Hãy tưởng tượng một thực tại nơi một “bạn khác” đang đưa ra những lựa chọn khác, sống một cuộc đời mà bạn chỉ dám mơ — hoặc chưa từng dám nghĩ tới.

Khái niệm vũ trụ song song từ lâu đã đan xen giữa khoa học và trí tưởng tượng, khơi gợi vô số câu hỏi “sẽ thế nào nếu…” trong cả phòng thí nghiệm vật lý lẫn những cuộc trò chuyện thâu đêm.

Nhưng liệu những thực tại thay thế này có thực sự tồn tại ngoài những trang tiểu thuyết khoa học viễn tưởng?

Hãy cùng khám phá khoa học và những giả thuyết táo bạo nhằm tìm ra liệu các thế giới song song là một ảo tưởng vũ trụ hay một sự thật ẩn giấu của vũ trụ.

Vũ trụ song song là gì?

Vũ trụ song song, đôi khi được gọi là vũ trụ thay thế hoặc đa vũ trụ, là một thực tại giả định tồn tại song song với thế giới của chúng ta. Chúng có thể có những định luật vật lý, lịch sử hoặc diễn biến sự kiện khác biệt. Hãy tưởng tượng một thế giới gần giống thế giới của chúng ta nhưng có sự thay đổi — ví dụ, một vũ trụ nơi khủng long chưa bao giờ tuyệt chủng hoặc một biến cố lịch sử lớn diễn ra theo cách hoàn toàn khác. Những vũ trụ này có thể là vô hạn về số lượng, mỗi nơi mang những đặc điểm riêng biệt.

Nguồn gốc ý tưởng: Từ triết học đến vật lý

Khái niệm về nhiều thế giới bắt nguồn từ những ý tưởng triết học cổ đại về sự tồn tại của các “thế giới” khác nhau. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận khoa học hiện đại chỉ bắt đầu vào thế kỷ 20 cùng với những tiến bộ trong cơ học lượng tử và vũ trụ học. Lý thuyết lượng tử, vốn giải thích hành vi của các hạt ở cấp độ siêu nhỏ, đã mở ra ý tưởng rằng nhiều kết quả có thể tồn tại đồng thời, mỗi kết quả tạo ra một thực tại khác biệt.

Cơ học lượng tử và Giả thuyết Nhiều Thế giới

Một trong những giả thuyết nổi tiếng nhất về vũ trụ song song là Diễn giải Nhiều Thế giới (*Many-Worlds Interpretation – MWI*) của cơ học lượng tử, do nhà vật lý Hugh Everett đề xuất năm 1957. Giả thuyết này cho rằng mọi kết quả có thể xảy ra của một sự kiện lượng tử đều xảy ra trong một vũ trụ tách biệt. Ví dụ, khi một hạt có thể quay lên hoặc quay xuống, vũ trụ sẽ “phân nhánh” thành hai — mỗi nhánh tương ứng với một kết quả. Cách tiếp cận này loại bỏ tính ngẫu nhiên bằng cách giả định rằng tất cả khả năng đều tồn tại ở đâu đó.

Vũ trụ học và khái niệm Đa vũ trụ

Các nhà vũ trụ học cũng tiếp cận ý tưởng vũ trụ song song thông qua khái niệm đa vũ trụ — một tập hợp gồm nhiều vũ trụ. Một hướng tiếp cận xuất phát từ lý thuyết lạm phát vũ trụ, mô tả giai đoạn vũ trụ giãn nở cực nhanh ngay sau Vụ Nổ Lớn (Big Bang). Lý thuyết này gợi ý rằng quá trình lạm phát có thể tạo ra những “bong bóng vũ trụ” tách biệt và độc lập. Vũ trụ của chúng ta có thể chỉ là một bong bóng trong biển đa vũ trụ khổng lồ, mỗi bong bóng lại có những định luật vật lý riêng.

Các loại vũ trụ song song

Các nhà khoa học phân loại vũ trụ song song thành nhiều dạng. Có loại gần giống với vũ trụ của chúng ta nhưng chỉ khác ở một vài chi tiết nhỏ, và cũng có loại hoàn toàn xa lạ với các hằng số vật lý khác biệt. Một số giả thuyết còn nói đến những vũ trụ nơi thời gian chảy ngược hoặc số chiều không gian khác với ba chiều mà ta biết. Sự đa dạng của các ý tưởng này cho thấy khái niệm vũ trụ song song phong phú và phức tạp đến mức nào.

Vũ trụ song song có thể được phát hiện không?

Một câu hỏi lớn là: liệu chúng ta có thể chứng minh sự tồn tại của vũ trụ song song? Hiện tại, chưa có bằng chứng thực nghiệm trực tiếp. Tuy nhiên, một số nhà vật lý đề xuất cách tìm kiếm dấu vết từ các vũ trụ khác, chẳng hạn như những mô hình bất thường trong bức xạ nền vi sóng vũ trụ (cosmic microwave background) — tàn dư ánh sáng từ Vụ Nổ Lớn. Sự phát triển của công nghệ và kỹ thuật quan sát trong tương lai có thể giúp kiểm nghiệm những giả thuyết này.

Vũ trụ song song trong văn hóa đại chúng

Ý tưởng về vũ trụ song song đã truyền cảm hứng cho vô số sách, phim và chương trình truyền hình, từ Sliding Doors đến *Stranger Things*. Những câu chuyện này khám phá viễn cảnh cuộc sống sẽ ra sao nếu các lựa chọn hoặc sự kiện diễn ra khác đi. Dù mang tính giải trí, văn hóa đại chúng cũng khơi gợi nhiều câu hỏi triết học thú vị về bản ngã, ý chí tự do và thực tại.

Những tranh luận khoa học và triết học

Khái niệm vũ trụ song song đặt ra nhiều câu hỏi sâu sắc. Nếu chúng ta không thể tương tác với chúng, liệu chúng có “thực” như vũ trụ của chúng ta? Điều này có ý nghĩa gì với nhận thức của chúng ta về thực tại? Một số nhà khoa học cảnh báo rằng nếu không có bằng chứng, những ý tưởng này vẫn chỉ là giả thuyết. Nhưng cũng có người cho rằng, ngay cả khi chưa được chứng minh, chúng vẫn có giá trị trong việc định hướng nghiên cứu và giải thích những hiện tượng khó hiểu của vật lý.

Khám phá những khả năng vô hạn

Khái niệm vũ trụ song song mở rộng trí tưởng tượng và thách thức sự hiểu biết của chúng ta về thực tại. Dù còn nhiều điều chưa chắc chắn, các nghiên cứu trong vật lý lượng tử và vũ trụ học vẫn tiếp tục nuôi dưỡng ý tưởng này. Bạn nghĩ sao — liệu có thể tồn tại vô số thế giới khác ngoài kia, mỗi nơi mang một câu chuyện riêng? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn và cùng nhau tưởng tượng những khả năng vượt xa vũ trụ chúng ta đang sống!