Hãy tưởng tượng một thành phố nơi căn hộ của bạn được thiết kế theo nhu cầu, có vườn thẳng đứng trên tường và tiêu thụ một nửa năng lượng so với các tòa nhà hiện nay.
Nhà ở đô thị đang có sự thay đổi mạnh mẽ để đáp ứng các vấn đề về môi trường, tăng trưởng dân số và lối sống thay đổi.
Nhưng tương lai của thiết kế nhà ở đô thị sẽ ra sao? Hãy cùng khám phá những ý tưởng định hình nên các thành phố tương lai—và ngôi nhà tương lai của bạn.
Tại sao nhà ở đô thị phải phát triển
Các thành phố đang phát triển nhanh hơn bao giờ hết. Theo Liên Hợp Quốc, gần 68% dân số thế giới dự kiến sẽ sống ở các khu vực đô thị vào năm 2050. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng này mang đến nhiều thách thức: quỹ đất hạn hẹp, chi phí nhà ở tăng cao, áp lực môi trường và nhu cầu ngày càng tăng về cơ sở hạ tầng thông minh.
Các mô hình nhà ở truyền thống ngày càng không bền vững - cả về kinh tế lẫn sinh thái. Nhà ở đô thị hiện nay phải cân bằng giữa khả năng chi trả, mật độ, tính bền vững và khả năng sinh sống. Thách thức rất rõ ràng: làm thế nào chúng ta có thể thiết kế những ngôi nhà đáp ứng nhu cầu của số đông mà không ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống?
Không gian nhỏ hơn, thông minh hơn
Một trong những xu hướng rõ ràng nhất trong thiết kế nhà ở đô thị là giảm quy mô - nhưng thông minh hơn. Các căn hộ siêu nhỏ, thường dưới 400 feet vuông (khoảng 37 mét vuông), đang trở nên phổ biến ở các thành phố đông đúc như Tokyo, New York. Những ngôi nhà nhỏ gọn này dựa vào hệ thống lưu trữ thông minh, đồ nội thất có thể gấp lại và bố cục mô-đun để tận dụng từng inch diện tích.
Công nghệ cũng đóng một vai trò quan trọng. Hệ thống chiếu sáng, sưởi ấm và các thiết bị gia dụng được điều khiển bằng ứng dụng giúp tối đa hóa hiệu quả năng lượng. Tường di động và vách ngăn thông minh cho phép cư dân thay đổi chức năng của một căn phòng chỉ trong vài giây—từ phòng khách đến không gian làm việc rồi phòng ngủ.
Kiến trúc xanh cất cánh
Tính bền vững không còn là tùy chọn—mà là thiết yếu. Nhà ở trong tương lai phải kết hợp các phương pháp xây dựng xanh ngay từ đầu. Điều này bao gồm cách nhiệt tốt hơn, tấm pin mặt trời, thu gom nước mưa và vật liệu có nguồn gốc địa phương.
Nhưng cuộc cách mạng xanh còn đi xa hơn nữa. Nhiều kiến trúc sư đang thiết kế các tòa nhà tạo ra nhiều năng lượng hơn mức tiêu thụ. Được gọi là các tòa nhà có lợi nhuận ròng (net-positive), những công trình này sử dụng năng lượng tái tạo và vật liệu tiên tiến để giảm tác động đến môi trường. Vườn thẳng đứng, trang trại trên mái nhà và mặt tiền phủ cây xanh cũng đang giúp đưa thiên nhiên trở lại những khu rừng bê tông.
Thiết kế linh hoạt và thích ứng
Đại dịch COVID-19 đã làm nổi bật nhu cầu về môi trường sống linh hoạt. Văn hóa làm việc tại nhà, học trực tuyến và chăm sóc sức khỏe kỹ thuật số đồng nghĩa với việc nhà ở của chúng ta giờ đây phải hỗ trợ nhiều hoạt động. Nhà ở trong tương lai có thể sẽ có thiết kế linh hoạt với các phòng có thể thay đổi mục đích sử dụng trong suốt cả ngày.
Tường di động, nội thất có thể chuyển đổi và phân vùng linh hoạt trong các tòa nhà cho phép cư dân điều chỉnh không gian khi nhu cầu thay đổi. Kiểu thiết kế năng động này đảm bảo nhà ở vẫn hoạt động tốt ngay cả khi có những thay đổi trong cuộc sống như lập gia đình, làm việc từ xa hoặc chăm sóc cha mẹ già.
Sống tập trung vào cộng đồng
Nhà ở đô thị trong tương lai không chỉ là các căn hộ riêng lẻ mà còn là việc xây dựng những cộng đồng vững mạnh hơn. Không gian sống chung, kết hợp phòng ngủ riêng với bếp, phòng khách và không gian làm việc chung, đang ngày càng được ưa chuộng. Những mô hình này mang lại giá cả phải chăng, kết nối xã hội và giảm thiểu tác động đến môi trường.
Các tiện ích chung như vườn trên sân thượng, trung tâm thể dục và bếp chung thúc đẩy cảm giác thân thuộc và thúc đẩy lối sống bền vững. Mục tiêu là tạo ra những khu dân cư đô thị ít mang cảm giác biệt lập mà giống như những cộng đồng gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau hơn.
Công nghệ thông minh ở mọi nơi
Công nghệ đang trở thành xương sống của nhà ở đô thị trong tương lai. Bộ điều nhiệt thông minh, hệ thống chiếu sáng và thiết bị an ninh hiện đã trở thành tiêu chuẩn trong nhiều dự án phát triển mới. Trong tương lai, toàn bộ tòa nhà sẽ trở nên "thông minh", sử dụng cảm biến và trí tuệ nhân tạo để quản lý năng lượng, nước, chất lượng không khí và thậm chí cả lịch trình bảo trì.
Ví dụ, thang máy thông minh sẽ giảm thiểu thời gian chờ, trong khi các tòa nhà được trang bị cảm biến môi trường sẽ điều chỉnh luồng không khí và ánh sáng để cải thiện sự thoải mái và giảm mức sử dụng năng lượng. Theo báo cáo năm 2023 của McKinsey & Company, hệ thống tòa nhà thông minh có thể cắt giảm năng lượng đô thị của Hoa Kỳ trong thập kỷ tới.
Tiến sĩ Sarah Lindholm, một nhà nghiên cứu về tính bền vững đô thị tại Hội đồng Công trình Xanh Thế giới, đã tuyên bố trong một báo cáo năm 2022 rằng các công nghệ nhà ở thích ứng sẽ rất quan trọng trong việc đáp ứng các mục tiêu môi trường đồng thời duy trì khả năng sinh sống.
Ưu tiên sức khỏe
Nhà ở trong tương lai cũng phải hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần. Ánh sáng tự nhiên, cách âm, chất lượng không khí trong nhà và khả năng tiếp cận không gian xanh ngày càng trở thành những ưu tiên thiết kế quan trọng. Thiết kế sinh học - một khái niệm kết nối con người với thiên nhiên thông qua kiến trúc - đang trở thành nguyên tắc cốt lõi trong nhà ở hiện đại.
Các đặc điểm như vườn trong nhà, cửa sổ lớn, tiểu cảnh nước và vật liệu tự nhiên như gỗ hoặc đá có thể giúp tăng cường sự minh mẫn và giảm căng thẳng. Các kiến trúc sư hiện đang thiết kế với tâm niệm hướng đến sức khỏe, biến những ngôi nhà thành nơi trú ẩn lành mạnh.
Khả năng chi trả thông qua đổi mới
Khả năng chi trả vẫn là một trong những rào cản lớn nhất đối với nhà ở đô thị chất lượng. Các phương pháp tiếp cận mới đang được khám phá để giảm chi phí xây dựng mà vẫn duy trì khả năng sinh sống. Các phương pháp này bao gồm mô-đun đúc sẵn, công nghệ in 3D và vật liệu xây dựng tái chế.
Ví dụ, nhà in 3D - từng là thử nghiệm - đang ngày càng được thử nghiệm trong các dự án thí điểm trên toàn cầu. Những ngôi nhà này được xây dựng nhanh hơn, sản xuất rẻ hơn và thường bền hơn. Nhà lắp ghép cũng cho phép phát triển đô thị nhanh chóng ở những khu vực mà xây dựng truyền thống chậm hoặc tốn kém.
Thiết kế đa chức năng và định hướng giao thông công cộng
Những ngôi nhà đô thị trong tương lai sẽ không tồn tại riêng lẻ. Các thành phố đang ngày càng chuyển sang phát triển các dự án đa chức năng - những tòa nhà kết hợp không gian dân cư, thương mại và giải trí thành một. Phương pháp thiết kế này giúp giảm nhu cầu di chuyển đường dài và thúc đẩy các khu dân cư thuận tiện cho việc đi bộ.
Phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là một xu hướng khác, trong đó nhà ở tập trung xung quanh các trung tâm giao thông công cộng. Mô hình này không chỉ giảm thiểu giao thông và ô nhiễm mà còn giúp cuộc sống đô thị dễ tiếp cận và giá cả phải chăng hơn cho đông đảo người dân.
Nhà ở toàn diện cho mọi người
Nhà ở đô thị trong tương lai phải mang tính toàn diện - dễ tiếp cận cho mọi người ở mọi lứa tuổi, thu nhập và khả năng. Các nguyên tắc thiết kế phổ quát, chẳng hạn như lối vào không có bậc thang, cửa ra vào rộng rãi và bố trí trực quan, đảm bảo rằng nhà ở có thể thích ứng với nhu cầu của mọi người theo thời gian.
Các quy định của chính phủ, sự tham gia của các tổ chức phi lợi nhuận và sự đổi mới của khu vực tư nhân đều đóng vai trò trong việc biến nhà ở toàn diện thành hiện thực. Các thành phố ưu tiên sự đa dạng trong thiết kế nhà ở sẽ được chuẩn bị tốt hơn để đáp ứng nhu cầu của dân số ngày càng tăng.
Cảm hứng toàn cầu, thích ứng địa phương
Mặc dù tương lai của nhà ở đô thị được thúc đẩy bởi các xu hướng toàn cầu, nhưng các giải pháp thành công luôn dựa trên bối cảnh địa phương. Khí hậu, văn hóa, vật liệu và giá trị cộng đồng đều ảnh hưởng đến ý nghĩa của "thiết kế tốt" ở một địa điểm nhất định. Các thành phố phải kết hợp sự đổi mới toàn cầu với trí tuệ địa phương để tạo ra những ngôi nhà mang tính chân thực và bền vững.
Ví dụ, ở Singapore, nhà ở công cộng cao tầng bao gồm vườn và trường học chung. Ở Copenhagen, nhà ở tiết kiệm năng lượng được kết hợp với cơ sở hạ tầng thân thiện với xe đạp. Những ví dụ này cho thấy khi các thành phố thiết kế với cả tầm nhìn và sự nhạy bén, tất cả mọi người đều được hưởng lợi.
Hướng tới tương lai
Tương lai của nhà ở đô thị không còn là việc xây dựng ngày càng nhiều mà là tạo ra những không gian thông minh hơn, xanh hơn và lấy con người làm trung tâm. Khi các thành phố mở rộng, những lựa chọn chúng ta đưa ra hiện tại sẽ định hình cách sống của con người qua nhiều thế hệ.
Bạn mong muốn một ngôi nhà như thế nào ở thành phố tương lai? Một ngôi nhà tiết kiệm năng lượng, thích nghi với cuộc sống của bạn, kết nối bạn với hàng xóm—hay có thể là tất cả những điều trên? Tương lai đang được vẽ nên—từng viên gạch kỹ thuật số.
Chúng tôi rất muốn nghe ý kiến của bạn: Bạn nghĩ những tính năng nào nên thiết yếu trong những ngôi nhà đô thị tương lai?
