Bạn đã bao giờ bị cuốn hút vào một bức tranh hay bức ảnh nào đó chỉ vì ánh sáng chiếu đúng chỗ chưa? Có thể một tia sáng đơn lẻ làm nổi bật chủ thể, hoặc bóng đổ sâu thẳm tạo thêm sự bí ẩn và cảm xúc.
Ánh sáng và bóng tối là những công cụ đắc lực. Trong cả hội họa và nhiếp ảnh, chúng có thể biến một khung cảnh đơn giản thành một điều gì đó khó quên. Hãy cùng khám phá cách chúng ta có thể làm chủ ánh sáng để tạo nên sự kịch tính, dẫn dắt sự chú ý và kể những câu chuyện cảm xúc thông qua nghệ thuật thị giác.
Tại sao ánh sáng không chỉ là sự chiếu sáng
Trong cả nhiếp ảnh và hội họa, ánh sáng không chỉ làm nổi bật vật thể mà còn tạo nên tâm trạng, hình khối và ý nghĩa. Khi chúng ta cẩn thận lựa chọn điểm chiếu sáng và cách tạo bóng, chúng ta sẽ kiểm soát được cảm xúc của người xem. Ánh sáng dịu nhẹ, tươi sáng có thể gợi lên sự bình yên hoặc thuần khiết, trong khi sự tương phản rõ nét giữa sáng và tối tạo nên sự căng thẳng, năng lượng, hoặc thậm chí là bí ẩn.
Chúng ta đều đã thấy ánh sáng mặt trời thay đổi như thế nào trong ngày. Ánh sáng buổi sáng dịu nhẹ và mát mẻ; ánh sáng buổi tối ấm áp và vàng óng. Việc lựa chọn đúng loại ánh sáng có thể thay đổi tông màu tác phẩm của chúng ta. Đó là lý do tại sao nhiều nghệ sĩ và nhiếp ảnh gia lên kế hoạch cho buổi chụp hoặc bố cục của họ dựa trên điều kiện ánh sáng tự nhiên.
Tạo kịch tính thông qua hướng ánh sáng
Hướng ánh sáng là một trong những công cụ kể chuyện tuyệt vời nhất của chúng ta. Ví dụ, chiếu sáng bên tạo ra bóng đổ dài và tạo độ tương phản mạnh. Kỹ thuật này hoàn hảo cho ảnh chân dung, vì nó làm nổi bật kết cấu và chiều sâu, đồng thời tạo nên nét ấn tượng mạnh mẽ. Chiếu sáng ngược, khi nguồn sáng nằm phía sau chủ thể, tạo ra bóng đổ và các cạnh sáng rực rỡ, mang lại cảm giác gần như kỳ diệu.
Chúng ta cũng có thể sử dụng một đèn rọi hoặc nguồn sáng định hướng để cô lập chủ thể. Kỹ thuật này thu hút sự chú ý của người xem chính xác vào nơi chúng ta muốn và có thể tăng thêm hiệu ứng sân khấu, đặc biệt là khi không gian xung quanh chìm vào bóng tối.
Bóng tối như một yếu tố thiết kế
Bóng tối không chỉ là sự thiếu vắng ánh sáng—chúng là một phần chủ động trong bố cục. Chúng ta có thể sử dụng bóng tối để cân bằng hình ảnh, gợi chiều sâu, hoặc thậm chí che giấu các yếu tố để tạo sự hấp dẫn. Trong hội họa, các họa sĩ thường làm tối các góc hoặc vùng nền để làm nổi bật chủ thể chính. Trong nhiếp ảnh, các đường bóng tối mạnh mẽ có thể tạo thành các họa tiết hoặc dẫn dắt thị giác.
Không gian âm—những vùng được cố tình để trống hoặc tối—cũng đóng một vai trò nhất định. Đôi khi, những gì chúng ta không thể hiện cũng mạnh mẽ như những gì chúng ta thể hiện. Một ô cửa tối, một hình bóng mờ ảo, hay một hình khối trừu tượng trong bóng tối có thể khơi gợi sự tò mò và cảm xúc.
Hướng dẫn mắt người xem qua bố cục
Bố cục tốt cũng giống như kể một câu chuyện bằng hình ảnh. Ánh sáng giúp chúng ta định hướng "dòng chảy" ánh nhìn của người xem. Ví dụ, chúng ta có thể đặt điểm sáng nhất ở trung tâm điểm chú ý, hoặc sử dụng ánh sáng để tạo ra các đường dẫn. Hãy tưởng tượng một chùm ánh sáng cắt ngang bức tranh, thu hút người xem từ bên này sang bên kia. Đó chính là bố cục có chủ đích sử dụng ánh sáng.
Trong nhiếp ảnh, chúng ta thường sử dụng "quy tắc một phần ba" cùng với ánh sáng để tạo sự cân bằng. Đặt chủ thể được chiếu sáng lệch tâm có thể làm cho hình ảnh sống động hơn mà vẫn giữ được vẻ đẹp thị giác.
Kết hợp ánh sáng với cảm xúc
Cuối cùng, chúng ta sử dụng ánh sáng không chỉ để thể hiện mà còn để cảm nhận. Chúng ta có thể phản ánh tâm trạng của một khung cảnh bằng cách điều chỉnh cường độ và độ ấm của ánh sáng. Ánh sáng dịu nhẹ có thể gợi lên sự cô đơn hoặc hồi hộp. Ánh sáng dịu nhẹ có thể gợi cảm giác hoài niệm hoặc yên bình. Khi kết hợp ánh sáng với bố cục tinh tế, chúng ta làm cho tác phẩm nghệ thuật của mình cộng hưởng ở một cấp độ cảm xúc sâu sắc hơn.
Hãy cùng luyện tập nhìn nhận ánh sáng
Lần tới khi bạn nhìn vào một bức tranh, bức ảnh, hay thậm chí là thế giới xung quanh, hãy tự hỏi: Ánh sáng đến từ đâu? Nó khiến bạn cảm thấy thế nào? Càng luyện tập nhận biết ánh sáng, chúng ta càng sử dụng nó tốt hơn.
Nếu bạn đã từng thử nghiệm hiệu ứng ánh sáng ấn tượng trong nghệ thuật của mình, chúng tôi rất muốn được nghe chia sẻ kinh nghiệm của bạn. Những mẹo nào hiệu quả với bạn? Hãy cùng tiếp tục học hỏi và sáng tạo - từng chút một, từng chút một.
