Bức ảnh nổi tiếng mang tên “Viên Bi Xanh” (The Blue Marble), chụp ngày 7 tháng 12 năm 1972 trên tàu Apollo 17 của NASA, được xem là một trong những hình ảnh có sức ảnh hưởng và bền vững nhất từng ghi lại về Trái Đất.
Tấm hình mang tính biểu tượng này là lần đầu tiên nhân loại nhìn thấy hành tinh của mình trong toàn cảnh, như một khối cầu xanh mong manh, rực rỡ, nổi bật giữa màn đen thăm thẳm của vũ trụ.
Nguồn gốc và Bối cảnh của “Viên Bi Xanh”
Bức ảnh do phi hành gia Harrison Schmitt chụp trong chuyến bay có người lái cuối cùng lên Mặt Trăng. Ở độ cao khoảng 29.000 km so với Trái Đất, khi phi hành đoàn Apollo 17 đang trên hành trình tới Mặt Trăng, Schmitt đã ghi lại trọn vẹn hình dáng Trái Đất được chiếu sáng hoàn toàn. Khác với những bức ảnh trước đó chỉ thể hiện từng phần, đây là lần đầu tiên toàn bộ Trái Đất hiện lên như một chỉnh thể.
Trong khuôn hình, Địa Trung Hải, lục địa châu Phi hùng vĩ và dải băng trắng xóa của Nam Cực hiện lên rõ nét, được bao phủ bởi những dải mây mỏng manh phác họa bầu khí quyển năng động. Các phi hành gia không giấu được xúc động: Schmitt nhớ lại ánh sáng chói lòa của Nam Cực qua kính râm, trong khi chỉ huy Eugene Cernan mô tả những áng mây và làn nước xanh biếc bằng ngôn từ đầy chất thơ. Cernan từng thốt lên đầy trăn trở: “Không có sợi dây nào treo nó cả. Nó chỉ lặng lẽ trôi giữa hư vô, một mình, đơn độc”.
Ý nghĩa Khoa học và Môi trường
Vượt lên trên vẻ đẹp thị giác, “Viên Bi Xanh” đã góp phần định hình nhận thức của nhân loại về Trái Đất như một hệ thống hữu hạn và gắn kết. Bức ảnh cho thấy hành tinh này không hề có ranh giới quốc gia, mà chỉ là một ngôi nhà chung, mong manh cần được bảo vệ.
Góc nhìn ấy đã trở thành động lực cho những phong trào môi trường đầu tiên và mở ra cách tiếp cận toàn diện về việc con người gắn bó với hành tinh. Các hình ảnh vệ tinh kỷ niệm 50 năm ngày chụp “Viên Bi Xanh” càng nhấn mạnh sự biến đổi sâu sắc của Trái Đất trước biến đổi khí hậu: sông băng Nam Cực thu hẹp, hệ sinh thái toàn cầu thay đổi rõ rệt.
Tiến sĩ Richard Pepin, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Portsmouth, đã nhấn mạnh sức mạnh của bức ảnh: “Nếu bạn không thể nhìn thấy, thật khó để hình dung sự tồn tại của nó. ‘Viên Bi Xanh’ là lần đầu tiên chúng ta thực sự thấy Trái Đất như một chỉnh thể, từ đó bừng tỉnh trước vẻ đẹp lẫn sự mong manh của nó”.
Tác động Văn hóa và Di sản
“Viên Bi Xanh” nhanh chóng vượt ra ngoài phạm vi khoa học, trở thành biểu tượng toàn cầu về hòa bình, sự thống nhất và ý thức sinh thái. Nó xuất hiện trên áp phích, tem thư, các phương tiện truyền thông, củng cố cảm giác về một căn tính chung của nhân loại. Phi hành gia Schmitt từng khẳng định: “Những khung cảnh như vậy sẽ đi theo bạn mãi mãi”.
Giáo sư William Nordhaus, nhà kinh tế học đạt giải Nobel với công trình về kinh tế học biến đổi khí hậu, nhấn mạnh: “Hình ảnh này khiến biến đổi khí hậu trở nên gần gũi, hữu hình và cấp bách. Nó giúp con người hiểu rằng tất cả chúng ta đều chung sống trên cùng một hành tinh mong manh, và hành động tập thể là không thể thiếu”.
“Viên Bi Xanh” vẫn là minh chứng bất hủ về vẻ đẹp, sự thống nhất và tính dễ tổn thương của Trái Đất. Được chụp bởi những con người từ khoảng không xa xăm, đây là khoảnh khắc lần đầu tiên nhân loại thực sự nhìn thấy chính mình từ ngoài vũ trụ — một lời nhắc nhở sống động rằng số phận hành tinh gắn chặt với lựa chọn của chúng ta.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, bức ảnh ấy vẫn tiếp tục nuôi dưỡng khoa học khí hậu, truyền cảm hứng cho ý thức môi trường và nhắc nhở rằng Trái Đất, lơ lửng giữa vũ trụ bao la, chính là mái nhà quý giá duy nhất của sự sống.
