Hãy tưởng tượng một buổi sáng bạn thức dậy và Trái Đất... ngừng quay. Không còn bình minh. Không còn chuyển động xoay tròn. Ban đầu, có thể bạn chưa nhận ra điều gì bất thường — trừ khi bạn đang bay trong không trung với vận tốc hơn 1.600 km/h.

Đây không chỉ là một giả thuyết mang tính kịch tính. Đó là cách để khám phá mức độ phụ thuộc của cuộc sống hằng ngày vào vòng quay thầm lặng của hành tinh này.

Từ hình dạng của đại dương đến nhịp điệu của thời gian, chuyển động quay của Trái Đất đang âm thầm giữ cho thế giới của chúng ta vận hành ổn định. Vậy nếu một ngày, chuyển động ấy bỗng nhiên dừng lại thì sao? Hãy cùng bước vào thế giới của khoa học và những hệ lụy không tưởng.

1. Thảm họa ngay lập tức: Quán tính không tha thứ

Trái Đất quay với vận tốc khoảng 1.670 km/h tại xích đạo. Chuyển động ấy giữ cho mọi thứ ở trạng thái cân bằng êm đềm. Nhưng nếu Trái Đất dừng lại đột ngột?

Mọi thứ không được gắn chặt xuống lòng đất sẽ tiếp tục lao về phía trước.

Bao gồm đại dương, công trình, con người thậm chí cả bầu khí quyển. Hãy hình dung:

• Nước biển sẽ dâng cao, tràn vào đất liền tạo nên những siêu sóng thần, đặc biệt là quanh xích đạo nơi tốc độ quay là lớn nhất.

• Gió sẽ thổi qua các lục địa với tốc độ siêu thanh, cuốn phăng rừng rậm và thành phố.

• Máy bay sẽ chệch hướng, vệ tinh có thể rơi khỏi quỹ đạo, và mọi vật đang chuyển động sẽ trở thành “đạn bay”.

Tóm lại, nó giống như bạn đạp thắng một vòng xoay khổng lồ tại công viên giải trí — chỉ là vòng xoay ấy có đường kính hơn 12.000 km.

2. Một ngày dài… 6 tháng

Giả sử thay vì dừng lại đột ngột, Trái Đất dần dần chậm lại cho đến khi đứng yên. Khi ấy sẽ không có sự nổ tung tức thì, nhưng cuộc sống sẽ bị đảo lộn hoàn toàn theo đúng nghĩa đen. Trái Đất sẽ vẫn quay quanh Mặt Trời mỗi năm một vòng, nhưng giờ đây, mỗi bên của hành tinh sẽ đối mặt với Mặt Trời trong suốt khoảng 6 tháng. Nghĩa là:

• Một nửa hành tinh sẽ bị thiêu đốt dưới ánh nắng liên tục, có thể nóng tới mức khiến nước bốc hơi và cây trồng không thể tồn tại.

• Nửa còn lại sẽ chìm trong bóng tối băng giá suốt nửa năm, biến thành đêm đông dài vô tận.

Chu kỳ như vậy sẽ phá vỡ hệ sinh thái nghiêm trọng. Cây cối không thể quang hợp bình thường. Động vật như chim hay côn trùng sẽ mất đi tín hiệu sinh học. Còn con người? Chúng ta sẽ phải phát minh ra cách đo thời gian, canh tác và ngủ hoàn toàn mới.

3. Đại dương sẽ trôi dạt về phía cực

Chuyển động quay của Trái Đất tạo nên sự phình ra tại xích đạo. Nếu ngừng quay, lực ly tâm biến mất và trọng lực sẽ phân phối lại nước trên hành tinh, kéo nước về phía hai cực — nơi lực hấp dẫn giờ đây mạnh hơn một chút.

Điều này sẽ dẫn đến:

• Vùng ven biển tại xích đạo sẽ cạn khô đáng kể.

• Mực nước biển sẽ dâng cao tại các vùng cực, nhấn chìm nhiều thành phố lớn ở vĩ độ cao.

• Các đại dương vùng xích đạo có thể biến thành sa mạc, trong khi những biển nội địa mới có thể hình thành ở nơi khác.

Bản đồ địa lý và cả khí hậu của Trái Đất sẽ bị định hình lại hoàn toàn.

4. Không còn từ trường, không còn lá chắn

Chuyển động quay của Trái Đất là yếu tố cốt lõi tạo ra hiệu ứng dynamo trong lõi sắt nóng chảy, tạo nên từ trường bao quanh hành tinh. Từ trường này bảo vệ chúng ta khỏi bức xạ mặt trời và các hạt vũ trụ nguy hiểm.

Nếu Trái Đất ngừng quay, từ trường có thể sụp đổ hoặc suy yếu nghiêm trọng. Điều đó đồng nghĩa với:

• Tiếp xúc với nhiều bức xạ hơn, làm tăng nguy cơ ung thư và gây hỏng hóc cho các thiết bị điện tử.

• Cực quang xuất hiện mạnh hơn — nhưng không phải vì lý do đẹp đẽ.

• Khả năng khí quyển bị bào mòn theo thời gian, giống như những gì đã xảy ra với sao Hỏa.

Nói cách khác, Trái Đất sẽ trở thành một nơi nguy hiểm hơn rất nhiều để sinh sống.

5. Trọng lực sẽ... khác đi

Hiện nay, chuyển động quay của Trái Đất làm giảm nhẹ trọng lực ở vùng xích đạo. Điều này không dễ nhận ra, nhưng thực tế là bạn sẽ cân nhẹ hơn một chút tại xích đạo so với ở hai cực.

Nếu hành tinh ngừng quay:

• Mọi người sẽ nặng hơn khoảng 0,3% đến vài lạng đối với hầu hết chúng ta.

• Hình dạng Trái Đất sẽ dần biến từ dạng cầu dẹt (phình ở xích đạo) thành một hình cầu gần như hoàn hảo.

Dù điều này có vẻ không ảnh hưởng đến đời sống thường ngày, nhưng nó sẽ làm rối loạn hệ thống vệ tinh, tính toán mực nước biển và định vị GPS.

Liệu Trái Đất có thể ngừng quay?

Không phải trong tương lai gần. Không có hiện tượng tự nhiên nào đủ sức khiến Trái Đất dừng lại đột ngột. Trái Đất đang quay chậm lại dần do ma sát thủy triều từ Mặt Trăng, nhưng chỉ khoảng 1,7 mili giây mỗi thế kỷ.

Trong vài tỷ năm nữa, Trái Đất có thể bị khóa thủy triều với Mặt Trăng hoặc thậm chí là với Mặt Trời luôn hướng cùng một mặt về phía nó. Nhưng đó là câu chuyện nằm ngoài bất kỳ mốc thời gian nào của nhân loại.

Việc tưởng tượng Trái Đất "đạp thắng" có thể khiến ta rùng mình nhưng nhờ đó, ta nhận ra sự cân bằng mong manh đến đáng kinh ngạc của hành tinh này.

Chuyển động quay đem lại cho chúng ta thời gian, thời tiết, mùa màng và một nơi vững chắc để đứng. Vậy nếu bạn buộc phải sống trên một hành tinh không còn quay nữa, bạn sẽ thiết kế lại xã hội như thế nào — nhà ở, thực phẩm, công việc? Ánh sáng kéo dài suốt nửa năm sẽ thay đổi mọi thứ. Hãy cùng tưởng tượng thế giới đó nhé.