu lầm
Giao tiếp rõ ràng rất quan trọng trong bất kỳ mối quan hệ nào, nhưng điều này đặc biệt quan trọng với trẻ em. Khi chúng ta rõ ràng và trực tiếp, chúng ta sẽ giảm thiểu nguy cơ nhầm lẫn và thất vọng.
Dưới đây là cách để cải thiện sự rõ ràng trong giao tiếp của chúng ta:
• Sử dụng ngôn ngữ đơn giản: Tùy thuộc vào độ tuổi, trẻ em có thể không hiểu đầy đủ những lời giải thích phức tạp. Hãy giữ ngôn ngữ của chúng ta đơn giản và dễ hiểu. Ví dụ, thay vì nói, “Làm ơn ngừng hành vi vô lý đó,” chúng ta có thể nói, “Làm ơn đừng la hét nữa. Chúng ta hãy nói chuyện một cách bình tĩnh.”
• Đưa ra hướng dẫn rõ ràng: Khi chúng ta cần con cái làm điều gì đó, việc đưa ra một hướng dẫn rõ ràng mỗi lần sẽ hữu ích. Ví dụ, “Làm ơn nhặt đồ chơi của con lên” tốt hơn là nói, “Con có thể dọn dẹp phòng và sắp xếp đồ chơi không?”
5. Làm gương: Thể hiện cách giao tiếp lành mạnh
Con cái chúng ta học hỏi rất nhiều từ chúng ta bằng cách quan sát cách chúng ta giao tiếp với người khác. Nếu muốn chúng giao tiếp hiệu quả, chúng ta cần tự mình làm gương.
Dưới đây là cách chúng ta có thể làm gương:
• Thể hiện sự tôn trọng: Nếu muốn con cái nói năng tôn trọng, chúng ta cần thể hiện sự tôn trọng khi nói chuyện với chúng và với người khác. Bằng cách thể hiện lòng tốt, sự kiên nhẫn và sự đồng cảm, chúng ta đang dạy chúng cách giao tiếp một cách lành mạnh.
• Xin lỗi khi cần thiết: Điều quan trọng là con cái chúng ta cần thấy rằng chúng ta cũng là con người. Nếu chúng ta mắc lỗi, hãy xin lỗi và cho chúng thấy cách chịu trách nhiệm về hành động của mình. Điều này dạy chúng rằng việc thừa nhận sai lầm và sửa chữa lỗi lầm là điều bình thường.
Kết luận: Hãy tiếp tục cuộc trò chuyện!
Việc tạo dựng giao tiếp lành mạnh với con cái là một quá trình liên tục, nhưng đó là một trong những điều bổ ích nhất mà chúng ta có thể làm với tư cách là cha mẹ. Bằng cách lắng nghe tích cực, thể hiện sự đồng cảm, sử dụng sự động viên tích cực, rõ ràng và trực tiếp, và làm gương, chúng ta có thể xây dựng mối quan hệ bền chặt, tin tưởng với con cái.
Còn bạn thì sao? Bạn giao tiếp với con cái như thế nào? Bạn có lời khuyên hoặc kinh nghiệm nào muốn chia sẻ không? Hãy cùng tiếp tục cuộc trò chuyện nhé!
