Hãy thành thật nào — chắc chắn tất cả chúng ta đều từng tò mò về điều này ít nhất một lần! Chúng ta đã từng xem những đoạn video tuyệt vời về các phi hành gia lơ lửng trong trạng thái không trọng lực, ăn kẹo trôi lơ lửng hay xoay người giữa không trung.

Nhưng có một điều mà ít ai nhắc tới: khi “tự nhiên gọi” trong không gian thì sao? Hôm nay, hãy cùng khám phá thế giới kỳ thú và cực kỳ công nghệ cao của “nhà vệ sinh vũ trụ”!

Tại sao nhà vệ sinh vũ trụ lại quan trọng đến vậy?

Đi vệ sinh trên Trái Đất thật dễ — ngồi xuống, xả nước, và xong việc. Nhưng trong không gian, mọi thứ phức tạp hơn rất nhiều vì không có trọng lực. Điều đó có nghĩa là chất lỏng và chất thải rắn không “rơi xuống” như bình thường — chúng trôi lơ lửng. Và tất nhiên, không ai muốn nhìn thấy chất thải trôi quanh tàu vũ trụ cả!

Vì vậy, các kỹ sư phải thiết kế những nhà vệ sinh đặc biệt hoạt động trong môi trường vi trọng lực đảm bảo mọi thứ được giữ đúng chỗ, sạch sẽ và an toàn cho phi hành gia.

Nhà vệ sinh vũ trụ hoạt động như thế nào?

Trên Trạm Vũ trụ Quốc tế, các phi hành gia sử dụng một loại nhà vệ sinh đặc biệt sử dụng luồng không khí thay cho nước.

Trước tiên, họ phải cố định cơ thể bằng dây đai ở đùi và vòng giữ chân — nếu không, họ sẽ bay khỏi chỗ ngồi! Nhà vệ sinh sử dụng luồng không khí nhẹ để hút chất thải vào các khoang kín. Đối với nước tiểu, có một phễu nhỏ gắn với ống hút chân không. Còn với chất thải rắn, phi hành gia ngồi lên một ghế nhỏ có lỗ hút để đảm bảo mọi thứ “ở nguyên vị trí”.

Mọi thứ được xử lý ra sao?

Đây là phần khiến nhiều người bất ngờ — nước tiểu không bị vứt bỏ. Nó được tái chế thành nước uống sạch! Trạm Vũ trụ có hệ thống lọc đặc biệt giúp biến nước tiểu thành nước tinh khiết có thể uống được. Nghe hơi ghê đúng không? Nhưng thực ra, đây là công nghệ cực kỳ quan trọng để sinh tồn trong không gian. Bởi vì nước rất nặng, và chi phí phóng nước từ Trái Đất lên vũ trụ vô cùng đắt đỏ, nên tái sử dụng từng giọt là điều bắt buộc. Như một kỹ sư của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) từng nói: “Cà phê hôm qua chính là cà phê ngày mai”.

Thế còn chất thải rắn thì sao?

Phần đó không được tái chế. Sau khi được thu gom, chất thải được lưu trữ trong các thùng kín. Khi đầy, chúng được chuyển vào một khoang hàng cũ.

Sau đó, khoang này được tách ra khỏi trạm vũ trụ và rơi vào bầu khí quyển Trái Đất, nơi chúng cháy rụi hoàn toàn như một “ngôi sao băng”. Vậy nên, đúng vậy — chất thải vũ trụ thực chất bị thiêu hủy ngay phía trên đầu chúng ta. Vừa “ngầu”, vừa hơi… kỳ lạ, đúng không?

Nếu nhà vệ sinh bị hỏng thì sao?

Điều này đã từng xảy ra! Các phi hành gia được đào tạo để sửa chữa hoặc thay thế các bộ phận của nhà vệ sinh ngay trong quỹ đạo.

Trong một số trường hợp, họ phải dùng phương pháp dự phòng — “tã vũ trụ”. Vâng, ngay cả trong năm 2025, phi hành gia vẫn mang theo tã dự phòng, phòng khi hệ thống gặp sự cố.

Năm 2020, khi một mẫu nhà vệ sinh vũ trụ mới được phóng lên trạm, Cơ quan NASA thậm chí còn đùa rằng nó có giá 23 triệu đô la Mỹ. Tại sao lại đắt đến vậy? Vì nó phải phù hợp cho cả nam và nữ, nhẹ hơn, tiết kiệm năng lượng hơn và đảm bảo vệ sinh tuyệt đối.

Tại sao điều này quan trọng hơn bạn nghĩ

Nghe có vẻ hài hước, nhưng nhà vệ sinh vũ trụ lại là minh chứng cho sự sáng tạo và tỉ mỉ trong thiết kế không gian. Mỗi chi tiết, dù là nhỏ nhất và riêng tư nhất, đều phải được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn, thoải mái và bền vững. Và nếu con người muốn sinh sống lâu dài trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa, thì những hệ thống như vậy sẽ là yếu tố sống còn.

Tương lai của “nhà vệ sinh vũ trụ”

Hiện nay, các nhà khoa học đang phát triển thế hệ mới của hệ thống vệ sinh vũ trụ, có thể xử lý chất thải rắn thành phân bón, trồng cây từ đó, và tạo ra vòng tuần hoàn khép kín. Hãy tưởng tượng một “nông trại không gian”, nơi mỗi lần bạn đi vệ sinh lại giúp cây trồng phát triển — nghe có vẻ lạ lùng, nhưng điều này đang được thử nghiệm thật sự!

Vậy nên, lần tới khi bạn xả nước — hãy nghĩ đến các vì sao

Từ ghế hút chân không đến hệ thống tái chế nước tiểu thành nước uống, nhà vệ sinh vũ trụ không hề đơn giản. Chúng là công nghệ thông minh, hiệu quả, và là một phần quan trọng giúp con người sống sót trong không gian. Đây là những “chi tiết hậu trường” ít ai biết, nhưng lại giữ cho các phi hành gia khỏe mạnh và giúp nhiệm vụ thành công. Vì vậy, lần sau khi bạn xem một vụ phóng tàu hay phim tài liệu về vũ trụ, hãy nhớ rằng: trên đó, chắc chắn cũng có ai đó đang cần đi vệ sinh và giờ bạn đã biết họ làm thế nào rồi!

Vậy còn bạn thì sao? Bạn có dám thử sử dụng nhà vệ sinh vũ trụ không, hay vẫn trung thành với chiếc bồn cầu thân thuộc trên Trái Đất? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn — chúng tôi rất tò mò đấy!