Bạn bước vào xe, khép cửa lại và hít một hơi thật sâu cái “mùi xe” quen thuộc. Cảm giác ấy thường mang lại sự sạch sẽ, thậm chí dễ chịu.
Nhưng có một sự thật ít ai ngờ tới: mùi hương đó phần lớn đến từ các hóa chất đang âm thầm thoát ra từ nhựa, keo dán và vải bọc bên trong khoang xe.
Cộng thêm bụi mịn, khí thải rò rỉ và nấm mốc từ hệ thống điều hòa, chiếc xe của bạn có thể không hề là không gian an toàn như bạn vẫn nghĩ. Thực tế, không khí trong xe đôi khi còn ô nhiễm hơn cả không khí ngoài trời.
Vì sao không khí trong xe dễ đánh lừa chúng ta?
Ô tô được thiết kế kín để giảm tiếng ồn và giữ nhiệt độ ổn định. Tuy nhiên, chính sự kín đáo này lại khiến khí độc và các hạt ô nhiễm bị giữ lại bên trong. Những vật liệu như bảng điều khiển, nhựa nội thất hay ghế bọc liên tục giải phóng hợp chất hữu cơ bay hơi, đặc biệt mạnh hơn vào những ngày nắng nóng. Nhiều nghiên cứu cho thấy trong khoang xe tồn tại hàng chục loại hợp chất khác nhau, một số gây kích ứng mắt và phổi, số khác liên quan đến các rủi ro sức khỏe lâu dài.
Hệ thống điều hòa không khí lại là một yếu tố đáng lo khác. Khi bộ lọc bị bẩn hoặc hơi ẩm tích tụ quá lâu, nấm mốc và vi khuẩn có điều kiện sinh sôi trong các khe gió. Mùi ẩm mốc bạn đôi khi ngửi thấy khi bật điều hòa chính là dấu hiệu cảnh báo rằng hệ thống này có thể đang phát tán nhiều thứ hơn là chỉ không khí mát.
Những chất ô nhiễm ẩn giấu phổ biến
• Hợp chất hữu cơ bay hơi: Thoát ra từ nhựa, keo dán và vải tổng hợp, đặc biệt nhiều ở xe mới.
• Bụi mịn: Bụi và muội than từ giao thông có thể len vào khoang xe ngay cả khi cửa sổ đóng kín.
• Bào tử nấm mốc và vi khuẩn: Phát triển mạnh trong hệ thống điều hòa ẩm ướt, gây triệu chứng giống dị ứng hoặc nghiêm trọng hơn.
• Khí carbon monoxide: Hệ thống xả trục trặc có thể khiến loại khí nguy hiểm, không mùi này rò rỉ vào xe mà người lái không hề hay biết.
Sự kết hợp của những yếu tố trên biến khoang xe “an toàn” thành một hỗn hợp ô nhiễm mà nhiều người chưa từng để ý.
Dấu hiệu cho thấy không khí trong xe có thể không lành mạnh
• Đau đầu hoặc chóng mặt kéo dài sau những chuyến lái xe lâu
• Triệu chứng giống dị ứng giảm dần khi bạn rời khỏi xe
• Kính mờ hoặc mùi ẩm mốc khi bật điều hòa
• Cảm giác mệt mỏi tăng lên sau mỗi lần đi làm về
Những biểu hiện này rất dễ bị bỏ qua, nhưng chúng thường là dấu hiệu của chất lượng không khí kém ngay trong không gian bạn ngồi hàng giờ mỗi tuần.
Các bước giúp bảo vệ sức khỏe
• Thông gió trước khi lái xe: Vào ngày nóng, hãy mở cửa hoặc hạ kính trong một phút để đẩy bớt khí tích tụ trước khi bật điều hòa.
• Thay bộ lọc không khí trong cabin định kỳ: Đừng chờ đến khi quá bẩn. Việc thay lọc sau mỗi 12.000–15.000 km (hoặc sớm hơn ở khu vực nhiều bụi) tạo ra khác biệt rõ rệt.
• Vệ sinh hệ thống điều hòa: Thỉnh thoảng bật quạt gió mạnh để làm khô hơi ẩm, và khử trùng nếu xuất hiện mùi lạ.
• Tránh nổ máy khi đóng kín cửa: Khí thải từ chính xe bạn có thể xâm nhập vào trong, nhất là khi gioăng cửa đã xuống cấp.
• Sử dụng chế độ lấy gió trong hợp lý: Chế độ này giúp ngăn không khí ô nhiễm bên ngoài, nhưng dùng quá lâu sẽ giữ lại hóa chất và độ ẩm. Hãy luân phiên giữa các chế độ.
• Giữ nội thất sạch sẽ: Lau bảng điều khiển, hút bụi thảm và hạn chế dùng chất tẩy rửa có mùi mạnh làm tăng lượng hóa chất bay hơi.
Nhìn về lâu dài
Các hãng xe đang cải thiện vật liệu nội thất và hệ thống lọc không khí, nhưng trách nhiệm không dừng lại ở đó. Với tư cách người sử dụng, chúng ta có thể hình thành những thói quen đơn giản để giảm tiếp xúc hằng ngày với chất ô nhiễm. Hãy nghĩ việc này giống như chăm sóc ngôi nhà của bạn: một bộ lọc sạch, bề mặt gọn gàng và luồng không khí lưu thông tốt có thể tạo nên khác biệt lớn.
Hít thở dễ dàng hơn sau tay lái
Hầu hết chúng ta dành hàng giờ mỗi tuần trong không gian kín của chiếc xe. Điều đó khiến khoang xe không còn là nơi di chuyển tạm thời mà gần giống như một không gian sống thứ hai. Nếu bạn không bao giờ chấp nhận nấm mốc hay khí độc trong nhà, thì tại sao lại bỏ qua chúng trong xe?
Lần tới khi bạn hít một hơi thật sâu lúc khởi động, hãy dừng lại và tự hỏi: không khí mình đang hít vào có thực sự an toàn không? Chỉ vài thay đổi nhỏ cũng có thể khiến câu trả lời trở nên yên tâm hơn rất nhiều.
