Này, các bạn thân mến! Cùng nói về một điều mà gần như xuất hiện trên mọi trang web bạn ghé thăm — cái cửa sổ bật lên nhỏ nhỏ yêu cầu bạn “chấp nhận cookie”.

Nếu bạn giống mình, có lẽ bạn từng nhấn “Chấp nhận tất cả” chỉ để nó biến mất cho nhanh. Nhưng… thực chất cookie là gì vậy?

Và tại sao mạng internet cứ như thể biết chính xác bạn vừa tìm gì thế?

Mình đã thử tìm hiểu một chút (và hơi rùng mình thật sự), và đây là những gì mình khám phá được — theo cách dễ hiểu nhất nhé!

Vậy… cookie là gì?

Không, không phải loại bánh quy ăn vặt đâu. Cookie trên mạng là những tập tin nhỏ mà website lưu lại trên thiết bị của bạn. Chúng ghi nhớ các tùy chọn của bạn, thông tin đăng nhập, những gì bạn đã nhấp vào và đôi khi… còn nhiều hơn thế nữa. Nó giống như những “mẩu bánh mì điện tử” đánh dấu: “Người này từng ghé qua rồi đấy!”

Tại sao các website lại dùng cookie?

Thực ra có vài lý do chính đáng! Cookie giúp:

- Giữ bạn luôn đăng nhập

- Ghi nhớ những gì có trong giỏ hàng của bạn

- Lưu ngôn ngữ bạn chọn hoặc khu vực bạn đang sống

Nhưng đây là điểm đáng ngại — cookie cũng có thể theo dõi hành vi của bạn trên nhiều website khác nhau. Và đó là lúc mọi thứ bắt đầu trở nên… hơi rợn.

Chờ đã… đó có phải lý do vì sao tôi thấy quảng cáo đúng thứ vừa tìm không?

Chuẩn luôn, đó gọi là “cookie theo dõi” (tracking cookies). Chúng theo dõi những gì bạn nhấp, tìm kiếm hay quan tâm — rồi bán thông tin đó cho các nhà quảng cáo. Thế nên nếu bạn chỉ tìm giày một lần, thì y như rằng cả tuần sau bạn sẽ bị bủa vây bởi quảng cáo giày. Quen quá đúng không?

Vậy cookie có phải lúc nào cũng xấu?

Không hẳn. Một số cookie thực sự hữu ích và giúp trải nghiệm duyệt web mượt mà hơn. Nhưng những loại khác (đặc biệt là cookie của bên thứ ba) thì chủ yếu để thu thập dữ liệu. Và chính chúng là điều khiến nhiều người lo ngại.

Vậy chúng ta có thể làm gì?

Đây là cách mình áp dụng để giữ quyền riêng tư tốt hơn khi online:

- Chỉ chấp nhận những cookie thật sự cần thiết nếu có tùy chọn

- Thường xuyên xóa cookie trong phần cài đặt trình duyệt

- Dùng chế độ "Ẩn danh" hoặc "Riêng tư" khi tra cứu những điều nhạy cảm

- Cài đặt tiện ích trình duyệt như uBlock hoặc Privacy Badger

Không phải trốn tránh — mà là lựa chọn

Mình không nói bạn phải tuyệt đối từ chối mọi cookie. Đôi khi chúng rất tiện lợi. Nhưng điều quan trọng là: biết mình đang đồng ý với điều gì — thay vì cứ nhấp đại mà không đọc. Bạn có bao giờ cảm thấy mạng internet như đang “nghe lén” mình không?

Bình luận chia sẻ nếu bạn từng bị cookie làm bạn thấy lạnh gáy, hoặc có mẹo nào hay giúp duyệt web riêng tư hơn nhé!

Cùng giúp nhau duyệt web thông minh và an toàn hơn