Hãy nhớ lại lần đầu tiên bạn nhìn thấy một trạm sạc trong bãi đậu xe. Có lẽ cảm giác đó hơi viễn tưởng, giống như nhìn thấy một thiết bị trong phim khoa học viễn tưởng. Vài năm sau, việc cắm sạc cho xe điện không còn là điều gì mới lạ nữa—nó đang trở thành một phần của cuộc sống thường nhật ở nhiều nơi.
Đằng sau sự thay đổi đó là các quốc gia đang triển khai các chính sách táo bạo và đầu tư lớn, trong đó Na Uy và Hoa Kỳ đưa ra hai lộ trình rất khác nhau nhưng đều thú vị.
Na Uy: Một quốc gia nhỏ, một bước tiến lớn
Na Uy đã trở thành tấm gương toàn cầu về việc áp dụng xe điện. Trên thực tế, hơn 80% xe mới bán ra ở đây là xe điện. Họ đã làm điều này như thế nào? Đó không phải là may mắn mà là một chính sách thông minh.
Chính phủ đã cắt giảm thuế xe điện, khiến chúng rẻ hơn nhiều so với xe chạy xăng. Người lái xe cũng được hưởng các quyền lợi như đường miễn phí, giá vé phà giảm và làn đường ưu tiên khi tham gia giao thông. Đối với người dân thành phố, những ưu đãi đó khiến việc lựa chọn xe điện gần như là điều hiển nhiên.
Cơ sở hạ tầng là một phần của bài toán. Na Uy đã đầu tư mạnh vào mạng lưới sạc công cộng ngay từ đầu, vì vậy người lái xe không phải lo lắng về việc hết điện. Ngay cả ở những vùng xa xôi, các trạm sạc hiện đã trở thành một phần của cảnh quan. Độ tin cậy này rất quan trọng, bởi vì không ai muốn mạo hiểm liệu họ có thể về đến nhà hay không.
Hoa Kỳ: một gã khổng lồ đang thức tỉnh
Câu chuyện của Hoa Kỳ lại khác. Với khoảng cách địa lý rộng lớn và văn hóa xe hơi mạnh mẽ, quá trình chuyển đổi này diễn ra không nhanh chóng. Nhưng động lực đang được xây dựng, được thúc đẩy bởi cả hành động của liên bang và tiểu bang.
1. Tín dụng và hoàn thuế – Người mua có thể được giảm giá hàng nghìn đô la cho một chiếc xe điện mới, và nhiều tiểu bang còn bổ sung thêm các đặc quyền như được sử dụng làn đường dành cho xe chung.
2. Mở rộng hệ thống sạc – Chính phủ đã khởi động các chương trình xây dựng mạng lưới trạm sạc nhanh trên toàn quốc dọc theo các xa lộ, nhằm mục đích xóa bỏ nỗi lo "phạm vi hoạt động" đáng sợ.
3. Đầu tư vào ngành công nghiệp – Các nhà sản xuất ô tô đang cam kết hàng tỷ đô la để sản xuất các mẫu xe điện và nhà máy pin mới trên khắp đất nước. Điều đó đồng nghĩa với việc có nhiều lựa chọn hơn và khả năng tiếp cận tốt hơn cho người mua.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức. Các sa mạc sạc tồn tại ở các vùng nông thôn, và chuỗi cung ứng pin đang chịu áp lực. Nhưng so với một thập kỷ trước, Hoa Kỳ rõ ràng đang đặt trọng tâm vào điện khí hóa.
Công nghệ: Yếu tố thay đổi cuộc chơi thực sự
Chính sách là chìa khóa, nhưng công nghệ mới là yếu tố biến giấc mơ thành hiện thực. Ba lĩnh vực nổi bật:
1. Sạc nhanh – Không ai muốn chờ đợi hàng giờ để lên đường. Những tiến bộ trong bộ sạc siêu nhanh hiện nay đã rút ngắn thời gian sạc xuống dưới 30 phút, giúp những chuyến đi dài trở nên thiết thực hơn.
2. Tái chế pin – Khi hàng triệu xe điện (EV) lăn bánh trên đường, việc xử lý pin cũ trở nên cấp thiết. Tái chế không chỉ giảm thiểu chất thải mà còn thu hồi các vật liệu có giá trị như lithium và niken. Một số công ty khởi nghiệp và nhà sản xuất ô tô đang chạy đua để xây dựng các hệ thống vòng kín, nơi pin của ngày hôm qua sẽ cung cấp nhiên liệu cho ô tô của ngày mai.
3. Tích hợp lưới điện – Xe điện về cơ bản là những cục pin khổng lồ trên bánh xe. Trong tương lai, chúng có thể cung cấp điện trở lại lưới điện trong thời gian cao điểm, biến ô tô thành một phần của giải pháp năng lượng thay vì chỉ là người tiêu dùng.
Người tiêu dùng nắm giữ chìa khóa
Cuối cùng, chính phủ và công nghệ có thể định hướng, nhưng việc áp dụng phụ thuộc vào người lái xe hàng ngày. Mọi người cần cảm thấy tự tin rằng xe điện có giá cả phải chăng, đáng tin cậy và tiện lợi. Đó là lý do tại sao các ưu đãi, trạm sạc dễ thấy và sự đa dạng ngày càng tăng của các mẫu xe lại quan trọng đến vậy. Khi việc chuyển đổi trở nên dễ dàng—và thậm chí còn mang lại lợi ích—người lái xe sẽ có nhiều khả năng thực hiện bước chuyển đổi này.
Và vấn đề không chỉ là không khí trong lành hơn hay lượng khí thải thấp hơn. Đối với nhiều người, đó là sự tiện lợi, chi phí vận hành thấp hơn và trở thành một phần của tương lai di chuyển. Một khi bạn đã trải nghiệm tiếng ồn êm ái của một chuyến đi bằng điện, thật khó để quay lại.
Con đường đến với điện khí hóa trông khác nhau ở mỗi quốc gia, nhưng hướng đi thì rõ ràng. Na Uy cho thấy những gì có thể đạt được với những ưu đãi táo bạo, trong khi Hoa Kỳ chứng minh quy mô và sức mạnh của ngành công nghiệp có thể thay đổi động lực như thế nào. Đối với những người còn lại, đây là một cái nhìn thoáng qua về cách đường phố của chúng ta có thể thay đổi - từng ổ cắm một.
