Tất cả chúng ta đều từng có những khoảnh khắc bị cảm xúc lấn át có thể là lúc nổi nóng với ai đó, thấy bản thân chìm trong căng thẳng, hoặc cứ mãi suy nghĩ tiêu cực không lối thoát.
Điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu những trạng thái ấy xảy ra thường xuyên, chúng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của ta nhiều hơn ta tưởng.
Sức khỏe tinh thần không chỉ là tránh những rối loạn nghiêm trọng mà còn là cách ta cảm nhận, suy nghĩ và đối mặt với cuộc sống thường ngày. Và một phần quan trọng của điều đó nằm ở cách ta kiểm soát cảm xúc.
Quản lý cảm xúc thật sự là gì
Quản lý cảm xúc đơn giản là khả năng điều tiết những gì ta cảm nhận và cách ta thể hiện nó ra bên ngoài.
Nó không có nghĩa là kìm nén hay giả vờ không sao mà là nhận diện cảm xúc, chấp nhận chúng và phản ứng theo cách lành mạnh cho chính mình và người xung quanh.
Ví dụ:
• Thay vì la hét khi tức giận, ta dừng lại để bình tĩnh và diễn đạt cảm xúc một cách nhẹ nhàng.
• Thay vì giấu nỗi buồn trong lòng, ta tâm sự với ai đó hoặc viết nhật ký để giải tỏa.
Khả năng này không phải ai sinh ra cũng có, nhưng tin vui là nó hoàn toàn có thể rèn luyện được.
Mối liên hệ giữa cảm xúc và sức khỏe tinh thần
Việc kiểm soát cảm xúc kém có thể dẫn đến căng thẳng kéo dài, lo âu hoặc thậm chí là cảm giác tê liệt cảm xúc.
Ngược lại, những người biết điều tiết cảm xúc thường cảm thấy:
• Chủ động hơn trong cuộc sống
• Bình tĩnh khi đối mặt với áp lực
• Mạnh mẽ hơn trong những giai đoạn khó khăn
• Hạnh phúc và an yên hơn về tổng thể
Khi ta không biết cách xử lý cảm xúc, chúng tích tụ bên trong gây ra những biến động tâm trạng, suy giảm năng lượng hoặc kiệt sức tinh thần.
Làm sao biết mình đang gặp khó khăn
Đôi khi ta không nhận ra cảm xúc đang âm thầm ảnh hưởng đến mình. Dưới đây là một vài dấu hiệu cho thấy sức khỏe cảm xúc của ta đang cần được quan tâm:
• Thường xuyên cáu gắt hoặc dễ bực bội
• Những chuyện nhỏ cũng trở nên quá sức chịu đựng
• Tránh né đối thoại hoặc thu mình khỏi người khác
• Cảm thấy mắc kẹt trong buồn bã hoặc sợ hãi
• Dù ngủ đủ giấc vẫn thấy kiệt sức
Nếu thấy mình trong bất kỳ dấu hiệu nào trên đây, đó không phải là thất bại mà là lời nhắc nhở cần dừng lại và chăm sóc thế giới bên trong của mình.
Những cách đơn giản để kiểm soát cảm xúc
Dưới đây là một số thói quen hằng ngày giúp ta rèn luyện khả năng điều tiết cảm xúc và tăng cường sức khỏe tinh thần:
1. Gọi tên cảm xúc
Thay vì nói “tôi thấy tệ,” hãy thử “tôi đang lo lắng” hoặc “tôi cảm thấy thất vọng.” Gọi tên đúng cảm xúc giúp ta hiểu và xử lý chúng dễ hơn.
2. Hít thở trước khi phản ứng
Chỉ ba hơi thở sâu cũng đủ để làm dịu tâm trí trước khi phản ứng với căng thẳng hay mâu thuẫn.
3. Viết ra cảm xúc
Viết nhật ký giúp ta giải tỏa cảm xúc và nhận diện được các khuôn mẫu cảm xúc đang lặp lại.
4. Vận động cơ thể
Tập thể dục, dù chỉ là đi bộ nhẹ, giúp giảm căng thẳng và làm sáng tỏ suy nghĩ.
5. Ngủ đủ giấc
Thiếu ngủ khiến việc điều tiết cảm xúc trở nên khó khăn hơn nhiều. Hãy coi giấc ngủ là một phần thiết yếu của chăm sóc tinh thần.
6. Trò chuyện cùng người tin tưởng
Chia sẻ cảm xúc với ai đó đáng tin. Nói ra không giải quyết hết mọi thứ, nhưng sẽ giúp ta nhẹ lòng hơn.
7. Thực hành chánh niệm
Chỉ cần 5 phút thiền hoặc ngồi yên tĩnh cũng giúp ta kết nối lại với sự bình an bên trong.
Hãy đối xử nhẹ nhàng với bản thân
Ta không thể luôn phản ứng một cách hoàn hảo. Đôi khi ta sẽ bật khóc, nổi cáu hoặc thấy mình lạc lối và điều đó hoàn toàn bình thường. Điều quan trọng là ta học cách tạm dừng, suy ngẫm và xử lý cảm xúc một cách chủ động, thay vì để chúng điều khiển ta.
Chăm sóc cảm xúc cũng là chăm sóc toàn diện chính mình.
Hãy cùng nâng đỡ lẫn nhau
Tất cả chúng ta đều có những thăng trầm cảm xúc, và không ai là hoàn hảo trong cách xử lý mọi tình huống. Nhưng chỉ cần có nhận thức và vài bước nhỏ mỗi ngày, ta có thể tạo nên sự kết nối vững chắc hơn giữa cảm xúc và sức khỏe tinh thần.
Vậy các bạn làm gì để điều hòa cảm xúc khi cuộc sống trở nên áp lực? Bạn có bí quyết riêng nào để trấn tĩnh hay làm mới tâm trí không? Hãy cùng chia sẻ và đồng hành, để mỗi ngày trôi qua ta lại sống cân bằng và thấu hiểu chính mình hơn một chút.
