Bạn có biết con đường lát bê tông xám mà bạn đi qua mỗi ngày không? Thứ vật liệu tưởng như vô tri ấy — nóng rực vào mùa hè và nứt toác sau những mùa đông khắc nghiệt — giờ đây có thể làm được nhiều hơn là chỉ nâng bước chân bạn.

Điều gì sẽ xảy ra nếu nó có thể lặng lẽ làm sạch không khí xung quanh bạn? Tại Seoul, một nhóm các nhà khoa học vật liệu đã làm được điều tưởng như không thể: chế tạo loại bê tông có khả năng hấp thụ khí CO₂ từ không khí.

Và điều tuyệt vời là họ đã làm được điều đó mà không cần đến công nghệ đắt đỏ hay phụ gia phức tạp.

Cách hoạt động: Biến bê tông thành “bọt biển” hút carbon

Bê tông thông thường được tạo ra bằng cách trộn xi măng, nước và các vật liệu như cát hoặc sỏi. Vấn đề nằm ở chỗ, quá trình sản xuất xi măng chiếm khoảng 8% lượng khí thải CO₂ toàn cầu. Nhưng nhóm nghiên cứu ở Seoul đã “lật ngược vấn đề” bằng cách điều chỉnh quy trình dưỡng hộ (curing) — giai đoạn khi bê tông ướt bắt đầu cứng lại. Thay vì để khô tự nhiên trong không khí, họ cho bê tông tiếp xúc với luồng CO₂ được kiểm soát. Khí CO₂ sẽ phản ứng với các hợp chất canxi trong xi măng, tạo ra các khoáng chất bền vững như canxi cacbonat (calcite), giúp khóa chặt carbon vĩnh viễn.

1. Họ bắt đầu với hỗn hợp bê tông tiêu chuẩn, nhưng giảm nhẹ tỷ lệ nước so với xi măng để tạo thêm các lỗ rỗng nhỏ – nơi khí CO₂ có thể thẩm thấu vào.

2. Trong 24 giờ đầu tiên của quá trình dưỡng hộ, bê tông được đặt trong buồng chứa CO₂ ở nồng độ thấp (10–20%), an toàn và rẻ hơn nhiều so với khí tinh khiết.

3. Sau 6–12 giờ, CO₂ khuếch tán vào khối bê tông và hóa rắn thành tinh thể cacbonat, đồng thời tăng độ bền cho vật liệu.

Kết quả?

Một tấm bê tông không chỉ bền chắc mà còn hấp thụ được tới 5% trọng lượng của chính nó dưới dạng CO₂ — ngay trước khi rời khỏi nhà máy.

Ứng dụng thực tế: Nơi bạn sẽ thấy đầu tiên

Đây không chỉ là phép màu trong phòng thí nghiệm — công nghệ này đã được triển khai ngoài đời thực ở Seoul. Thành phố đang thử nghiệm các dự án hạ tầng để chứng minh rằng loại bê tông hấp thụ carbon này hiệu quả ngay cả ngoài môi trường tự nhiên.

Ghế chờ xe buýt:

Hơn một chục điểm dừng ở quận Gangnam đã sử dụng ghế làm từ bê tông hút CO₂. Mỗi chiếc ghế có thể hấp thụ khoảng 2 kg CO₂ trong suốt vòng đời — tưởng ít, nhưng khi nhân lên hàng nghìn ghế, con số trở nên đáng kể.

Vách chống ồn dọc cao tốc:

Những bức tường bê tông cao vốn chỉ có chức năng giảm tiếng ồn giờ đây được lắp ghép bằng các tấm bê tông dưỡng hộ CO₂. Một đoạn dài 100 mét có thể hấp thụ lượng carbon tương đương 15 cây trưởng thành trong một năm.

Đường lát trong công viên:

Tại Seoul Forest, các lối đi lát bằng gạch liên kết làm từ bê tông hấp thụ CO₂. Mưa không thể rửa trôi lượng carbon đã “khóa” — vì nó đã được chuyển thành dạng khoáng chất ổn định, tồn tại hàng chục năm dưới chân người qua lại.

Điều tuyệt vời là: quy trình thi công không cần thay đổi. Công nhân vẫn đổ và hoàn thiện bê tông như trước — chỉ khác ở giai đoạn dưỡng hộ ban đầu.

Cách các thành phố (và nhà thầu) có thể áp dụng

Bạn không cần khoản tài trợ nghiên cứu để áp dụng công nghệ này. Nhóm Seoul đã thiết kế quy trình sao cho phù hợp với dây chuyền sản xuất hiện có. Dưới đây là cách các nhà thầu hoặc chính quyền đô thị có thể bắt đầu:

Hợp tác với các nhà máy bê tông đúc sẵn (precast):

Nhiều sản phẩm như bó vỉa, ống cống, hay gạch lát được sản xuất sẵn ngoài công trường. Hãy hỏi nhà cung cấp xem họ có tùy chọn dưỡng hộ CO₂ hay không. Tại Seoul, hơn 30% cơ sở sản xuất precast đã được trang bị bộ dụng cụ bơm CO₂ cải tiến.

Điều chỉnh lịch dưỡng hộ:

Thay vì dưỡng hộ bằng hơi nước (tốn năng lượng và thải CO₂), hãy chuyển sang dưỡng hộ bằng CO₂ ở môi trường xung quanh. Thời gian có thể kéo dài hơn đôi chút, nhưng giúp giảm khí thải và tăng độ nén của bê tông tới 10%.

Theo dõi và chứng nhận lượng CO₂ hấp thụ:

Sử dụng phân tích nhiệt trọng (TGA) để đo lượng CO₂ đã được hấp thụ. Thậm chí, quy định xây dựng của Seoul hiện cho phép số liệu này được tính vào điểm tín chỉ công trình xanh.

Ngay cả các nhà thầu nhỏ cũng có thể thử nghiệm với mẻ bê tông nhỏ tại chỗ. Một startup ở Seoul còn cung cấp thiết bị dưỡng hộ CO₂ di động nằm gọn trong container, rất phù hợp cho các công trình vỉa hè hoặc đường xe đạp.

Vì sao điều này quan trọng vượt ngoài phòng thí nghiệm

Bê tông là vật liệu nhân tạo được sử dụng nhiều nhất trên Trái Đất. Nếu chỉ cần một phần nhỏ trong số đó có thể hấp thụ CO₂ thay vì thải ra, tác động đến khí hậu sẽ là khổng lồ. Cách tiếp cận của Seoul chứng minh rằng chúng ta không cần những giải pháp viễn tưởng, mà chỉ cần hóa học thông minh áp dụng vào những vật liệu quen thuộc hằng ngày.

Hãy tưởng tượng bạn đang đi trên con đường mà mỗi bước chân của bạn là một hành động giúp bầu không khí sạch hơn. Đó không còn là viễn cảnh xa vời — nó đang xảy ra ở Seoul, và với những lựa chọn đúng đắn, điều đó có thể lan rộng đến khu phố của bạn. Tất cả chỉ bắt đầu từ việc nghĩ lại về vai trò của bê tông — không chỉ nâng đỡ con người, mà còn giúp chúng ta giữ lại phần khí carbon đang làm nóng Trái Đất này.