Trong bối cảnh tài chính không ngừng thay đổi, việc lựa chọn giữa tiết kiệm tiền mặt truyền thống và các hình thức tiết kiệm số hiện đại đang trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi.
Khi công nghệ ngày càng can thiệp sâu vào cách con người quản lý và tích lũy tài sản, tiền mặt vẫn giữ được những giá trị riêng biệt. Nhận thức rõ ưu - nhược điểm của từng phương thức sẽ giúp cá nhân đưa ra chiến lược phù hợp với mục tiêu tài chính của mình.
Việc nắm giữ tiền mặt trong tay mang lại cảm giác chắc chắn và kiểm soát rõ rệt hơn so với những con số trong tài khoản ngân hàng. Nhà kinh tế học hành vi Sylvia Martinez nhận định, "Tiền mặt tạo nên sự ràng buộc cảm xúc, khiến người tiêu dùng ý thức rõ ràng hơn về giá trị khi chi tiêu". Ngoài ra, tiền mặt giúp bạn linh hoạt hơn trong tình huống mất điện, không có kết nối internet hay khi hệ thống ngân hàng gặp trục trặc. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của việc giữ tiền mặt là không sinh lời, dễ mất cắp và không bảo vệ được sức mua trong thời kỳ lạm phát.
Các nền tảng tiết kiệm số hiện nay cho phép người dùng tiếp cận nhanh chóng với tài khoản có lãi suất cao, công cụ lập ngân sách, và tiện ích tự động hóa tài chính. Nhờ các lớp bảo mật như mã hóa, xác thực hai bước và giám sát gian lận, hình thức này được đánh giá cao về độ an toàn. Theo chuyên gia tài chính Jordan Lee, "Công nghệ bảo mật hiện đại đã nâng cấp đáng kể độ tin cậy của tiết kiệm số, khuyến khích ngày càng nhiều người chuyển sang sử dụng". Không những giúp tiết kiệm hiệu quả, nó còn giảm gánh nặng tâm lý trong việc quản lý tài chính cá nhân. Tuy nhiên, tiết kiệm số vẫn tồn tại rủi ro như phí dịch vụ, trục trặc hệ thống và sự khó tiếp cận đối với người không rành công nghệ.
Trong khi tiền mặt bị ăn mòn giá trị theo thời gian do lạm phát, các sản phẩm tiết kiệm số lại có khả năng bảo toàn sức mua nhờ lãi suất sinh lời. Đặc biệt, các tài khoản liên kết thị trường hoặc điều chỉnh theo lạm phát được xem là công cụ hữu hiệu để duy trì giá trị tài sản. Nhà kinh tế Kavita Rao cho rằng, "Việc chọn sản phẩm tiết kiệm số có khả năng vượt lạm phát là điều kiện sống còn để giữ gìn tài sản thực". Kết hợp cả hai hình thức – giữ một phần tiền mặt cho nhu cầu cấp thiết và đầu tư phần dư thừa vào tiết kiệm số – là chiến lược cân bằng hiệu quả.
Tiết kiệm số, đặc biệt thông qua ngân hàng di động và công nghệ tài chính (fintech), đang mở rộng khả năng tiếp cận tài chính cho các nhóm dân cư yếu thế. Theo Viện Tài Chính Toàn Cầu, hàng triệu người lần đầu tiên tiếp cận các dịch vụ tài chính thông qua nền tảng số. Dù vậy, các rào cản như thiếu kiến thức kỹ thuật số, hạ tầng kém và lo ngại về bảo mật vẫn khiến tiền mặt giữ vai trò quan trọng ở nhiều nơi. Các chính sách tài chính cần linh hoạt hơn để phục vụ tốt cả hai nhóm người dùng.
Tiết kiệm số thường đi kèm với việc thu thập dữ liệu cá nhân, theo dõi giao dịch và nguy cơ bị rò rỉ thông tin. Trong khi đó, tiền mặt cung cấp sự riêng tư tuyệt đối. Tuy nhiên, điều đó đồng nghĩa với việc người dùng bỏ lỡ các tiện ích như thông báo tự động, lập lịch thanh toán và theo dõi chi tiêu dễ dàng. Chuyên gia Laura Kim cho rằng, “Người tiết kiệm cần cân nhắc giữa mức độ riêng tư mong muốn và lợi ích của các công cụ tài chính số.” Các giải pháp mới như ví kỹ thuật số mã hóa đang xuất hiện, nhưng vẫn còn quá phức tạp để trở thành phổ biến.
Việc chọn giữa tiền mặt và tiết kiệm số không nên đặt trong thế đối đầu, mà là cơ hội để kết hợp linh hoạt theo nhu cầu từng người. Tiền mặt phát huy hiệu quả với các khoản chi cấp bách, còn tiết kiệm số phù hợp cho các mục tiêu dài hạn và tích lũy tài sản. Theo chuyên gia Michael Torres, "Thường xuyên rà soát lại cách phân bổ giữa tiền mặt và tiết kiệm số giúp tối ưu hóa sức khỏe tài chính".
Trong một thế giới tài chính đang thay đổi nhanh chóng, sự chủ động và thích nghi chính là chìa khóa để xây dựng nền móng tài chính vững chắc và bền vững.