Điều đầu tiên bạn nghĩ đến khi nghe từ “thể thao điện tử” là gì? Những thiếu niên hò hét trong căn phòng tối? Trực tiếp tương tác cùng khung trò chuyện? Hay hình ảnh người em trai dán mắt vào màn hình, hét lệnh qua tai nghe?
Trong thập kỷ qua, một điều kỳ diệu đã xảy ra — thể thao điện tử đã trưởng thành. Từ những buổi thi đấu mạng nội bộ trong tầng hầm, nay đã trở thành sân vận động chật kín người, hợp đồng tài trợ toàn cầu và thậm chí là vòng loại Olympic.
Vậy làm thế nào mà một thú vui từng bị coi là “lãng phí thời gian” lại có thể sánh vai với các môn thể thao truyền thống như bóng rổ hay quần vợt? Hãy cùng tìm hiểu hành trình ấy.
Mọi thứ bắt đầu từ quán net và ký túc xá
Vào đầu những năm 2000, thi đấu trò chơi điện tử hầu như không được coi trọng. Các giải đấu được tổ chức trong ký túc xá, quán cà phê Internet hoặc những hội chợ nhỏ. Tiền thưởng khi ấy? Có thể chỉ vài trăm nghìn, vài món quà tặng hoặc đơn giản chỉ là vinh dự và niềm tự hào.
Nhưng ẩn dưới bề mặt khiêm tốn ấy là một cộng đồng đang hình thành — nơi mà đam mê, chứ không phải tiền bạc, là động lực.
Người chơi luyện tập kỹ năng, khám phá chiến thuật mới và đặt nền móng cho một thế giới lớn mạnh sau này.
Thời đó chưa có phát trực tiếp, nhưng các diễn đàn và đoạn video chia sẻ vẫn giữ cho cộng đồng này luôn sôi động.
Bước ngoặt: Phát trực tiếp và tài trợ
Bước nhảy vọt đầu tiên của thể thao điện tử đến khi các nền tảng phát trực tiếp ra đời. Bỗng chốc, người hâm mộ có thể xem trận đấu trực tuyến, cổ vũ đội yêu thích, thậm chí quyên góp tiền — tất cả chỉ với chiếc điện thoại hoặc máy tính xách tay.
Sự xuất hiện này đã thay đổi mọi thứ:
• Thương hiệu bắt đầu đổ bộ. Các công ty nhận thấy tiềm năng quảng bá và bắt đầu đầu tư vào đội tuyển, giải đấu. Thể thao điện tử trở thành một kênh tiếp thị hợp pháp.
• Tiền thưởng bùng nổ. Giữa những năm 2010, tổng giải thưởng đã lên đến hàng triệu đô la.
• Các đội tuyển trở thành thương hiệu. Không chỉ có tuyển thủ, mà còn có sản phẩm, người sáng tạo nội dung và trung tâm huấn luyện chuyên nghiệp.
Được công nhận bởi các ông lớn thể thao
Ý tưởng rằng “chơi game cũng là một môn thể thao thực thụ” bắt đầu trở nên nghiêm túc vào khoảng năm 2018 — khi các tổ chức thể thao truyền thống không thể phớt lờ con số khổng lồ này nữa.
• Lượng người xem: Giải vô địch thế giới Liên Minh Huyền Thoại năm 2018 có lượng người xem vượt cả trận Siêu Cúp Bóng Bầu Dục Mỹ cùng năm đó.
• Chế độ luyện tập chuyên nghiệp: Tuyển thủ thể thao điện tử có huấn luyện viên, chuyên gia dinh dưỡng và tâm lý, giống như các vận động viên bóng rổ hoặc bóng bầu dục.
• Tổ chức quản lý: Các hiệp hội thể thao điện tử quốc gia ra đời, mở đường cho việc công nhận và quản lý ở cấp Olympic.
Lúc này, câu hỏi không còn là “Đây có phải là thể thao không?” mà là “Làm sao để tổ chức nó như một môn thể thao thực thụ?”
Giấc mơ Olympic và hành trình gian nan
Năm 2023, Ủy ban Olympic Quốc tế đã ra mắt Chuỗi Thể thao Điện tử Olympic, một sự kiện ảo đánh dấu bước tiến lớn trong quá trình được công nhận của thể thao điện tử. Các trò như Đua xe mô phỏng và Taekwondo ảo được đưa vào thi đấu — dù chưa phải những tựa game nổi tiếng nhất, nhưng thông điệp đã rõ ràng: Olympic đang chú ý.
Tuy nhiên, việc trở thành một môn thể thao chính thống không hề dễ dàng:
• Tiêu chuẩn hóa rất khó. Khác với bóng đá hay bóng rổ, thể thao điện tử do nhà phát hành trò chơi kiểm soát, nghĩa là “luật chơi” có thể thay đổi chỉ sau một bản cập nhật.
• Tuổi thọ không chắc chắn. Trò chơi có thể lỗi thời rất nhanh. Tựa game đình đám hôm nay có thể biến mất sau vài năm, khiến việc xây dựng giải đấu dài hạn trở nên phức tạp.
Điều gì khiến thể thao điện tử trở thành thể thao thực sự?
Cốt lõi của cuộc tranh luận là: Thế nào là thể thao thật sự? Là vận động thể chất? Chiến lược? Cạnh tranh? Hay cộng đồng người xem?
Thể thao điện tử gần như đáp ứng tất cả — ngoại trừ tính vận động truyền thống. Nhưng ranh giới ấy đang mờ dần. Phản xạ tay-mắt, tốc độ xử lý và sức bền tinh thần đều cực kỳ quan trọng.
Các tuyển thủ hàng đầu luyện tập hàng giờ mỗi ngày, tuân thủ chế độ sinh hoạt nghiêm ngặt và thường đạt đỉnh phong độ ở độ tuổi đôi mươi giống hệt các vận động viên thể dục Olympic.
Tại sao điều này lại quan trọng với bạn?
Bạn không cần phải chơi game để thấy được tầm ảnh hưởng của sự thay đổi này. Sự trỗi dậy của thể thao điện tử là một minh chứng cho sự tiến hóa của văn hóa, cho cách thế giới số tạo ra nghề nghiệp mới, và cho việc một sở thích có thể trở thành ngành công nghiệp tỷ đô.
Đây cũng là hình ảnh của tương lai thể thao — nơi bạn không cần sân bóng hay nhà thi đấu, chỉ cần màn hình, kỹ năng và cộng đồng. Với thế hệ trẻ, tương lai ấy đã đến rồi.
Vì vậy, lần tới khi ai đó bảo rằng “chơi game không phải là thể thao thật”, hãy hỏi lại họ: Điều gì khiến một môn thể thao trở nên thực sự? Đam mê? Cạnh tranh? Hay sự công nhận toàn cầu? Bởi vì, từ nơi chúng ta đang đứng, thể thao điện tử không phải đang trở thành thể thao thật mà đã là thể thao thật rồi. Bạn sẽ chỉ đứng ngoài quan sát… hay sẽ đăng nhập và tham gia?
