Hãy tưởng tượng bạn ngước nhìn bầu trời đêm tối trong vắt và thấy những vệt sáng rực rỡ vụt qua. Sao băng có thể xuất hiện đột ngột, để lại những vệt sáng biến mất nhanh chóng như khi chúng xuất hiện.

Nhưng có một điều thú vị là, số lượng sao băng xuất hiện nhiều hơn vào những giờ cuối đêm so với đầu buổi tối. Tại sao lại như vậy? Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu và khám phá điều gì khiến bầu trời đêm trở nên kỳ diệu đến vậy.

Sao băng hình thành như thế nào

Sao băng không phải là phép thuật—chúng là những mảnh đá vũ trụ gọi là thiên thạch va chạm với khí quyển Trái đất. Những thiên thạch này thường nhỏ hơn 10 mét và chủ yếu đến từ sao chổi hoặc tiểu hành tinh. Khi chúng va chạm với khí quyển của chúng ta ở tốc độ hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm km/giờ, ma sát và lực nén làm chúng nóng lên, khiến chúng phát sáng và tạo thành những vệt sáng mà chúng ta nhìn thấy dưới dạng sao băng.

Mỗi tia sáng lóe lên về cơ bản là một tia lửa vũ trụ nhỏ bé bốc cháy trên bầu trời. Một số sao băng có thể sáng đến mức để lại vệt sáng có thể nhìn thấy trong vài giây, và những sao băng này thường được gọi là quả cầu lửa.

Tại sao đêm khuya lại có nhiều sao băng hơn

Lý do đêm khuya mang lại màn trình diễn sao băng tốt hơn có liên quan đến quỹ đạo của Trái Đất quanh Mặt Trời. Trái Đất chuyển động về phía trước với tốc độ khoảng 30 km/giây. Vào những giờ khuya, chúng ta đang hướng mặt về phía Trái Đất đang chuyển động, điều đó có nghĩa là chúng ta gặp nhiều thiên thạch hơn mà Trái Đất “đuổi kịp” hoặc va chạm trực diện.

Vào đầu buổi tối, chúng ta đang quay mặt ra xa chuyển động của Trái Đất, vì vậy chúng ta chủ yếu nhìn thấy các thiên thạch đã di chuyển nhanh hơn Trái Đất. Gần bình minh, hoạt động của sao băng đạt đỉnh điểm vì về cơ bản chúng ta đang lao thẳng vào dòng mảnh vụn không gian.

Một cách đơn giản để hình dung

Hãy tưởng tượng như đang lái xe trên đường cao tốc. Nếu bạn đang di chuyển về phía trước, bạn sẽ thường xuyên chú ý đến những chiếc xe phía trước hơn vì bạn đang đuổi kịp chúng hoặc gặp xe ngược chiều. Những chiếc xe phía sau hầu như không thu hút sự chú ý của bạn. Tương tự, những người quan sát vào đêm khuya giống như những người lái xe trên đường cao tốc, nhìn thấy nhiều sao băng hơn khi Trái đất di chuyển về phía trước. Ngược lại, những người quan sát vào đầu buổi tối giống như ai đó đang đỗ xe bên vệ đường - họ bỏ lỡ hầu hết các khoảnh khắc. So sánh đơn giản này giúp dễ hiểu hơn tại sao sự kiên nhẫn và thời điểm lại quan trọng khi ngắm sao.

Tại sao chúng ta không thể nhìn thấy sao băng vào ban ngày

Mặc dù sao băng vẫn tiếp tục rơi vào ban ngày, nhưng ánh sáng mặt trời khiến chúng ta không thể nhìn thấy chúng. Từ bình minh đến trưa, bầu trời quá sáng đối với kính thiên văn thông thường hoặc mắt thường để có thể nhận thấy sao băng. Chỉ trong những trường hợp hiếm hoi, như trong nhật thực hoặc khi một sao băng đặc biệt sáng – một quả cầu lửa – xuất hiện, chúng ta mới có thể nhìn thấy chúng vào ban ngày. Đó là lý do tại sao mưa sao băng chủ yếu là một kỳ quan về đêm, và bầu trời càng tối thì cơ hội nhìn thấy chúng càng cao.

Mẹo để tận hưởng mưa sao băng

Nếu muốn có trải nghiệm ngắm sao băng tốt nhất, việc ra ngoài vào đêm muộn là rất quan trọng. Tìm một nơi tối, tránh xa ánh đèn thành phố và ánh trăng, nằm xuống và ngắm bầu trời. Mặc quần áo ấm và mang theo chăn có thể giúp trải nghiệm thoải mái hơn, vì ngắm sao thường đòi hỏi phải ngồi yên trong thời gian dài.

Một số trận mưa sao băng đặc biệt, như Leonids vào tháng 11 hoặc Perseids vào tháng 8, cũng có thể được quan sát vào đầu buổi tối, nhưng nhìn chung, càng về đêm muộn thì màn trình diễn càng đẹp. Hãy nhớ rằng, kiên nhẫn là điều rất quan trọng—đôi khi cần vài phút quan sát trước khi một vệt sáng cuối cùng vụt qua bầu trời.

Tại sao việc quan sát sao băng lại quan trọng

Quan sát sao băng không chỉ đơn thuần là một màn trình diễn đẹp mắt. Mỗi vệt sáng có thể mang theo manh mối về sự hình thành và tiến hóa của hệ mặt trời. Một số thiên thạch thậm chí có thể chứa đựng những gợi ý về nguồn gốc hoặc sự lan truyền của sự sống. Bằng cách nghiên cứu chúng, chúng ta hiểu thêm về vũ trụ mà chúng ta đang sống và câu chuyện vũ trụ rộng lớn, phức tạp bao quanh chúng ta. Sao băng kết nối chúng ta với không gian một cách hữu hình—chúng ta thực sự đang nhìn thấy những mảnh vỡ của vũ trụ đi vào bầu khí quyển của chúng ta và biến mất, chỉ để lại ánh sáng.

Ngước nhìn lên

Lần tới khi bạn nằm dưới bầu trời đêm và nhìn thấy sao băng, hãy nhớ rằng—bạn đang nhìn thấy nhiều hơn một vệt sáng. Bạn đang thoáng thấy một mảnh không gian, một mảnh vỡ của lịch sử vũ trụ đang di chuyển với tốc độ đáng kinh ngạc. Vì vậy, hãy lấy một tấm chăn, tìm một nơi yên tĩnh và để mưa sao băng nhắc nhở chúng ta về sự kết nối của chúng ta với vũ trụ.

Mỗi tia sáng là một thông điệp nhỏ bé từ vũ trụ, đang chờ chúng ta nhận ra. Bằng cách hiểu những hiện tượng thiên thể này, chúng ta không chỉ trân trọng vẻ đẹp của bầu trời đêm mà còn cả vũ trụ rộng lớn, bí ẩn mà chúng ta gọi là nhà.