Tôi đã không định dùng AI ngày hôm qua — nhưng rồi vẫn dùng. Một ứng dụng điều hướng đã tự động đổi lộ trình cho tôi để tránh tắc đường nhờ vào thuật toán dự đoán. Một dịch vụ phát trực tuyến gợi ý một bộ phim bất ngờ hay đến khó tin.

Thậm chí hộp thư email của tôi còn tự sắp xếp ngăn nắp, tất cả trước cả giờ trưa. Phần lớn chúng ta đã và đang tương tác với trí tuệ nhân tạo (AI) mỗi ngày, thường là mà không hề nhận ra.

Nó không chỉ còn là chuyện của robot hay khoa học viễn tưởng nữa — AI đang ẩn mình trong những hệ thống giúp chúng ta lái xe, mua sắm, làm việc, và thậm chí ngủ ngon hơn. Nhưng điều đó thực sự có ý nghĩa gì trong cuộc sống thường nhật của chúng ta? Hãy cùng khám phá xem AI đang tác động đến chúng ta gần gũi và bất ngờ thế nào.

1. AI Trong Túi Bạn: Điện Thoại Thông Minh, Đời Sống Thông Minh

Ngày nay, điện thoại thông minh không chỉ để gọi điện mà chúng là những “trung tâm AI” thu nhỏ.

Ví dụ bao gồm:

• Trợ lý giọng nói như Alexa, hay các trợ lý tìm kiếm trực tuyến giúp chúng ta đặt lịch nhắc nhở, gửi tin nhắn, và điều khiển thiết bị.

• Công nghệ camera dùng AI để làm sắc nét hình ảnh, điều chỉnh ánh sáng, và thậm chí làm mờ hậu cảnh theo thời gian thực.

• Gợi ý từ khi gõ văn bản, dự đoán từ tiếp theo, giúp tiết kiệm thời gian và tăng độ rõ ràng.

Những tính năng nhỏ này cộng lại thành lợi ích lớn. Theo nghiên cứu toàn cầu về AI của PwC, AI dự kiến sẽ đóng góp 15,7 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế thế giới vào năm 2030 — chủ yếu thông qua các ứng dụng thực tiễn, đời thường như thế này.

2. AI Trong Công Việc: Từ Tuyển Dụng Đến Email

Trong môi trường làm việc, AI không thay thế toàn bộ công việc — nhưng đang thay đổi cách công việc được thực hiện.

Cách ứng dụng cụ thể:

• Nhà tuyển dụng dùng công cụ AI để quét hồ sơ, lọc ứng viên và dự đoán mức độ phù hợp.

• Các chatbot dịch vụ khách hàng xử lý câu hỏi thường gặp, giải phóng nhân viên để tập trung vào vấn đề phức tạp hơn.

• Ứng dụng năng suất như Grammarly hay Notion AI hỗ trợ viết, tóm tắt, và quản lý nhiệm vụ.

Tuy nhiên, lợi ích đi kèm với thách thức. Theo Tiến sĩ Kate Crawford, nhà nghiên cứu AI và tác giả cuốn Atlas of AI, việc tự động hóa cần được dùng một cách có đạo đức: “Khi AI tham gia vào tuyển dụng hay ra quyết định, sự minh bạch và công bằng là điều cốt yếu”.

Điều đó có nghĩa cả nhà tuyển dụng lẫn nhân viên đều phải ý thức được cách AI đưa ra quyết định — và buộc hệ thống chịu trách nhiệm.

3. AI Trong Y Tế: Hỗ Trợ, Không Thay Thế

AI đang âm thầm nâng cao chất lượng chăm sóc y tế, đặc biệt trong chẩn đoán và giám sát bệnh nhân.

Ứng dụng hiện tại:

• Thuật toán AI giúp bác sĩ X-quang phát hiện dấu hiệu sớm của bệnh trong phim chụp.

• Thiết bị đeo thông minh như đồng hồ theo dõi nhịp tim, giấc ngủ, và mức độ vận động — đôi khi còn cảnh báo sớm về rủi ro sức khỏe.

• Chatbot cung cấp lời khuyên y tế cơ bản hoặc hỗ trợ tâm lý ban đầu trước khi người dùng gặp chuyên gia.

Các chuyên gia như Tiến sĩ Eric Topol, tác giả cuốn Deep Medicine, nhấn mạnh rằng AI nên trao quyền chứ không thay thế bác sĩ: “Tương lai của y học sẽ là sự kết hợp giữa lòng thấu cảm của con người và trí tuệ máy móc”.

4. Mua Sắm, Giải Trí Và Chi Tiêu: AI Hậu Trường

Bạn đã từng thấy bảng tin gợi ý đúng thứ bạn sắp tìm chưa? Đó cũng chính là AI hoạt động.

AI ảnh hưởng đến cách chúng ta tiêu dùng:

• Các nhà bán lẻ dùng thuật toán để gợi ý sản phẩm dựa trên hành vi trước đó.

• Nền tảng giải trí phân tích thói quen xem để đề xuất phim và nhạc.

• Ứng dụng tài chính dùng công cụ dự đoán để giúp bạn lập ngân sách hoặc phát hiện giao dịch đáng ngờ.

Những hệ thống này đem lại sự tiện lợi — nhưng cũng đặt ra lo ngại về quyền riêng tư. Hãy luôn kiểm tra kỹ cài đặt và quyền hạn, và suy nghĩ kỹ trước khi bấm “Chấp nhận tất cả”.

5. AI Và Các Mối Quan Hệ: Bạn Đồng Hành Kỹ Thuật Số & Mai Mối

Đúng vậy, ngay cả đời sống tình cảm và xã hội của chúng ta cũng đang chịu tác động từ AI.

Ví dụ hiện đại:

• Ứng dụng hẹn hò dùng machine learning để cải thiện chất lượng ghép đôi.

• Thuật toán mạng xã hội quyết định bài đăng nào bạn sẽ thấy và vào lúc nào, từ đó ảnh hưởng cách bạn tương tác.

• Các robot trò chuyện — bạn ảo hoặc trợ lý — được dùng để bầu bạn, đặc biệt cho người cao tuổi hay sống cô lập.

Một số người yêu thích sự tiện lợi này, số khác lại thấy lo lắng vì đời sống số ảnh hưởng đến quan hệ thực tế. Các chuyên gia khuyên rằng chúng ta nên ý thức và đặt ra ranh giới lành mạnh.

Vậy, AI Giúp Hay Gây Hại?

AI không phải là kẻ phản diện, cũng không phải thần dược — nó là một công cụ. Và giống bất kỳ công cụ nào, tác động của nó phụ thuộc vào cách chúng ta sử dụng.

Những thách thức chính trong tương lai bao gồm:

• Quyền riêng tư: Chúng ta đang chia sẻ bao nhiêu dữ liệu cá nhân?

• Định kiến: AI có công bằng và bao trùm trong các quyết định không?

• Minh bạch: Chúng ta có hiểu khi nào và bằng cách nào AI tham gia vào lựa chọn của mình không?

Theo Giáo sư Tim O'Reilly, một nhà tư tưởng công nghệ hàng đầu: “AI sẽ khuếch đại bất cứ giá trị nào chúng ta xây dựng trong nó — vì vậy chúng ta phải xây dựng một cách khôn ngoan”.

Bạn Nhận Ra AI Ở Đâu?

AI đang hiện diện trong cuộc sống bạn thế nào? Nó giúp bạn tiết kiệm thời gian, đưa ra quyết định thông minh hơn — hay khiến bạn đặt thêm nhiều câu hỏi?

Dù chúng ta có nhận ra hay không, AI đã và đang định hình cách chúng ta sống, làm việc, và kết nối. Bằng việc hiểu rõ sự hiện diện của nó và đặt ra câu hỏi đúng đắn, chúng ta giữ quyền kiểm soát lựa chọn và tạo ra không gian cho công nghệ phục vụ chúng ta, chứ không phải ngược lại.

Vậy nên, lần tới khi bạn được gợi ý một bộ phim hoàn hảo hay một phản hồi thông minh, hãy tự hỏi: đó là AI… hay chỉ là một ứng dụng quá “tinh ý”?