Trong những năm gần đây, bức tranh về sự tham gia thể thao của trẻ em và thanh thiếu niên đã có nhiều thay đổi đáng chú ý.

Năm 2022, khoảng 26,8 triệu trẻ em tham gia một hình thức hoạt động thể chất nào đó, nhưng vẫn còn tới 23 triệu em không vận động thường xuyên.

Nhiều yếu tố khác nhau có thể cản trở việc tham gia thể thao, trong đó nổi bật là khó khăn về điều kiện đi lại, gánh nặng tài chính và các tác động từ môi trường xã hội.

Rào cản tham gia

Có rất nhiều trở ngại hạn chế khả năng tiếp cận thể thao của trẻ em. Một vấn đề then chốt là tình trạng thiếu cơ sở vật chất hoặc các chương trình thể thao được tổ chức bài bản. Nhiều trẻ em sống ở khu vực nông thôn không có đội nhóm hay địa điểm phù hợp để luyện tập và thi đấu, khiến cơ hội tham gia bị thu hẹp đáng kể. Bên cạnh đó, với những gia đình gặp khó khăn kinh tế, chi phí để cho con theo học hoặc tham gia các đội thể thao như lệ phí, dụng cụ và phương tiện di chuyển có thể trở thành gánh nặng quá lớn. Thống kê năm 2022 cho thấy chỉ 33,3% trẻ em sống trong cảnh nghèo có tham gia thể thao, trong khi tỷ lệ này ở nhóm gia đình có thu nhập gấp một đến hai lần mức nghèo liên bang là 41,3%.

Tác động của đại dịch

Đại dịch COVID-19 đã khiến việc tham gia thể thao của thanh thiếu niên trở nên khó khăn hơn. Các đợt phong tỏa và biện pháp đảm bảo an toàn buộc nhiều giải đấu và hoạt động thể thao phải tạm dừng, khiến trẻ em thiếu đi không gian an toàn để vận động và thi đấu. Trước thực trạng đó, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh đã triển khai các chương trình trực tuyến nhằm hỗ trợ các tổ chức thể thao dành cho thanh thiếu niên vào mùa hè năm 2020. Cách tiếp cận mới mẻ này giúp duy trì phần nào sự gắn kết và hứng thú vận động trong bối cảnh hạn chế tiếp xúc trực tiếp.

Biến động theo độ tuổi

Phân tích sâu hơn theo nhóm tuổi cho thấy tỷ lệ tham gia thể thao đang có sự dịch chuyển. Năm 2019, có 56,7% thanh thiếu niên từ 12–17 tuổi tham gia thể thao, trong khi nhóm 6–11 tuổi đạt 53,5%. Đến năm 2022, các con số này gần như đảo chiều: tỷ lệ tham gia của nhóm lớn tuổi giảm 4,6 điểm phần trăm xuống còn 52,1%, trong khi nhóm nhỏ tuổi tăng 2,1 điểm phần trăm, đạt 55,7%. Sự thay đổi này cho thấy trẻ nhỏ có nhiều cơ hội hoặc động lực hơn để tham gia, trong khi thanh thiếu niên lớn tuổi có thể bị phân tán bởi các mối quan tâm và áp lực khác.

Sự sụt giảm ở lứa tuổi trung học

Xu hướng giảm sút trong thể thao học đường ở bậc trung học cũng trùng khớp với các kết quả từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh. Theo khảo sát hành vi rủi ro ở thanh thiếu niên, tỷ lệ học sinh trung học tham gia ít nhất một đội thể thao đã giảm từ 57,4% năm 2019 xuống mức đáng lo ngại là 49,1% vào năm 2021. Sự sụt giảm này đặt ra nhiều câu hỏi quan trọng về tương lai của thể thao trẻ em và những nguyên nhân sâu xa cần được quan tâm đúng mức.

Hướng đi phía trước

Để tháo gỡ các rào cản và khơi dậy lại niềm hứng thú với thể thao ở trẻ em, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Việc thúc đẩy các chương trình mang tính hòa nhập, giảm bớt gánh nặng tài chính và xây dựng môi trường luyện tập an toàn sẽ giúp nhiều trẻ em hơn có cơ hội tiếp cận thể thao. Sự thấu hiểu, định hướng và khích lệ từ phụ huynh cùng giáo viên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo động lực để trẻ mạnh dạn khám phá và gắn bó với các hoạt động vận động.

Kết luận

Tương lai của sự tham gia thể thao ở trẻ em và thanh thiếu niên đang đứng trước nhiều thách thức. Bằng cách nhìn nhận rõ các rào cản hiện hữu và những biến động theo độ tuổi, xã hội có thể từng bước xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh và năng động hơn. Chỉ theo thời gian mới có thể đánh giá đầy đủ những nỗ lực này sẽ định hình diện mạo thể thao học đường và phong trào vận động của trẻ em trong những năm tới như thế nào.