Bạn đã bao giờ ngước nhìn bầu trời và tưởng tượng được bay lượn chỉ với cơ thể mình cùng một đôi cánh? Bay bằng bộ cánh đặc biệt là điều gần nhất con người có thể trải nghiệm giấc mơ ấy.
Với bộ đồ được thiết kế để cơ thể lướt trong không khí, những người bay bằng cánh sải bước giữa vách đá và núi non, như những cánh chim tự do.
Nhưng liệu đây có phải là hình thức bay cuối cùng của loài người, hay chỉ là một chương hồi đầy phấn khích trong hành trình chinh phục bầu trời?
Bay bằng bộ cánh là một hình thức nhảy dù sử dụng bộ đồ đặc biệt có vải căng giữa tay và chân. “Đôi cánh” này làm tăng diện tích bề mặt cơ thể, cho phép người bay lướt ngang trong lúc rơi. Khi đạt đến độ cao nhất định, thường khoảng 1.000 mét so với mặt đất, người bay mở dù để hạ cánh an toàn. Khác với nhảy dù truyền thống, nơi bạn rơi thẳng xuống với tốc độ cao, bay bằng bộ cánh cho phép kiểm soát nhiều hơn. Người bay có thể lướt hàng kilômét, đổi hướng, thậm chí thực hiện các động tác phức tạp.
Bộ cánh tạo lực nâng tương tự như cách cánh máy bay hoạt động. Không khí chảy qua bề mặt bộ đồ, tạo ra sự chênh lệch áp suất giúp người bay ở trên không lâu hơn. Theo Hiệp hội Nhảy Dù Hoa Kỳ, các phi công cánh giàu kinh nghiệm có thể đạt tỷ lệ lướt 3:1 — nghĩa là cứ rơi xuống 1 mét, họ có thể bay tiến về phía trước 3 mét. Điều này biến bay bằng bộ cánh thành sự kết hợp giữa vật lý, kỹ năng và khả năng kiểm soát cơ thể. Chỉ cần thay đổi nhỏ tư thế cơ thể cũng có thể ảnh hưởng lớn đến hướng và tốc độ bay.
Không phải ai cũng có thể mặc bộ cánh và bắt đầu bay ngay. Để đủ điều kiện huấn luyện, một người phải hoàn thành ít nhất 200 lần nhảy dù thông thường. Điều này đảm bảo họ hiểu rõ phản ứng cơ thể trong trạng thái rơi tự do và quen thuộc với việc bung dù. Sau đó, người mới bắt đầu sẽ tập với bộ cánh lớn, ổn định hơn và các đường bay đơn giản. Theo thời gian, họ có thể học bay gần địa hình — một kỹ thuật gọi là “bay sát địa hình” mang lại cảnh tượng ngoạn mục nhưng cũng tiềm ẩn nguy hiểm lớn hơn.
Không thể phủ nhận rằng bay bằng bộ cánh rất nguy hiểm. Dù thiết bị đã cải thiện và huấn luyện dần tiêu chuẩn hóa, môn thể thao này vẫn ghi nhận tai nạn. Theo các nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Thể thao, hầu hết sự cố xảy ra khi bay sát địa hình hoặc khi bung dù quá muộn. Do tốc độ cực cao và sai số nhỏ, nhiều quốc gia áp dụng quy định nghiêm ngặt. Một số công viên quốc gia và khu vực công cộng cấm bay bằng bộ cánh nếu không có giấy phép.
Những năm gần đây, công nghệ chế tạo bộ cánh đã tiến bộ vượt bậc. Các bộ đồ hiện đại làm từ chất liệu bền, nhẹ và có khả năng điều khiển luồng khí tốt hơn. Một số bộ thử nghiệm còn gắn động cơ nhỏ hoặc phản lực, kéo dài thời gian bay và tăng khả năng kiểm soát. Kỹ sư thậm chí đang nghiên cứu các bộ cánh gắn động cơ, giống như phi công Thụy Sĩ Yves Rossy từng dùng để bay qua eo biển Manche. Dù chưa phổ biến rộng rãi, công nghệ này có thể mở ra tương lai nơi con người bay an toàn và chủ động hơn.
Vậy điều gì thôi thúc con người dấn thân, theo đúng nghĩa đen? Phần lớn người bay bằng cánh mô tả tình yêu thiên nhiên, cảm giác tự do và thử thách bản thân. Không chỉ là sự phấn khích, mà còn là cảm giác trở thành một phần của bầu trời, vẽ nên đường bay riêng giữa không trung. Vận động viên Emma Harris, với hơn 500 lần bay, chia sẻ: “Đó là khoảnh khắc duy nhất tôi cảm thấy mình sống 100%. Không phải vì mạo hiểm. Mà là sự kết nối với đất, với trời và với chính bản thân”.
Bay bằng bộ cánh có lẽ là hình thức bay trực tiếp và gần gũi nhất mà con người đạt được mà không cần máy móc. Nhưng liệu đó có phải “tối thượng” hay không thì tùy quan điểm. Với một số người, bay thật sự nghĩa là có thể cất cánh từ mặt đất. Với người khác, sự lướt đi tĩnh lặng bằng bộ cánh đã là một giấc mơ thành hiện thực. Trong tương lai, công nghệ có thể đưa chúng ta gần hơn nữa tới kiểu bay như chim — với động cơ siêu nhẹ, bộ cánh an toàn hơn, hoặc vật liệu mới. Nhưng hiện tại, bay bằng bộ cánh vẫn là hình thức tự do trên bầu trời thuần khiết và cá nhân nhất.
Bay bằng bộ cánh không chỉ cần dũng cảm mà nó đòi hỏi thể lực và tinh thần ở mức cao nhất. Người bay phải có cơ bụng khỏe, phản xạ nhanh và sự tập trung tuyệt đối. Quản lý căng thẳng cũng vô cùng quan trọng. Theo bác sĩ Alex Kim, chuyên gia tâm lý thể thao mạo hiểm: “Rèn luyện tinh thần quan trọng không kém thể chất. Lo âu có thể làm suy giảm khả năng ra quyết định trong khoảnh khắc then chốt”. Ông khuyên các phi công cánh thường xuyên luyện tập kỹ thuật thở, hình dung tình huống và mô phỏng khẩn cấp để giữ bình tĩnh và sắc bén trong lúc bay.
Bạn đã bao giờ tưởng tượng dang rộng tay và lướt qua hẻm núi, cảm nhận gió rít bên tai chưa? Bay bằng bộ cánh có thể không dành cho tất cả mọi người, nhưng nó đại diện cho một điều thiêng liêng — giấc mơ có từ thuở ban đầu của loài người: được bay.