Một điều gì đó phi thường đang lướt qua Hệ Mặt Trời của chúng ta—một du khách băng giá đến từ những nơi xa xôi của Hệ Mặt Trời. Mới được phát hiện gần đây, vật thể liên sao này có thể là sao chổi cổ xưa nhất mà loài người từng quan sát.
Hãy cùng khám phá điều gì khiến 3I/ATLAS trở thành vị khách độc đáo và hấp dẫn đến từ vũ trụ.
3I/ATLAS là gì?
Một Chuyến Đến Giữa Các Vì Sao
3I/ATLAS, được phát hiện vào đầu tháng 7 năm 2025, là thiên thể thứ ba được xác nhận đi vào Hệ Mặt Trời từ bên ngoài. Nó tiếp nối 1I/‘Oumuamua (2017) và 2I/Borisov (2019), nhưng nổi bật hơn do có khả năng xuất phát từ một vùng xa xôi và cổ xưa hơn nhiều của Ngân Hà.
Một thiên hà cổ đại
Theo những phát hiện gần đây của Matthew Hopkins từ Đại học Oxford, 3I/ATLAS có thể hơn 7 tỷ năm tuổi—già hơn nhiều so với Mặt Trời và các hành tinh của chúng ta. Điều này đưa nó vào danh sách những thiên thể vũ trụ cổ xưa nhất từng được nghiên cứu, khiến nó trở thành một báu vật khoa học quý hiếm.
Truy tìm nguồn gốc của nó
Kết nối Đĩa Dày
Không giống như những vị khách liên sao trước đây, 3I/ATLAS dường như có nguồn gốc từ đĩa dày của Ngân Hà. Khu vực này của Hệ Mặt Trời là nơi cư trú của một số ngôi sao cổ xưa nhất.
Mô hình dự đoán mới—Ōtautahi–Oxford—được sử dụng để theo dõi đường đi của nó đã xác nhận nguồn gốc đặc biệt này, đưa 3I/ATLAS trở thành thiên thể đầu tiên cùng loại có liên hệ với khu vực này.
Quỹ đạo bất thường
Quỹ đạo của 3I/ATLAS nghiêng rất nhiều so với mặt phẳng của Hệ Mặt Trời, củng cố giả thuyết rằng nó đến từ một vùng xa xôi của Hệ Mặt Trời. Đường đi và chuyển động của nó không bị ảnh hưởng bởi lực hấp dẫn của Mặt Trời, điều này khẳng định bản chất liên sao của nó.
Sao chổi đang cho chúng ta biết điều gì
Hoạt động và băng giá
Mặc dù vẫn cách Mặt trời hơn 600 triệu km, 3I/ATLAS đã cho thấy những dấu hiệu hoạt động. Các quan sát cho thấy một đám mây bụi phát sáng, hay còn gọi là coma, đang hình thành xung quanh lõi băng của nó. Điều này cho thấy bề mặt của nó rất giàu nước đá, bắt đầu bốc hơi khi đến gần Mặt trời.
Gợi ý về màu sắc và kích thước
Màu đỏ của nó giống với màu của nhiều sao chổi trong Hệ Mặt Trời. Độ sáng cho thấy một hạt nhân có thể trải dài vài km. Điều này khiến nó lớn hơn bất kỳ vật thể liên sao nào đã được quan sát trước đây, cho thấy nó có thể chứa đựng nhiều manh mối giá trị hơn về sự hình thành của nó.
Phát thải bụi
Dựa trên dữ liệu hiện tại, 3I/ATLAS có thể thải ra từ 0,1 đến 1 kg bụi mỗi giây. Việc thải bụi liên tục này giúp hình thành đuôi và đầu sao chổi, vốn là yếu tố then chốt trong việc phân tích thành phần của sao chổi mà không cần phải hạ cánh xuống đó.
Tại sao nó quan trọng
Cánh cổng dẫn đến quá khứ xa xôi
Vì được hình thành ở một vùng xa xôi và cổ xưa của Hệ Mặt Trời, việc nghiên cứu 3I/ATLAS có thể mang lại cái nhìn sâu sắc về điều kiện của các hệ sao sơ khai—thậm chí có thể là những hệ rất khác so với hệ của chúng ta. Nó giống như đọc một trang lịch sử từ thuở sơ khai của Dải Ngân Hà.
Kỷ nguyên khám phá mới
Với việc Đài quan sát Vera C. Rubin sắp đi vào hoạt động, các chuyên gia dự đoán rằng sẽ có thêm nhiều vật thể liên sao như vậy được phát hiện. Thành công trong việc phân tích 3I/ATLAS cho thấy các mô hình dự đoán có thể đóng vai trò quan trọng trong các khám phá vũ trụ trong tương lai.
Một quần thể lớn hơn?
Cho đến gần đây, người ta vẫn tin rằng những vị khách như vậy cực kỳ hiếm. Việc phát hiện ra 3I/ATLAS đã thách thức giả định đó và cho thấy Hệ Mặt Trời có thể đang chứa đầy những du khách cổ đại đang chờ được tìm thấy.
Tóm tắt
3I/ATLAS không chỉ là một sao chổi—nó là sứ giả từ những góc xa xôi của Dải Ngân Hà, mang theo những bí mật đã bị đóng băng hàng tỷ năm. Đối với những người theo thuyết Lykker yêu thích ngắm sao và khám phá vũ trụ, vị khách băng giá này đại diện cho một chương đầy thú vị trong hành trình tìm hiểu vũ trụ của chúng ta. Với sự trợ giúp của những công cụ mới mạnh mẽ và những bộ óc thiên tài, những vị khách cổ xưa hơn có thể sớm gõ cửa Hệ Mặt Trời của chúng ta.
