Bạn cắn một miếng sô cô la đen và cảm nhận được từng lớp vị đắng xen lẫn vị trái cây. Tuy nhiên, bạn của bạn chỉ ngửi thấy "sô cô la". Một số người cảm nhận hương vị một cách chi tiết đến kinh ngạc nhờ độ nhạy cảm vị giác cao.
Được gọi là những người siêu vị giác, những người này có nhiều nụ vị giác hơn mức trung bình, điều này làm thay đổi cách họ cảm nhận vị ngọt, đắng và thậm chí là cay. Các nhà khoa học trên toàn cầu nghiên cứu những người siêu vị giác để hiểu về sinh học vị giác và tâm lý ưa thích thực phẩm.
Điều gì tạo nên một siêu vị giác?
• Cấu tạo lưỡi – Những người siêu vị giác có các nụ vị giác dày đặc, khiến họ rất nhạy cảm với một số hương vị nhất định, đặc biệt là vị đắng. Bạn có thể thử nghiệm bằng cách nếm một lượng nhỏ các hợp chất đắng như caffeine hoặc bưởi và ghi lại cường độ.
• Theo dõi thực phẩm – Việc ghi nhật ký về các bữa ăn và phản ứng giúp những người siêu vị giác nhận ra hương vị nào lấn át hoặc tinh tế. Nhận thức này cho phép họ lên kế hoạch tốt hơn cho các bữa ăn cân bằng hoặc công thức nấu ăn mới.
• Điều chỉnh công thức – Những người siêu vị giác thường cần ít muối hoặc đường hơn để đạt được cùng một cảm nhận về hương vị. Hãy thử giảm lượng muối hoặc đường trong nấu ăn để làm cho các món ăn lành mạnh hơn mà không làm mất đi hương vị.
Khoa học vị giác toàn cầu
1. Khám phá những món ăn tinh tế – Nghiên cứu quốc tế cho thấy những người có vị giác siêu phàm có thể phát hiện ra những nốt hương vị tinh tế trong những món ăn mà người khác có thể bỏ lỡ. Việc nếm thử các món ăn với gia vị phức tạp, thảo mộc hoặc hương vị lên men có thể giúp rèn luyện kỹ năng cảm nhận.
2. Kết hợp hương vị một cách chu đáo – Hương vị mạnh có thể lấn át những người có vị giác siêu phàm. Cân bằng vị đắng với vị ngọt hoặc vị chua với vị umami để bữa ăn trở nên thú vị hơn.
3. Nếm thử cùng nhau – So sánh các nốt hương vị với bạn bè hoặc gia đình giúp bạn hiểu được sự khác biệt trong cảm nhận và phát triển cách tiếp cận linh hoạt hơn trong việc nêm nếm hoặc phát triển công thức.
Ảnh hưởng đến sức khỏe và chế độ ăn uống
• Lựa chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng – Những người siêu vị giác có thể tránh một số loại rau do vị đắng, nhưng việc chế biến sáng tạo, chẳng hạn như rang nhẹ hoặc kết hợp với các thành phần ngọt, có thể khiến chúng hấp dẫn hơn.
• Giảm phụ gia – Vì hương vị đậm đà hơn, nên cần ít đường hoặc muối hơn. Điều này cho phép các bữa ăn lành mạnh hơn mà vẫn đậm đà hương vị.
• Gia vị thay thế – Các loại thảo mộc, cam quýt và nước sốt lên men giúp tăng cường hương vị mà không làm quá tải vị giác nhạy cảm. Thử nghiệm các cách kết hợp có thể tạo nên sự đa dạng cho bữa ăn.
Nâng cao trải nghiệm hương vị hàng ngày
1. Nếm thử một cách có ý thức – Tập trung vào kết cấu, hương thơm và những nốt hương vị tinh tế trong mỗi miếng ăn. Thói quen này không chỉ giúp tăng cường sự cảm nhận mà còn giúp kiểm soát khẩu phần ăn và hình thành thói quen ăn uống lành mạnh hơn.
2. Kết hợp các lớp hương vị – Kết hợp các hương vị tương phản, chẳng hạn như vị đắng với vị ngọt hoặc vị chua với vị umami, để tạo ra những bữa ăn cân bằng và năng động. Những người siêu nếm thử thường nhận ra những lớp hương vị mà người khác có thể bỏ lỡ, khiến việc thử nghiệm trở nên bổ ích.
3. Ghi lại những kỷ niệm về hương vị – Việc giữ một cuốn sổ tay hoặc ứng dụng ghi chú nếm thử có thể tạo ra một bản đồ hương vị cá nhân. Theo thời gian, điều này sẽ định hướng cho việc nấu nướng, kết hợp nguyên liệu và thậm chí là trải nghiệm ăn uống giao lưu trong tương lai.
Những người siêu nếm nhắc nhở chúng ta rằng nhận thức là một trải nghiệm vô cùng riêng tư và phức tạp đến kinh ngạc. Nhận thức sâu sắc của họ biến những bữa ăn bình thường thành những trải nghiệm giác quan phong phú, đồng thời cung cấp những manh mối về sinh học, tâm lý học và khoa học ẩm thực. Việc quan sát và học hỏi từ những người siêu nếm có thể nâng cao độ nhạy cảm về hương vị, khuyến khích sáng tạo trong nấu nướng và giúp chúng ta tận hưởng những thú vui tinh tế mà nếu không có họ, chúng ta có thể bị bỏ qua. Mỗi miếng ăn đều trở thành cơ hội để khám phá, suy ngẫm và tận hưởng thế giới theo một cách mới mẻ.
