Dù chúng ta đang viết tiểu thuyết, kịch bản hay chỉ một truyện ngắn, thì không có gì cuốn hút người đọc hơn một nhân vật sống động như thật. Một cốt truyện hay có thể kéo người đọc vào, nhưng chính những con người trong câu chuyện mới giữ họ lại bằng cảm xúc.
Vậy làm sao để xây dựng một nhân vật có chiều sâu—người có thể ở lại trong tâm trí độc giả thật lâu sau trang cuối? Hãy cùng nhau đi qua từng bước nhé.
Bắt đầu từ tính cách, không chỉ đặc điểm
Chúng ta thường bắt đầu bằng tuổi, màu tóc hay nghề nghiệp của nhân vật—nhưng đó chỉ là bề mặt. Điều thực sự quan trọng là con người họ ra sao. Họ có bướng bỉnh nhưng nhân hậu? Thông minh nhưng hay tự ti? Dũng cảm bên ngoài nhưng trong lòng luôn sợ hãi? Hãy nghĩ xem họ phản ứng thế nào khi căng thẳng, điều gì khiến họ bật cười, hay họ đang thầm sợ hãi điều gì. Đó mới là nơi chiều sâu bắt đầu.
Cho họ mục tiêu rõ ràng
Một nhân vật được viết tốt luôn muốn một điều gì đó. Có thể là tình yêu, tự do, thành công, công lý, hay thậm chí là trả thù. Mục tiêu ấy thúc đẩy câu chuyện tiến lên. Nhưng quan trọng hơn, ta nên hỏi: tại sao họ lại muốn điều đó? Một mục tiêu gắn liền với cảm xúc hay quá khứ sẽ tạo cho nhân vật sức nặng thật sự và khiến độc giả đứng về phía họ.
Hãy để khiếm khuyết dẫn lối
Nhân vật hoàn hảo thì nhàm chán. Điều khiến ai đó trở nên thú vị chính là những vết nứt trong chiếc áo giáp của họ. Có thể họ quá bốc đồng, quá tin người, hay luôn ngại cất tiếng nói. Những khiếm khuyết này tạo ra căng thẳng tự nhiên và quan trọng hơn, chúng mở ra cơ hội cho nhân vật phát triển. Chúng ta có thể xây dựng cả một hành trình quanh việc họ đối diện và vượt qua những yếu điểm đó.
Thể hiện cả xung đột bên trong lẫn bên ngoài
Không đủ nếu nhân vật chỉ đối mặt với trở ngại bên ngoài—họ cũng cần vật lộn với những lựa chọn bên trong. Họ có nên nói thật hay giữ bí mật? Tự cứu mình hay giúp người khác? Xung đột nội tâm mang lại cảm xúc cho câu chuyện. Nó nhắc độc giả rằng ngay cả anh hùng cũng có nghi ngờ và chính điều đó khiến họ trở nên gần gũi.
Dùng quá khứ có mục đích
Quá khứ của nhân vật phải soi sáng hiện tại, chứ không chỉ để lấp chỗ trống. Họ đã từng mất ai đó? Bị phản bội? Lớn lên trong môi trường khó khăn? Những trải nghiệm này định hình cách họ suy nghĩ và hành động. Thay vì đổ hết tiểu sử ra cùng lúc, hãy hé lộ dần qua đối thoại, phản ứng hay chi tiết nhỏ. Nó giữ cho câu chuyện tự nhiên và lôi cuốn.
Để giọng nói của họ tỏa sáng
Mỗi người đều nói khác nhau. Có người nói lan man, có người thẳng thắn. Có người dùng sự hài hước để che giấu nỗi đau, có người lại im lặng khi xúc động. Hãy cho nhân vật một giọng nói phù hợp với tính cách và quá khứ. Cách họ nói, suy nghĩ và phản ứng định nghĩa họ không kém gì hành động.
Xây dựng mối quan hệ có ý nghĩa
Nhân vật không tồn tại trong khoảng không. Cách họ đối xử với người khác và cách người khác đối xử với họ thêm nhiều lớp màu. Họ có dễ tin người không? Có một kẻ thù, một người thầy, hay một người bạn thuở nhỏ? Họ có che giấu bản thân thật ngay cả trong mối quan hệ gần gũi? Những kết nối này mở ra góc nhìn mới và cho phép ta thể hiện nhiều khía cạnh khác nhau của cùng một con người.
Hãy để họ thay đổi
Đến cuối câu chuyện, nhân vật nên có sự thay đổi — có thể không hoàn toàn, nhưng ít nhất ở một mức độ nào đó. Họ có thể học được một bài học, chấp nhận một sự thật, hay thay đổi góc nhìn. Sự trưởng thành này không cần phải kịch tính, nhưng phải mang cảm giác xứng đáng. Độc giả thích thấy nhân vật trải qua hành trình thực sự.
Đặt câu hỏi khi viết
Để kiểm tra nhân vật đã có chiều sâu chưa, chúng ta có thể tự hỏi:
- Họ sợ nhất điều gì?
- Bí mật nào họ chưa từng kể?
- Điều gì họ sẵn sàng hy sinh tất cả để đạt được?
- Họ tin vào những lời nói dối nào về chính mình?
Những câu hỏi này dẫn đến những phát hiện vượt xa lối viết bề mặt.
Nhân vật yêu thích của bạn là ai?
Vậy, nhân vật nào—thật hay hư cấu đã ở lại trong trái tim bạn lâu nhất? Có phải vì nỗi đau, lòng dũng cảm, hay vì những khiếm khuyết của họ? Nếu bạn đang xây dựng một nhân vật ngay lúc này, hãy dành thêm chút thời gian để hiểu họ như một con người thật. Và nếu bạn có một ý tưởng nhân vật mà mình tự hào, hãy chia sẻ với chúng tôi nhé! Chúng tôi rất muốn được gặp họ.
