Pica là một rối loạn tâm lý đặc trưng bởi sự thôi thúc dai dẳng trong việc ăn những thứ không có giá trị dinh dưỡng như đất sét, phấn, tóc, giấy hay thậm chí là xà phòng.

Dù nhìn qua có vẻ kỳ lạ và vô hại, tình trạng này tiềm ẩn nhiều nguy cơ về cả sức khỏe thể chất lẫn tâm thần, và thường bị bỏ sót do người bệnh có xu hướng giấu kín hành vi vì mặc cảm.

Theo bác sĩ Maria Klein – chuyên gia về hành vi tại Đại học Stanford – “Pica có thể là biểu hiện của những vấn đề tâm lý sâu xa hoặc thiếu hụt vi chất, đòi hỏi sự đánh giá toàn diện”.

Không Đơn Thuần Là Một Thói Quen: Căn Nguyên Sâu Xa

Dù thường liên hệ đến thiếu hụt sắt hay kẽm, Pica hiếm khi chỉ do một nguyên nhân duy nhất. Ở trẻ nhỏ, nó có thể xuất hiện trong giai đoạn phát triển sớm, nhưng nếu kéo dài thì có thể phản ánh sự thiếu quan tâm, sang chấn tâm lý hoặc rối loạn phát triển. Trong một số trường hợp khác, hội chứng này còn liên quan đến rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) hoặc mang thai.

Một công bố mới trên Tạp chí Tâm lý Hành vi (2024) cho thấy Pica có thể liên quan đến rối loạn các mạch thần kinh kiểm soát xung động – làm sáng tỏ thêm bản chất phức tạp của rối loạn này, vượt xa phạm vi một hành vi bất thường đơn thuần.

Góc Nhìn Toàn Cầu: Khi Văn Hóa Giao Thoa Với Y Học

Tại một số cộng đồng, đặc biệt ở châu Phi hoặc miền Nam nước Mỹ, hành vi ăn đất sét trong thai kỳ (geophagy) là điều được chấp nhận trong truyền thống. Tuy nhiên, khi hành vi này trở nên mang tính bắt buộc, lặp lại và không còn gắn với giá trị văn hóa, nó cần được nhận diện như một rối loạn cần can thiệp y tế. Việc hiểu rõ ranh giới này là điều thiết yếu với những nhà lâm sàng làm việc trong môi trường đa văn hóa.

Nguy Cơ Tàng Hình Trong Những Vật Dụng Hàng Ngày

Việc ăn các vật thể như sơn, nhựa, tóc hay bột giặt tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc, tổn thương răng miệng, hay tệ hơn là tắc ruột hoặc nhiễm kim loại nặng. Trẻ em là nhóm dễ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, đặc biệt nếu tình trạng này không được phát hiện sớm. Khi không được điều trị, hậu quả của Pica có thể kéo dài và nghiêm trọng hơn nhiều so với biểu hiện bên ngoài.

Tiếp Cận Điều Trị: Kết Hợp Giữa Tâm Lý Và Dinh Dưỡng

Việc chẩn đoán Pica không chỉ dừng ở hành vi ăn uống bất thường kéo dài trên một tháng, mà còn đòi hỏi đánh giá tâm lý và dinh dưỡng kỹ lưỡng để loại trừ các nguyên nhân phù hợp với tuổi (như hành vi thăm dò ở trẻ mới biết đi). Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) là phương pháp chính giúp điều chỉnh suy nghĩ và hành vi cưỡng chế. Nếu Pica do thiếu vi chất, bổ sung dinh dưỡng phù hợp có thể giúp giảm cảm giác thèm. Một số trường hợp nặng còn cần đến thuốc hỗ trợ, đặc biệt khi có rối loạn tâm thần kèm theo.

Hướng Nghiên Cứu Mới: Não Bộ, Vi Sinh Và Công Nghệ

Các nghiên cứu mới đang tìm hiểu mối liên hệ giữa trục ruột – não và cách hệ vi sinh vật ảnh hưởng đến hành vi ăn uống bất thường. Ngoài ra, các ứng dụng công nghệ như thiết bị đeo theo dõi hành vi hoặc ghi nhận cơn thèm ăn theo thời gian thực có thể trở thành công cụ hỗ trợ can thiệp sớm hiệu quả.

Dù biểu hiện của hội chứng Pica có thể khiến người khác ngạc nhiên, nhưng nó lại là lời cảnh báo về một rối loạn phức tạp, nơi sức khỏe tâm thần, thể chất và yếu tố xã hội giao thoa mạnh mẽ. Thay vì kỳ thị, người mắc Pica cần được nhìn nhận bằng sự đồng cảm, cùng với những chiến lược điều trị toàn diện và chuyên sâu.