Khi còn nhỏ, thầy cô thường dạy chúng ta rằng Hệ Mặt Trời có chín hành tinh. Nhưng rồi một ngày, chúng ta lại được thông báo rằng con số ấy đã giảm từ chín xuống còn tám.
Vì sao lại như vậy? Bởi vì thiên thể từng được xem là một hành tinh – Sao Diêm Vương – đã bị “giáng cấp”.
1. Bối cảnh về Sao Diêm Vương
Sao Diêm Vương được phát hiện vào năm 1930 bởi nhà thiên văn học người Mỹ Clyde Tombaugh và đã giữ danh hiệu hành tinh thứ chín của Hệ Mặt Trời suốt hơn bảy thập kỷ. Được đặt tên theo vị thần cai quản địa ngục trong thần thoại La Mã, Sao Diêm Vương luôn khiến giới khoa học tò mò bởi khoảng cách xa xôi với Mặt Trời và quỹ đạo elip khác thường. Thế nhưng, khi kiến thức thiên văn ngày càng phát triển, nhiều nghi vấn bắt đầu xuất hiện xoay quanh việc liệu Sao Diêm Vương có thật sự phù hợp với định nghĩa của một hành tinh hay không.
2. Tiêu chí phân loại mới
Liên minh Thiên văn Quốc tế là tổ chức có thẩm quyền trong việc phân loại các thiên thể trong Hệ Mặt Trời. Năm 2006, tổ chức này đã đưa ra một định nghĩa mới về “hành tinh”. Theo đó, một thiên thể phải đáp ứng đủ ba tiêu chí sau để được xem là hành tinh:
- Nó phải quay quanh Mặt Trời.
- Nó phải có hình cầu nhờ lực hấp dẫn của chính nó.
- Nó phải “quét sạch” các vật thể khác trong quỹ đạo của mình.
3. Lý do Sao Diêm Vương không đạt yêu cầu
Mặc dù Sao Diêm Vương đáp ứng được hai tiêu chí đầu tiên, nó lại không thỏa mãn tiêu chí thứ ba. Quỹ đạo của Sao Diêm Vương nằm trong khu vực có rất nhiều thiên thể nhỏ khác còn gọi là các vật thể thuộc Vành đai Kuiper, tàn tích còn sót lại từ thời kỳ hình thành Hệ Mặt Trời. Do không thể chiếm ưu thế và dọn sạch quỹ đạo của mình, Sao Diêm Vương không còn đủ điều kiện để được xếp vào nhóm hành tinh.
4. Sự phát hiện Thiên thể Eris
Một phần nguyên nhân dẫn đến việc Sao Diêm Vương bị hạ cấp xuất phát từ việc phát hiện thiên thể Eris vào năm 2005. Eris có kích thước thậm chí còn lớn hơn Sao Diêm Vương và cũng nằm trong khu vực Vành đai Kuiper. Phát hiện này ngay lập tức dấy lên cuộc tranh luận về định nghĩa “hành tinh” và liệu Sao Diêm Vương có nên tiếp tục được giữ vị trí là hành tinh thứ chín hay không. Chính từ đó, Liên minh Thiên văn Quốc tế đã tổ chức họp để xem xét lại cách phân loại các thiên thể.
5. Kết quả: Sao Diêm Vương trở thành “hành tinh lùn”
Năm 2006, Liên minh Thiên văn Quốc tế đi đến thống nhất và chính thức thay đổi vị thế của Sao Diêm Vương. Sao Diêm Vương không còn được xếp vào nhóm hành tinh mà được phân loại là “hành tinh lùn”. Sự phân loại này thừa nhận những đặc điểm riêng biệt của Sao Diêm Vương đồng thời phản ánh việc thiên thể này không có khả năng làm sạch quỹ đạo của nó.
6. Những tiến bộ khoa học và ý nghĩa
Việc phân loại lại Sao Diêm Vương đã thúc đẩy các nhà khoa học tìm hiểu sâu hơn về các thiên thể trong Vành đai Kuiper. Việc nghiên cứu những hành tinh lùn như Sao Diêm Vương và Eris giúp giới thiên văn khám phá những bí ẩn liên quan đến lịch sử Hệ Mặt Trời, bao gồm quá trình hình thành và tiến hóa của nó. Hơn hết, sự kiện này còn nhấn mạnh tầm quan trọng của sự chính xác và rõ ràng trong thuật ngữ khoa học, đảm bảo giao tiếp chuẩn xác và mở ra cơ hội cho nhiều nghiên cứu và khám phá mới.
Hơn hết, sự kiện này còn nhấn mạnh tầm quan trọng của sự chính xác và rõ ràng trong thuật ngữ khoa học, đảm bảo giao tiếp chuẩn xác và mở ra cơ hội cho nhiều nghiên cứu và khám phá mới.
