Bệnh bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn, còn được biết đến với cái tên dân dã “bệnh hôn”, là một tình trạng nhiễm trùng do virus Epstein-Barr (EBV) gây ra.
Mặc dù không phổ biến như cảm cúm, bệnh này lại có khả năng ảnh hưởng kéo dài đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt ở lứa tuổi thanh thiếu niên và người trẻ.
Việc nắm rõ bản chất, biểu hiện và cách điều trị sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong quá trình hồi phục.
Nguyên nhân gây bệnh: Virus và sự lây truyền “thầm lặng”
EBV thuộc họ herpesvirus, một nhóm virus có khả năng tồn tại trong cơ thể người suốt đời. Virus này lây qua dịch tiết – phổ biến nhất là nước bọt, nhưng cũng có thể qua máu, tinh dịch, hoặc tiếp xúc gián tiếp từ vật dụng cá nhân. Mặc dù có thể lây từ người không có triệu chứng, khả năng lây mạnh nhất lại đến từ người đang trong giai đoạn cấp tính của bệnh.
Triệu chứng: Mệt mỏi kéo dài và dấu hiệu đặc trưng
Bệnh thường khởi phát sau thời gian ủ bệnh từ 4 đến 6 tuần. Các biểu hiện ban đầu thường là mệt mỏi, đau họng, sốt nhẹ và sưng hạch cổ. Một số người có thể xuất hiện gan hoặc lách to, kèm theo ban đỏ. Điều đáng lưu ý là sự mệt mỏi có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí vài tháng sau khi các triệu chứng khác đã thuyên giảm.
Chẩn đoán: Kết hợp lâm sàng và xét nghiệm
Việc chẩn đoán bệnh dựa trên kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm huyết học. Xét nghiệm công thức máu thường cho thấy tăng bạch cầu lympho, đôi khi xuất hiện các tế bào lympho không điển hình. Test huyết thanh học như xét nghiệm kháng thể dị dạng (Monospot) hoặc định lượng kháng thể EBV đặc hiệu giúp xác nhận chẩn đoán.
Điều trị: Tập trung vào chăm sóc hỗ trợ
Hiện chưa có thuốc đặc trị cho EBV. Việc điều trị chủ yếu nhằm làm giảm triệu chứng và hỗ trợ hồi phục. Nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước, súc miệng bằng nước muối ấm, và dùng thuốc hạ sốt không chứa aspirin là những biện pháp cơ bản. Trong trường hợp viêm họng nặng hoặc biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định corticosteroid để giảm viêm.
Biến chứng có thể xảy ra
Dù đa số người bệnh hồi phục hoàn toàn, một số trường hợp có thể phát sinh biến chứng như viêm gan, thiếu máu tán huyết, hoặc vỡ lách – tình trạng nguy hiểm cần cấp cứu ngay. Vì vậy, các hoạt động thể lực mạnh, đặc biệt là thể thao va chạm, nên tránh trong ít nhất một tháng kể từ khi bắt đầu bệnh.
Phòng ngừa và theo dõi
Hiện không có vắc-xin ngừa EBV. Biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là tránh tiếp xúc gần với người đang nhiễm bệnh, không dùng chung vật dụng cá nhân và rửa tay thường xuyên. Đối với người từng mắc bệnh, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và tránh làm việc quá sức là cách hỗ trợ phục hồi tốt nhất.
Kết luận
Bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn tuy không phải là bệnh lý nguy hiểm hàng đầu, nhưng ảnh hưởng của nó đến thể chất và tinh thần là điều không nên xem nhẹ. Sự hiểu biết đúng đắn, thói quen chăm sóc sức khỏe hợp lý và khám bệnh đúng thời điểm sẽ giúp người bệnh vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách an toàn và hiệu quả.
