Cảm giác hồi hộp, tim đập nhanh hay bứt rứt kéo dài không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của rối loạn lo âu. Trên thực tế, nhiều bệnh lý tiềm ẩn trong cơ thể có thể tạo ra những triệu chứng rất giống với lo âu, khiến chẩn đoán sai lệch và điều trị không đúng hướng.

Việc phân biệt giữa lo âu nguyên phát và các bệnh giả dạng lo âu đóng vai trò then chốt trong chăm sóc y tế chính xác.

Rối Loạn Nội Tiết: Khi Tuyến Giáp Và Tuyến Thượng Thận Gây Rối

Một số rối loạn hormone trong cơ thể có thể biểu hiện thành các triệu chứng như run tay, tim đập nhanh, cảm giác bồn chồn – y hệt cơn lo âu. Ví dụ, u tủy thượng thận (pheochromocytoma) tiết ra hormone adrenaline quá mức, gây ra những cơn tăng huyết áp đột ngột kèm hồi hộp. Tương tự, cường giáp cũng khiến người bệnh luôn cảm thấy căng thẳng, run rẩy và cáu gắt.

Theo bác sĩ nội tiết David S. Cooper, "Nếu bệnh nhân có dấu hiệu lo âu nhưng không rõ nguyên nhân, cần xét nghiệm tuyến giáp và tuyến thượng thận trước khi nghĩ đến chẩn đoán tâm lý".

Bệnh Tim – Phổi: Cơn Hoảng Loạn Hay Bệnh Lý Thật Sự?

Các rối loạn tim mạch và hô hấp như rối loạn nhịp tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hoặc thuyên tắc phổi đều có thể gây khó thở, hồi hộp và tức ngực – rất giống với cơn lo âu. Tuy nhiên, nguyên nhân lại nằm ở hệ tuần hoàn hoặc hô hấp, không phải tâm lý. Việc làm điện tâm đồ (ECG), đo oxy trong máu là cần thiết để loại trừ những bệnh lý nguy hiểm này.

Rối Loạn Chuyển Hóa Và Điện Giải: "Đánh Lừa" Bộ Não

Lượng đường trong máu quá thấp (hạ đường huyết), thiếu natri hoặc canxi có thể kích hoạt phản ứng thần kinh tương tự như cơn lo âu: người bệnh có thể toát mồ hôi, run rẩy, lú lẫn hoặc cáu gắt bất thường. Những rối loạn này cần được phát hiện qua xét nghiệm máu định kỳ và xử lý kịp thời, tránh ảnh hưởng tới thần kinh trung ương.

Bệnh Thần Kinh: Triệu Chứng Dễ Nhầm Lẫn

Một số bệnh lý về thần kinh như động kinh thùy thái dương, đa xơ cứng (MS), hay đau nửa đầu phức tạp cũng có thể gây rối loạn cảm xúc, hoảng sợ, hoặc những cơn lo âu thoáng qua. Đặc biệt, động kinh thùy thái dương có thể gây cảm giác sợ hãi cực độ và rối loạn thần kinh tự chủ – dễ bị hiểu nhầm là cơn hoảng loạn.

Bác sĩ thần kinh V. S. Ramachandran khuyên rằng: "Khi bệnh nhân có biểu hiện lo âu bất thường kèm theo dấu hiệu thần kinh, cần làm điện não đồ và chụp cộng hưởng từ để loại trừ bệnh lý não bộ".

Thuốc Và Chất Kích Thích: Gây Lo Âu Một Cách Gián Tiếp

Nhiều loại thuốc như corticosteroid, caffeine liều cao, hoặc chất kích thích có thể gây run tay, mất ngủ, căng thẳng như triệu chứng lo âu. Ngược lại, việc ngưng đột ngột thuốc an thần hoặc chất gây nghiện cũng gây ra các cơn hoảng loạn dữ dội. Do đó, bác sĩ luôn cần khai thác kỹ tiền sử dùng thuốc, kể cả thuốc không kê đơn.

Bệnh Tự Miễn Và Viêm: Gây Rối Tâm Trạng Từ Trong Cơ Thể

Một số bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hoặc viêm não Hashimoto có thể gây ra các biểu hiện tâm thần kinh – bao gồm lo âu, hoang tưởng hoặc mất định hướng. Những rối loạn này thường liên quan đến quá trình viêm và tác động của cytokine lên não bộ.

Tóm lại, triệu chứng lo âu không phải lúc nào cũng bắt nguồn từ tâm lý. Việc đánh giá đúng nguyên nhân thực thể là yếu tố sống còn trong điều trị. Chỉ khi phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ tâm thần, nội khoa, thần kinh và nội tiết thì mới có thể xác định rõ vấn đề, đưa ra phương án điều trị hiệu quả và toàn diện.

Nếu bạn thấy những dấu hiệu lo âu kéo dài mà không rõ nguyên nhân, đừng chỉ nghĩ đến stress – có thể cơ thể bạn đang lên tiếng về một bệnh lý tiềm ẩn cần được lắng nghe.