Trong thế giới tài chính cá nhân, quỹ dự phòng là một “tấm khiên” thiết yếu giúp bạn ứng phó với những biến cố bất ngờ như bệnh tật, tai nạn, thất nghiệp hoặc sửa chữa nhà cửa khẩn cấp.
Theo chuyên gia tài chính Suze Orman, khoản dự phòng lý tưởng nên đủ chi trả từ 3 đến 6 tháng chi phí thiết yếu để tránh rơi vào vòng xoáy nợ nần khi khủng hoảng xảy ra.
Tuy nhiên, với nhiều người, trở ngại lớn nhất lại chính là câu hỏi: Làm sao để bắt đầu khi hiện tại không có đồng nào trong tay? Hiểu rõ mục tiêu của quỹ này không chỉ là động lực mà còn giúp bạn xác định được số tiền phù hợp với lối sống và khả năng chịu rủi ro cá nhân.
1. Đặt Mục Tiêu Cụ Thể Và Thực Tế
“Tiết kiệm tiền” là chưa đủ. Bạn cần một mục tiêu rõ ràng. Hãy tính toán tổng chi phí thiết yếu hàng tháng gồm: tiền nhà, điện nước, ăn uống, di chuyển, y tế… rồi nhân lên theo số tháng bạn muốn dự phòng.
Ví dụ, nếu chi phí cơ bản mỗi tháng là 10 triệu đồng, thì quỹ dự phòng trong 3 tháng sẽ là 30 triệu. Theo chuyên gia kinh tế hành vi Dan Ariely, các con số cụ thể sẽ giúp tăng động lực và sự tập trung. Bạn có thể chia nhỏ mục tiêu, ví dụ tiết kiệm 5 triệu đầu tiên, để dễ kiểm soát và duy trì đà tiến.
2. Rà Soát Dòng Tiền Cá Nhân
Khi bắt đầu từ con số 0, việc hiểu rõ thu – chi là điều bắt buộc. Hãy liệt kê toàn bộ nguồn thu nhập và các khoản chi tiêu hàng tháng bằng ứng dụng tài chính hoặc bảng tính cá nhân. Tìm ra các khoản có thể cắt giảm như cà phê, ăn ngoài, dịch vụ giải trí…
Chuyên gia lập kế hoạch tài chính Jane Bryant Quinn khuyên rằng: bất kỳ khoản chi nào không thật sự cần thiết nên được chuyển hướng sang quỹ dự phòng, kể cả là 500.000 đồng/tuần – tích lũy đều đặn sẽ tạo ra kết quả bất ngờ.
3. Thiết Lập Thói Quen Tiết Kiệm Tự Động
Sự đều đặn chính là chìa khóa. Thiết lập chuyển khoản tự động từ tài khoản chính sang tài khoản tiết kiệm sẽ giúp bạn tránh tiêu xài bốc đồng và duy trì thói quen tài chính lành mạnh.
Theo nhà tâm lý tài chính Tiến sĩ Brad Klontz, hành vi tiết kiệm tự động giúp giảm áp lực ra quyết định và tăng tỷ lệ thành công trong dài hạn. Bạn có thể bắt đầu với 5% thu nhập mỗi tháng, rồi tăng dần theo khả năng.
4. Tận Dụng Các Khoản Thu Bất Ngờ
Nếu có khoản tiền bất ngờ như tiền thưởng, hoàn thuế hay quà tặng – hãy ưu tiên chuyển thẳng vào quỹ dự phòng. Dù có hấp dẫn đến đâu, đừng tiêu ngay.
Chuyên gia tài chính Ramit Sethi khuyên nên áp dụng nguyên tắc “tiết kiệm trước khi chi tiêu”. Bằng cách đưa khoản tiền này vào quỹ ngay từ đầu, bạn tránh được việc vung tay quá trán cho những nhu cầu không thực sự cấp thiết.
5. Tăng Thu Nhập Ngoài Giờ
Thêm nguồn thu ngoài công việc chính là cách hiệu quả để xây dựng quỹ nhanh hơn. Dạy học, làm nghề tự do, bán hàng trực tuyến – bất cứ việc gì phù hợp đều có thể giúp bạn tích lũy nhanh hơn.
Theo nghiên cứu của Tổ chức Hỗ trợ Giáo dục Tài chính Quốc gia (National Endowment for Financial Education), các hộ gia đình có thu nhập phụ thường đạt được mục tiêu quỹ dự phòng sớm hơn. Đa dạng hóa nguồn thu cũng là bước đệm tốt để nâng cao sự ổn định tài chính cá nhân.
6. Chọn Nơi Gửi Tiền Đúng Cách
Quỹ dự phòng cần phải an toàn và dễ rút tiền khi cần. Do đó, nên gửi vào tài khoản tiết kiệm có lãi suất cao hoặc tài khoản thị trường tiền tệ – vừa có lãi, vừa dễ truy cập.
Tuyệt đối không nên đầu tư quỹ này vào cổ phiếu hay các công cụ tài chính có biến động lớn. Mục tiêu của quỹ không phải là sinh lời cao mà là bảo toàn giá trị và sẵn sàng sử dụng khi khẩn cấp.
7. Kiểm Tra Và Điều Chỉnh Định Kỳ
Cuộc sống thay đổi, quỹ dự phòng cũng nên thay đổi theo. Hãy xem lại mục tiêu mỗi năm hoặc sau khi có biến động lớn như thay đổi việc làm, chi phí sinh hoạt tăng, hoặc có thêm thành viên gia đình.
Nếu bạn sử dụng quỹ trong thời gian khó khăn, hãy lên kế hoạch bổ sung lại càng sớm càng tốt. Trong thời gian ổn định, có thể nâng mục tiêu lên để tăng mức an toàn.
Quỹ dự phòng không chỉ là tiền mà nó là sự chuẩn bị cho tương lai, là cảm giác yên tâm mỗi khi biến cố xảy ra. Dù bạn bắt đầu từ con số 0, hành trình này vẫn là cơ hội để xây dựng thói quen tài chính lành mạnh và chủ động kiểm soát cuộc sống.
