Này, các bạn ơi! Các bạn đã bao giờ ngước nhìn bầu trời đêm, thấy chấm sáng gọi là sao Mộc và tự hỏi liệu có sự sống nào ẩn náu đâu đó trong gia đình vệ tinh của nó chưa?
Vậy thì hãy sẵn sàng, vì hôm nay chúng ta sẽ khám phá một trong những bí ẩn hấp dẫn nhất vũ trụ — Europa, vệ tinh băng giá của sao Mộc có thể đang che giấu một đại dương ngoài hành tinh và thậm chí là sự sống.
Hãy cùng tìm hiểu vì sao Europa khiến các nhà khoa học vô cùng phấn khích và chúng ta đang chuẩn bị làm gì để khám phá nó.
Điều gì khiến Europa đặc biệt?
Europa không phải vệ tinh lớn nhất, nhưng chắc chắn là một trong những vệ tinh hấp dẫn nhất. Bên dưới lớp vỏ băng dày — dày khoảng 10 đến 30 kilômét băng rắn là một đại dương khổng lồ. Và không phải chỉ là một cái ao nhỏ: đại dương ẩn giấu này có thể sâu khoảng 100 kilômét. Điều đó gần gấp đôi thể tích của tất cả các đại dương trên Trái Đất cộng lại! Hãy tưởng tượng lượng nước khổng lồ như vậy bị mắc kẹt dưới hàng dặm băng.
Vậy tại sao tất cả không đóng băng? Nhờ lực hấp dẫn khổng lồ từ sao Mộc, bên trong Europa liên tục bị kéo giãn và làm nóng, quá trình này được gọi là nhiệt thủy triều. Sự “nhào nặn” liên tục này giữ cho đại dương không biến thành một khối băng khổng lồ và thậm chí có thể khiến nó trở thành nơi ấm áp đủ để sự sống tồn tại.
Câu hỏi lớn: Liệu có sự sống?
Khi tìm kiếm sự sống, các nhà khoa học tập trung vào ba yếu tố chính: nước, hóa học và năng lượng. Europa đáp ứng cả ba:
Nước:
Đại dương dưới băng cung cấp một môi trường lỏng khổng lồ.
Hóa chất:
Quan sát cho thấy bề mặt băng chứa muối và hợp chất hữu cơ, nhiều khả năng bắt nguồn từ đại dương bên dưới.
Năng lượng:
Nhiệt thủy triều không chỉ giữ nước ở dạng lỏng mà còn có thể tạo ra các phản ứng hóa học giống như ở các miệng phun nhiệt dưới biển sâu trên Trái Đất, nơi sự sống vẫn tồn tại mà không cần ánh sáng mặt trời.
Trên Trái Đất, những miệng phun này nuôi dưỡng cả hệ sinh thái đầy sinh vật kỳ lạ và vi sinh vật. Nếu Europa có những miệng phun tương tự, ai biết được dưới lớp băng kia đang có những dạng sống nào?
Vết nứt, cột nước và manh mối
Lớp băng của Europa không chỉ nằm im. Nó liên tục nứt gãy và dịch chuyển. Đôi khi, nước từ đại dương rò rỉ qua những vết nứt này và đóng băng trên bề mặt. Hấp dẫn hơn nữa, Kính viễn vọng Không gian Hubble của NASA đã phát hiện các cột hơi nước phun ra từ Europa vào năm 2012 và những năm sau đó. Những cột nước này có thể chính là đại dương của Europa đang “rò rỉ” ra không gian, cho chúng ta cơ hội vàng để nghiên cứu bí mật của nó mà không cần khoan xuyên qua hàng chục kilômét băng.
Bước tiếp theo: Các sứ mệnh không gian sắp tới
Chúng ta sẽ không phải chờ lâu để biết thêm thông tin. Sứ mệnh Europa Clipper của NASA dự kiến phóng vào giữa thập niên 2020. Tàu sẽ bay quanh sao Mộc và tiếp cận Europa nhiều lần, sử dụng hàng loạt thiết bị để lập bản đồ lớp băng, phân tích thành phần và tìm kiếm dấu hiệu có thể tồn tại sự sống. Trong khi đó, Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) cũng chuẩn bị sứ mệnh JUICE (Nhà thám hiểm các vệ tinh băng của sao Mộc), sẽ nghiên cứu cả Europa, Ganymede và Callisto, đem lại bức tranh tổng thể hơn về hệ thống kỳ thú này.
Vì sao Europa quan trọng với chúng ta?
Tìm thấy sự sống trên Europa hoặc chỉ cần xác nhận rằng nó có điều kiện thích hợp sẽ là một bước ngoặt vĩ đại. Điều đó có nghĩa là sự sống không phải độc nhất trên Trái Đất và rằng các đại dương ẩn dưới lớp băng có thể là nơi phổ biến để sự sống nảy nở.
Ngoài ra, việc hiểu về đại dương của Europa còn mang lại manh mối cho chính đại dương sâu trên Trái Đất và cách sự sống có thể tồn tại trong những môi trường khắc nghiệt.
Tóm tắt nhanh về Europa:
- Europa ẩn giấu một đại dương khổng lồ dưới lớp băng dày 10–30 km.
- Đại dương này có thể gấp đôi thể tích tất cả đại dương trên Trái Đất.
- Lực hấp dẫn của sao Mộc giữ cho nước không bị đóng băng nhờ nhiệt thủy triều.
- Đã quan sát thấy những cột hơi nước phun ra từ bề mặt Europa.
- Sứ mệnh Europa Clipper sẽ thám hiểm vệ tinh này vào giữa thập niên 2020.
Vậy nên, lần tới khi bạn nhìn thấy sao Mộc lấp lánh trên bầu trời, hãy nhớ đến Europa — một thế giới băng giá có thể chính là nơi hứa hẹn nhất để tìm thấy sự sống ngoài Trái Đất. Bạn có muốn mình viết thêm một phiên bản rút gọn súc tích hơn (chỉ khoảng 1/2 độ dài) để phù hợp với độc giả đọc nhanh không?
