Bạn đã bao giờ tự hỏi làm thế nào các nhà khoa học có thể nhìn thấu những góc tối nhất của vũ trụ để khám phá những bí mật của nó? Một trong những công cụ đáng kinh ngạc nhất mà họ sử dụng cho công việc thám tử vũ trụ này chính là Mảng Submillimeter (SMA).

Mạng lưới kính viễn vọng vô tuyến mạnh mẽ này đang giúp chúng ta giải mã câu chuyện vũ trụ, soi rọi mọi thứ từ sự ra đời của các ngôi sao đến sự hình thành các thiên hà. Hãy cùng tìm hiểu xem SMA đang tạo nên làn sóng như thế nào trong thế giới thám hiểm không gian.

Mảng Submillimeter là gì?

Mảng Submillimeter là một mảng gồm tám kính viễn vọng vô tuyến có độ chính xác cao, đặt trên đỉnh Mauna Kea ở Hawaii. Nằm ở độ cao gần 13.000 feet so với mực nước biển, đây là vị trí hoàn hảo để quan sát không gian với sự can thiệp tối thiểu từ bầu khí quyển Trái Đất.

Những kính viễn vọng này được thiết kế để quan sát vũ trụ ở bước sóng dưới millimet—một dải ánh sáng nằm giữa sóng hồng ngoại và sóng vô tuyến. Bước sóng cụ thể này rất quan trọng vì nó cho phép các nhà thiên văn học nhìn xuyên qua lớp bụi vũ trụ dày đặc thường chặn ánh sáng khả kiến.

Vậy tại sao điều đó lại quan trọng? Ánh sáng dưới milimet giống như tia X vũ trụ, cho phép các nhà khoa học quan sát những phần không gian nơi các ngôi sao và hành tinh được sinh ra. Nó cho chúng ta một cái nhìn thoáng qua về nền tảng thô sơ, ẩn giấu của vũ trụ.

SMA thực sự có thể nhìn thấy những gì?

SMA không chỉ là một kính thiên văn đẹp mắt; nó còn là một công cụ đắc lực để hiểu những phần bí ẩn và thường vô hình của vũ trụ. Nó cho phép các nhà thiên văn học quan sát các vùng hình thành sao và quan sát những giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành sao và hành tinh.

Đây là những điều làm nên sự đặc biệt của SMA:

- Tiền sao và đám mây phân tử: Nó giúp chúng ta nghiên cứu nơi ra đời của các ngôi sao ẩn sâu bên trong những đám mây bụi lạnh lẽo.

- Đĩa tiền hành tinh: Đây là những đĩa khí và bụi cuối cùng hình thành nên các hành tinh, và SMA cho phép chúng ta quan sát quá trình này diễn ra.

- Thiên hà trong giai đoạn sơ khai: Bằng cách quan sát các thiên hà xa xôi cách xa hàng tỷ năm ánh sáng, SMA cung cấp một góc nhìn về cách các thiên hà được hình thành.

- Hóa học vũ trụ: Mảng này cũng giúp phân tích các phân tử được tìm thấy trong không gian, bao gồm cả những phân tử có thể thiết yếu cho sự sống như chúng ta đã biết.

Nói cách khác, SMA giống như một cỗ máy thời gian vũ trụ, cho chúng ta cái nhìn về quá khứ, hiện tại và thậm chí cả tương lai của vũ trụ.

SMA giúp chúng ta hiểu về sự tiến hóa vũ trụ như thế nào?

Vũ trụ không hình thành chỉ sau một đêm. Nó đã tiến hóa trong hàng tỷ năm. SMA đang giúp chúng ta ghép nối câu chuyện này bằng cách tập trung vào các vùng không gian lạnh lẽo và đặc quánh, đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành sao. Bằng cách nghiên cứu bức xạ dưới milimét, các nhà thiên văn học có thể theo dõi quá trình tiến hóa của các thiên hà và ngôi sao, cách chúng hình thành từ khí và cách chúng tương tác.

Về bản chất, SMA đang tiết lộ những khối xây dựng nên vũ trụ. Nó cho chúng ta thấy những quá trình đã bắt đầu từ hàng tỷ năm trước và tiếp tục định hình vũ trụ ngày nay.

Làm việc nhóm trên khắp vũ trụ

SMA không hoạt động độc lập. Nó thường kết hợp với các đài quan sát khác như Mạng lưới milimet/dưới milimet Atacama Lớn (ALMA) ở Chile, kết hợp dữ liệu của họ để cung cấp cho chúng ta những hình ảnh sắc nét và rõ ràng hơn. Khi nhiều kính viễn vọng phối hợp với nhau, chúng tạo thành một loại "siêu kính viễn vọng", cho phép quan sát không gian chi tiết hơn. Hãy tưởng tượng nó như một đội thám tử vũ trụ đang giải mã những bí ẩn của vũ trụ, từng khám phá một.

Tại sao lại quan trọng?

Giờ thì, bạn có thể thắc mắc: tại sao chúng ta lại phải quan tâm đến một loạt kính thiên văn trên đỉnh núi lửa? Vâng, những kính thiên văn này đang giúp chúng ta hiểu được cấu trúc thực sự của vũ trụ.

Mảng Submillimeter cho chúng ta một góc nhìn cận cảnh về quá trình tiến hóa của vũ trụ — từ sự ra đời của các ngôi sao đến sự hình thành các thiên hà, và thậm chí cả cách các phân tử có thể hỗ trợ sự sống di chuyển trong không gian. Nó không chỉ dành cho các nhà khoa học trong áo khoác phòng thí nghiệm; mà còn dành cho bất kỳ ai đã từng ngước nhìn bầu trời đêm và tự hỏi, tất cả những điều này bắt đầu như thế nào?

Lần tới khi bạn ra ngoài vào một đêm trời quang đãng, hãy nhớ rằng có một công cụ mạnh mẽ trên Mauna Kea đang âm thầm làm việc để khám phá những bí ẩn của vũ trụ, từng bước sóng dưới milimet một. Và biết đâu đấy? Biết đâu một ngày nào đó, bạn sẽ thấy câu trả lời mà nó hé lộ ngay trước mắt.