Vì sao nhiều người lại tìm đến bột mì, trứng và đường mỗi khi căng thẳng, quá tải hay chỉ đơn giản là muốn chậm lại một nhịp? Câu trả lời nằm ở sự an ủi về cảm xúc mà việc nướng bánh mang lại.

Không giống các hoạt động khác, nướng bánh chạm đến cả năm giác quan—thị giác, khứu giác, vị giác, xúc giác và thính giác—tạo nên một trải nghiệm trọn vẹn giúp tâm trí lắng dịu.

Dù là mùi quế nồng ấm từ những chiếc bánh cuộn hay tiếng vỏ bánh mì giòn rộm khi nứt vỡ, những chi tiết cảm quan ấy khiến việc nướng bánh trở thành một nghi thức quen thuộc, đầy an toàn. Trong những giai đoạn bất ổn—từ khủng hoảng y tế toàn cầu cho đến biến cố cá nhân—rất nhiều người theo bản năng tìm về với gian bếp. Theo nhà tâm lý học lâm sàng Mary McNaughton-Cassill, “nướng bánh chính là một dạng chánh niệm”. Quá trình đo lường, trộn đều và chờ tiếng chuông lò reo tự nhiên đưa con người trở lại với hiện tại. Nó không chỉ là làm ra món ăn—mà còn là tìm thấy sự ổn định trong những bước đi nhỏ bé, có thể kiểm soát.

Một liệu pháp có thể nếm được

Nướng bánh thường được gọi là “liệu pháp” không phải ngẫu nhiên. Những năm gần đây, các nhà tâm lý và chuyên gia sức khỏe tinh thần đã bắt đầu công nhận tiềm năng trị liệu mà việc nướng bánh tại nhà mang lại.

Một nghiên cứu năm 2016 được công bố trên Journal of Positive Psychology cho thấy: việc tham gia vào những hoạt động sáng tạo nhỏ mỗi ngày—như nướng bánh—có thể gia tăng đáng kể cảm giác hạnh phúc và thỏa mãn. Hành động tạo ra một thứ gì đó—đặc biệt là vừa đẹp mắt vừa ngon miệng—giúp con người có được cảm giác về mục đích và thành tựu.

Không phải ngẫu nhiên mà ngày càng nhiều bệnh viện, trung tâm phục hồi và trường học đưa hoạt động nướng bánh vào chương trình hỗ trợ sức khỏe tinh thần. Ngay cả khi bạn chẳng phải đầu bếp chuyên nghiệp, chỉ cần nướng một mẻ muffin trong buổi sáng Chủ nhật yên tĩnh cũng đủ giúp giải tỏa căng thẳng và cải thiện tâm trạng. Đây là một quá trình mời gọi sự tập trung và ban thưởng cho sự kiên nhẫn—thứ hiếm hoi trong thế giới số hối hả hôm nay.

Khoa học phía sau niềm vui

Không chỉ tâm lý học, khoa học thần kinh cũng có lời giải thích cho sự thư thái mà nướng bánh mang lại. Khi chúng ta nướng, não sẽ giải phóng dopamine và serotonin—những hóa chất tạo nên cảm giác hạnh phúc và thư giãn.

Những “hormone hạnh phúc” này được kích hoạt thông qua các thao tác tay chân như nhào bột, đánh trứng hay trang trí bánh quy. Chính sự tham gia bằng tay chân này giúp đánh lạc hướng não bộ khỏi những suy nghĩ tiêu cực hay yếu tố gây stress.

Hơn thế nữa, mùi thơm của bánh mới ra lò có thể gợi nhớ những ký ức tích cực. Các nhà khoa học thần kinh giải thích rằng hệ khứu giác—phần não bộ gắn với khứu giác—có liên kết trực tiếp với ký ức và cảm xúc. Đó là lý do tại sao hương thơm của bánh chuối nướng mới có thể bất chợt đưa bạn quay về căn bếp của bà ngoại, dù đã cách hàng thập kỷ. Những kết nối ký ức này khiến việc nướng bánh không chỉ là sự an ủi, mà còn mang ý nghĩa vô cùng cá nhân.

Chia sẻ để gắn kết

Một trong những điều đẹp đẽ nhất của việc nướng bánh chính là nó thường dẫn đến sự sẻ chia. Không giống những hoạt động mang tính cá nhân như đọc sách hay viết nhật ký, nướng bánh tạo ra thứ gì đó được làm ra để cùng thưởng thức. Dù là biếu hàng xóm vài chiếc bánh quy hay mừng sinh nhật bằng chiếc bánh tự tay làm, nướng bánh đều gắn kết con người lại gần nhau hơn.

Trong những thời điểm khủng hoảng hay cách ly, nướng bánh trở thành ngôn ngữ của sự quan tâm. Trong những ngày đầu của đại dịch, hàng triệu người trên khắp thế giới bắt đầu nướng bánh sourdough và chia sẻ thành quả lên mạng. Mạng xã hội khi ấy biến thành một căn bếp khổng lồ, tràn ngập lời động viên, công thức và sự chúc mừng. Nướng bánh không chỉ là một trào lưu—mà còn là cách giữ liên kết khi thế giới trở nên rời rạc.

Tự do sáng tạo trong gian bếp

Một lý do khác khiến nướng bánh hấp dẫn toàn cầu chính là sự tự do sáng tạo mà nó mang lại. Không giống những khuôn mẫu cứng nhắc của đời sống thường nhật, nướng bánh mở ra một không gian để chơi đùa và thử nghiệm. Bạn có thể tuân thủ công thức chính xác, hoặc thêm chút phá cách—thay đổi nguyên liệu, tạo hình bột khác đi, hay trang trí theo phong cách riêng.

Sự sáng tạo ấy vô cùng giải phóng. Nghiên cứu của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ chỉ ra rằng, các hoạt động sáng tạo—even đơn giản như nướng bánh—giúp giảm lo âu và xây dựng sức bền tinh thần. Sáng tạo biến gian bếp thành một studio, nơi con người có thể bộc lộ cảm xúc, rèn luyện khả năng giải quyết vấn đề và tận hưởng tự do trong việc tạo ra thứ gì đó thật sự của riêng mình.

Một truyền thống mang hơi thở hiện đại

Nướng bánh còn chạm đến truyền thống đã được truyền lại qua nhiều thế hệ. Ở nhiều nền văn hóa, công thức gia truyền được gìn giữ như báu vật. Từ croissant Pháp, castella Nhật Bản cho đến conchas Mexico, mỗi nền ẩm thực đều mang đến lò nướng một sắc thái riêng.

Việc tái tạo một món ăn thời thơ ấu hay một công thức quê hương giúp con người cảm thấy gắn kết với cội nguồn, ngay cả khi họ sống nơi đất khách. Đồng thời, những người thợ bánh hiện đại đang kết hợp truyền thống với sáng tạo. Nhờ các nền tảng kỹ thuật số như YouTube, TikTok, Instagram, mọi người có thể khám phá phong cách nướng mới, thử hương vị giao thoa và thậm chí biến nướng bánh thành công việc phụ. Thứ từng được xem là bổn phận gia đình nay cũng là sự nghiệp sáng tạo và thú vui toàn cầu.

Một thú vui cho tất cả

Có lẽ điều tuyệt vời nhất ở nướng bánh là tính phổ biến của nó. Bạn không cần dụng cụ đắt tiền hay đào tạo chuyên nghiệp để bắt đầu. Chỉ với chiếc tô, vài nguyên liệu và một chiếc lò, bạn đã có thể làm ra mẻ bánh quy thơm phức. Rào cản thấp ấy biến nướng bánh thành thú vui dành cho mọi lứa tuổi và mọi hoàn cảnh.

Trẻ em có thể nướng cùng cha mẹ, bạn bè có thể tổ chức tiệc nướng bánh, còn người lớn tuổi có thể thử nghiệm công thức mới trong thời gian rảnh. Các cộng đồng trực tuyến cũng luôn sẵn sàng hỗ trợ người mới bằng hướng dẫn từng bước và lời khích lệ thân thiện. Quá trình này cũng khá dễ tha thứ và phần thưởng là những chiếc bánh nóng hổi thì luôn xứng đáng.

Một hành động quan tâm mang tính toàn cầu

Tận sâu trong cốt lõi, nướng bánh là cách thể hiện tình yêu thương—cho chính mình và cho người khác. Dù là ổ bánh mì tặng bạn bè, chiếc bánh sinh nhật cho con trẻ hay chỉ là món quà nhỏ cho khoảnh khắc tĩnh lặng của bản thân, nướng bánh luôn nhắc ta nhớ đến khả năng chăm sóc và sẻ chia.

Trong thế giới đầy xao nhãng và quá tải số, hành động giản dị—dành thời gian đo lường, trộn đều và tạo nên điều gì đó từ con số không—là một cử chỉ của chánh niệm và rộng lượng.

Vậy nên, lần tới khi cuộc sống trở nên quá tải, hãy thử nướng một món gì đó. Không cần cầu kỳ—chỉ cần điều mang lại niềm vui cho bạn. Biết đâu, bạn sẽ tìm thấy nhiều hơn cả một món tráng miệng trong căn bếp. Bạn có thể tìm thấy một chút bình yên.