Trong một thời gian dài, phần lớn các loài mèo lớn đều được xem là những sinh vật sống đơn độc, ít giao tiếp xã hội.

Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy một số loài tưởng chừng “cô độc” này thực chất lại sở hữu những hệ thống xã hội phức tạp hơn nhiều so với nhận thức trước đây.

Chẳng hạn, loài linh miêu Á-Âu, thông qua nghiên cứu dài hạn tại khu rừng Naliboki do các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Belarus thực hiện, đã cho thấy rằng linh miêu đực không chỉ tiếp xúc với con cái trong mùa sinh sản. Trên thực tế, ngay cả trước thời kỳ giao phối, chúng đôi khi vẫn sống cùng nhau trong những khoảng thời gian nhất định. Tương tự, báo sư tử Mỹ—vốn từ lâu được xem là thợ săn đơn độc—cũng được phát hiện có những cấu trúc xã hội tinh vi không kém.

Báo sư tử Mỹ: Không chỉ là “sư tử châu Mỹ”

Trong họ mèo lớn, sư tử thường được xem là loài duy nhất có đời sống xã hội rõ rệt, còn hơn ba mươi loài khác phần lớn bị xếp vào nhóm sống đơn lẻ. Trong nhiều tài liệu và hình ảnh phổ biến, báo sư tử Mỹ thường được mô tả là kẻ săn mồi đơn độc, và suốt một thời gian dài, chúng ta vẫn xem chúng giống như hổ là loài ít giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, khi các nghiên cứu về mèo lớn ngày càng chuyên sâu, đặc biệt sau khi các báo cáo khoa học của Mark Elbroch và cộng sự thuộc tổ chức nghiên cứu mèo hoang toàn cầu được công bố, nhận thức của chúng ta về loài báo này đã thay đổi đáng kể.

Khi nhắc đến báo sư tử Mỹ, không phải ai yêu động vật cũng hiểu rõ về chúng. Nhiều người vẫn cho rằng báo sư tử Mỹ chỉ đơn giản là một dạng sư tử sống tại châu Mỹ, tương tự sư tử châu Á hay châu Phi. Nhưng trên thực tế, chúng không có quan hệ họ hàng gần với sư tử; trái lại, chúng lại có mối liên hệ tiến hóa gần gũi hơn với báo gê-pa.

Vậy điểm chung giữa báo sư tử Mỹ và sư tử là gì? Có lẽ chỉ là màu lông tương đối giống nhau—cả hai loài đều mất các đốm trên cơ thể khi trưởng thành.

So sánh báo sư tử Mỹ và sư tử: Họ hàng và môi trường sống

Báo sư tử Mỹ thuộc phân họ Mèo nhỏ, cùng nhóm với báo gê-pa và nhiều loài mèo hoang cỡ vừa khác. Trong khi đó, sư tử thuộc phân họ Báo lớn, cùng với hổ, báo tuyết và báo đốm. Sự khác biệt giữa báo sư tử Mỹ và sư tử cũng giống như ranh giới giữa nhóm mèo lớn và nhóm mèo nhỏ trong họ mèo.

Về phân bố địa lý, báo sư tử Mỹ sinh sống trên khắp châu Mỹ, từ dãy Andes ở Nam Mỹ kéo dài đến tận vùng Yukon ở Canada. Chúng có khả năng thích nghi rất cao với môi trường sống và có thể tồn tại ở nhiều dạng địa hình khác nhau như vách đá, rừng rậm, vùng đất thấp và thậm chí cả sa mạc. Ngược lại, sư tử chủ yếu phân bố tại châu Phi, đặc biệt là các vùng thảo nguyên, và chỉ còn một quần thể nhỏ sinh sống trong rừng Gir của Ấn Độ.

Tập tính xã hội của báo sư tử Mỹ: Không quá đơn độc

Trước đây, báo sư tử Mỹ được cho là loài sống hoàn toàn đơn độc và không thể chấp nhận sự hiện diện của cá thể khác khi ăn. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã theo dõi 13 cá thể báo sư tử Mỹ trong suốt ba năm, ghi nhận 242 lần kiếm ăn và phát hiện rằng chúng thực sự có hành vi chia sẻ thức ăn, đặc biệt là giữa các cá thể cái và những con đã lớn tuổi. Chúng tỏ ra khoan dung hơn trước sự xuất hiện của đồng loại trong lúc ăn và sẵn sàng chia sẻ con mồi.

Mặc dù vẫn được xếp vào nhóm động vật sống đơn lẻ, báo sư tử Mỹ rõ ràng không “cô độc” như chúng ta từng nghĩ. Chúng sở hữu những mối quan hệ xã hội dựa trên lợi ích song phương, thể hiện qua các hành vi như cùng ăn chung con mồi.

Chia sẻ thức ăn: Phát hiện đầy bất ngờ

Không giống như báo gê-pa—loài thường được quan sát thấy săn mồi và ăn uống theo nhóm—việc nhiều cá thể báo sư tử Mỹ cùng chia sẻ thức ăn là điều cực kỳ hiếm gặp. Trong một nghiên cứu, các nhà khoa học đã lắp đặt camera hồng ngoại tại Vườn quốc gia Yellowstone và ghi lại được một cảnh tượng đáng chú ý: một con báo sư tử Mỹ cái đang ăn thì một con cái khác tiến đến. Theo quan niệm cũ, xung đột là điều gần như chắc chắn xảy ra. Thế nhưng, sau một khoảng thời gian ngắn dò xét lẫn nhau, hai con báo lại cùng ăn một cách yên bình.

Ban đầu, các nhà nghiên cứu cho rằng hai cá thể này có thể có quan hệ họ hàng, bởi trong tự nhiên, việc chia sẻ thức ăn giữa các cá thể cùng huyết thống thường được xem là cách đầu tư cho sự tiếp nối gen. Tuy nhiên, kết quả phân tích di truyền cho thấy chúng hoàn toàn không có quan hệ ruột thịt, đồng nghĩa với việc hành vi chia sẻ này không xuất phát từ yếu tố huyết thống.

Vì sao báo sư tử Mỹ chia sẻ thức ăn?

Lý do khiến báo sư tử Mỹ lựa chọn chia sẻ con mồi thay vì giao tranh nằm ở tập tính săn mồi của chúng. Chúng thường săn những con mồi lớn như hươu, lượng thịt nhiều đến mức không thể ăn hết trong một lần. Các chuyên gia cho rằng chi phí của việc xua đuổi một cá thể khác—có thể dẫn đến đánh nhau và chấn thương—cao hơn nhiều so với việc đơn giản là chia sẻ thức ăn. Đặc biệt ở những khu vực mà quần thể hươu gia tăng do tác động của con người, việc săn mồi trở nên dễ dàng hơn, khiến giá trị của mỗi con mồi giảm xuống.

Khi một cá thể báo sư tử Mỹ tiếp cận con đang ăn, nó thường thăm dò bằng những cử động nhỏ, phát ra âm thanh nhẹ và quan sát phản ứng của đối phương. Nếu không gặp phải sự chống trả quyết liệt, “kẻ đến sau” sẽ tham gia vào bữa ăn.

Báo sư tử Mỹ mẹ: Tận tâm và bảo vệ con non

Báo sư tử Mỹ mẹ nổi tiếng là rất tận tụy với con. Tỷ lệ thời gian mà con mẹ dành cho con non trong giai đoạn đầu đời cao nhất trong số các loài mèo lớn, lên đến 82%. Ngoài ra, con non của loài này cũng có quãng thời gian “vô tư” dài nhất trước khi được dạy các kỹ năng sinh tồn—một kỷ lục khác trong thế giới mèo lớn. Điều này cho thấy mối liên kết bền chặt giữa mẹ và con, đồng thời phản ánh mức độ chăm sóc và đầu tư đặc biệt của báo sư tử Mỹ trong việc nuôi dưỡng thế hệ kế tiếp.