Những thập kỷ gần đây chứng kiến sự sụt giảm mạnh mẽ về tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh trên toàn cầu, nhờ vào sự tiến bộ vượt bậc trong y học, chăm sóc thai kỳ và chương trình tiêm chủng mở rộng.

Tuy nhiên, một xu hướng mới lại đang gióng lên hồi chuông cảnh báo: số ca tử vong liên quan đến giấc ngủ ngày càng tăng.

Theo bác sĩ nhi khoa Rachel Moon: “Chúng ta đã hạn chế được nhiều nguyên nhân tử vong do nhiễm trùng hay biến chứng sinh nở, nhưng tử vong trong lúc ngủ lại nổi lên như một nguy cơ đáng quan tâm. Điều đó cho thấy cần tập trung hơn vào việc cải thiện môi trường ngủ an toàn cho trẻ”.

Hiện tượng tử vong liên quan đến giấc ngủ là gì?

Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS):

Là cái chết bất ngờ và không rõ nguyên nhân của một trẻ sơ sinh khỏe mạnh, thường xảy ra trong lúc ngủ. Dù nguyên nhân chưa được xác định rõ, các yếu tố như bất thường trong phát triển não, di truyền và tư thế ngủ có thể liên quan.

Ngạt thở và vướng mắc do chăn gối:

Trường hợp trẻ tử vong do bị chăn, gối, thú nhồi bông hoặc người lớn nằm cùng đè lên, làm tắc nghẽn đường thở.

Nguyên nhân khác khi ngủ:

Bao gồm việc để trẻ nằm sấp hoặc trong môi trường ngủ không an toàn, làm tăng nguy cơ nghẹt thở.

Vì sao nguy cơ lại gia tăng?

Thói quen ngủ không an toàn:

Mặc dù các chiến dịch tuyên truyền rộng khắp đã được triển khai, nhiều gia đình vẫn để trẻ ngủ trong tư thế nguy hiểm như nằm úp, dùng đệm mềm, hoặc ngủ chung giường với người lớn.

Ảnh hưởng từ văn hóa và điều kiện sống:

Ở nhiều nơi, việc ngủ cùng trẻ được xem là cách gắn kết tình cảm, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Ngoài ra, các gia đình khó khăn về kinh tế hoặc sống trong điều kiện chật hẹp thường không có đủ không gian hay vật dụng phù hợp để tạo môi trường ngủ an toàn cho trẻ.

Chậm áp dụng hướng dẫn y tế:

Dù các khuyến nghị về ngủ an toàn đã được ban hành, nhưng việc áp dụng vẫn chưa đồng đều giữa các vùng miền và cộng đồng.

Giải pháp ngăn chặn nguy cơ tử vong khi ngủ

Để giảm thiểu những ca tử vong đáng tiếc này, cần sự phối hợp đa ngành và những hành động cụ thể:

Tăng cường truyền thông:

Các chiến dịch truyền thông cần tiếp tục nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc cho trẻ ngủ đúng cách.

Đào tạo nhân viên y tế:

Bác sĩ, nữ hộ sinh và y tá cần tích cực tư vấn cho cha mẹ trong suốt thời kỳ trước và sau sinh.

Hỗ trợ nhóm đối tượng dễ tổn thương:

Các gia đình có hoàn cảnh khó khăn cần được cung cấp giường cũi an toàn, chăn gối phù hợp và kiến thức cơ bản về chăm sóc giấc ngủ cho trẻ.

Lời kết

Dù tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh đã giảm mạnh, nhưng những cái chết liên quan đến giấc ngủ lại trở thành mối đe dọa mới. Việc xây dựng môi trường ngủ an toàn, phổ biến kiến thức và tiếp cận công bằng với các nguồn lực là những yếu tố then chốt giúp bảo vệ sinh mạng mong manh của trẻ nhỏ. Bảo vệ giấc ngủ của trẻ chính là bảo vệ tương lai.