Hãy nghĩ về lần cuối cùng bạn xem một cảnh phim hồi hộp. Nhân vật chính bước xuống hành lang tối tăm, từng bước chân vang vọng. Điều gì khiến tim bạn loạn nhịp?
Không chỉ là hình ảnh, mà còn là tiếng đàn dây căng thẳng, dồn dập vang lên phía sau. Nếu không có âm nhạc, hành lang ấy có thể trở nên trống trải, thậm chí buồn tẻ. Nhạc phim như một bàn tay vô hình, dẫn dắt cảm xúc và thời điểm bạn cảm nhận.
Đó chính là sức mạnh tiềm ẩn của nhạc phim.
Tại sao âm nhạc lại quan trọng trong phim
Phim kể chuyện bằng hình ảnh, nhưng âm nhạc lại mang đến chiều sâu cảm xúc cho những hình ảnh đó. Một cảnh quay đơn giản về hai người nắm tay nhau có thể mang những ý nghĩa rất khác nhau tùy thuộc vào nhạc nền. Với tiếng piano nhẹ nhàng, nó mang lại cảm giác dịu dàng và lãng mạn. Với tiếng kèn đồng u ám, nó gợi lên sự nguy hiểm.
Đó là bởi vì âm nhạc giao tiếp trực tiếp với cảm xúc của chúng ta, thường nhanh hơn cả lời thoại hay hình ảnh.
Các nhà soạn nhạc hiểu rõ điều này. Họ không chỉ viết nên những âm thanh nền; họ tạo ra những bản đồ cảm xúc giúp khán giả kết nối với câu chuyện. Ngay cả khi bạn không nhận thức được bản nhạc, cơ thể bạn vẫn nhận ra—bạn căng thẳng, thư giãn, hoặc thậm chí rơi nước mắt theo nhịp điệu của âm nhạc.
Thiết lập giai điệu
Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của âm nhạc phim là thiết lập tâm trạng. Ngay từ phần giới thiệu mở đầu, âm nhạc cho chúng ta biết loại câu chuyện mà chúng ta sắp trải nghiệm. Nó sẽ vui tươi, bi thảm, hoành tráng hay đáng sợ?
1. Phim phiêu lưu thường mở đầu bằng những chủ đề dàn nhạc táo bạo, hứa hẹn sự phấn khích.
2. Phim tình cảm lãng mạn dựa vào đàn dây hoặc piano để tạo nên sự gần gũi.
3. Phim kinh dị sử dụng hợp âm và nhịp điệu bất hòa để khiến bạn hồi hộp.
Việc đóng khung âm điệu này diễn ra nhanh đến mức chúng ta thường không nhận ra. Chỉ trong vài giây, âm nhạc đã chuẩn bị cho chúng ta cảm nhận theo một cách nhất định trước khi câu thoại đầu tiên được thốt ra.
Dẫn dắt những cung bậc cảm xúc thăng trầm
Nhạc phim không chỉ tạo nên tâm trạng ngay từ đầu; chúng còn định hình cách chúng ta di chuyển trong suốt câu chuyện. Hãy xem xét cách âm nhạc tạo nên sự căng thẳng trong một cảnh rượt đuổi. Tiếng gõ nhanh và tiếng đàn dây dồn dập khiến mạch đập của bạn đập nhanh. Khi nhân vật phản diện dồn ép người hùng, âm nhạc thường đột ngột giảm xuống, tạo ra sự im lặng lớn hơn cả âm thanh.
Sau đó, với một sự bùng nổ kịch tính, nó bùng nổ trở lại khi hành động lên đến đỉnh điểm.
Cơn lốc âm thanh này phản ánh nhịp điệu cảm xúc của câu chuyện. Âm nhạc khuếch đại những cung bậc cảm xúc cao trào và làm sâu sắc thêm những cung bậc cảm xúc thấp, đảm bảo khán giả cảm nhận được trọn vẹn sức nặng của từng khoảnh khắc.
Nhân vật và chủ đề
Một vai trò quan trọng khác của nhạc phim là tạo nên bản sắc cho nhân vật hoặc ý tưởng. Các nhà soạn nhạc thường sử dụng leitmotif - những chủ đề âm nhạc ngắn, lặp đi lặp lại, gắn liền với những con người hoặc cảm xúc cụ thể. Khi bạn nghe thấy một chủ đề quen thuộc trở lại, não bộ của bạn ngay lập tức nhớ lại nhân vật hoặc tình huống mà không cần một từ nào.
Kỹ thuật này tạo ra sự liên tục và lớp lang cảm xúc. Ví dụ, nhạc nền của một nhân vật phản diện được phát nhẹ nhàng trong nền có thể báo hiệu sự hiện diện vô hình của họ, khiến khán giả cảm thấy bất an ngay cả trước khi nhân vật xuất hiện trên màn ảnh. Mặt khác, nhạc nền của một anh hùng có thể phát triển xuyên suốt bộ phim, thể hiện sự trưởng thành và thay đổi thông qua âm nhạc cũng như câu chuyện.
Âm nhạc như người kể chuyện
Đôi khi, âm nhạc không chỉ làm nổi bật câu chuyện mà còn kể lại câu chuyện. Phim câm gần như hoàn toàn dựa vào nhạc công để truyền tải cảm xúc và những nút thắt trong cốt truyện. Ngay cả ngày nay, trong những khoảnh khắc không có lời thoại, nhạc nền vẫn đóng vai trò là người kể chuyện.
Hãy nghĩ về những đoạn phim dựng phim nơi các nhân vật yêu nhau, luyện tập cho một thử thách, hoặc hành trình qua những vùng đất khác nhau. Thông thường, không lời thoại nào được thốt ra, nhưng sự kết hợp giữa hình ảnh và âm nhạc đã nói lên tất cả. Nếu không có nhạc nền, những phân cảnh đó sẽ trở nên thiếu sót, giống như một bức tranh ghép hình thiếu mất mảnh ghép cuối cùng.
Âm nhạc định hình ký ức như thế nào
Bạn đã bao giờ nghe một bản nhạc và ngay lập tức nhớ đến một cảnh phim chưa? Đó không phải là ngẫu nhiên. Âm nhạc gắn kết ký ức bởi vì nó kết nối cảm xúc với âm thanh. Đoạn điệp khúc ngân vang trong một lời tạm biệt đầy nước mắt hay tiếng kèn chiến thắng trong một cảnh chiến thắng trở nên không thể tách rời khỏi hình ảnh trong tâm trí chúng ta.
Đây là lý do tại sao những bản nhạc mang tính biểu tượng sống mãi với thời gian, vượt xa cả bộ phim. Mọi người có thể quên chính xác từng câu thoại, nhưng họ sẽ nhớ chủ đề đã khiến trái tim họ rung động. Âm nhạc biến những khoảnh khắc thoáng qua trong phim thành những ký ức văn hóa trường tồn.
Những điều nhà làm phim có thể học
Đối với các nhà làm phim, việc hiểu được sức mạnh cảm xúc của âm nhạc là điều vô cùng quan trọng. Việc chọn đúng nhạc nền có thể tạo nên sự khác biệt giữa một cảnh phim tẻ nhạt và một cảnh phim gây ấn tượng sâu sắc. Một vài điểm chính cần lưu ý:
1. Sự im lặng cũng rất mạnh mẽ – Đôi khi, việc giữ lại âm nhạc có thể tạo ra nhiều căng thẳng hơn là thêm vào.
2. Sự nhất quán rất quan trọng – Việc lặp lại các chủ đề giúp khán giả theo dõi cảm xúc của nhân vật và các điểm cốt truyện.
3. Sự thử nghiệm sẽ mang lại kết quả – Việc kết hợp các nhạc cụ hoặc thể loại bất ngờ có thể tạo ra những phản ứng cảm xúc mới mẻ.
Bằng cách coi âm nhạc không phải là một ý tưởng phụ mà là một phần không thể thiếu của câu chuyện, các nhà làm phim có thể tạo ra những trải nghiệm nhập vai hơn.
Suy ngẫm kết thúc
Lần tới khi xem phim, hãy thử chú ý đến cảm xúc mà âm nhạc mang lại. Hãy để ý những khoảnh khắc mạch đập nhanh, lồng ngực thắt lại, hay đôi mắt cay xè vì nước mắt. Những cảm xúc đó không phải ngẫu nhiên mà có - chúng là kết quả của một quá trình sáng tác cẩn thận và có chủ đích.
Nhạc phim nhắc nhở chúng ta rằng mặc dù đôi mắt có thể dẫn dắt chúng ta xuyên suốt câu chuyện, nhưng thường thì đôi tai mới là thứ khiến chúng ta cảm nhận được. Âm nhạc không chỉ nằm ở hậu cảnh; nó định hình toàn bộ hành trình cảm xúc, từng nốt nhạc một.
