Xin chào các bạn! Hệ thống điện mặt trời quang điện (PV) thường được ca ngợi bởi độ bền và nhu cầu bảo trì thấp. Tuy nhiên, việc bỏ qua các bước bảo dưỡng định kỳ có thể khiến bạn đánh mất cả năng lượng lẫn chi phí.

Dù các nhà sản xuất quảng bá rằng tấm pin có thể hoạt động bền bỉ trong 25 năm, nhưng hiệu suất thực tế có thể suy giảm nhanh hơn nếu không được chăm sóc đúng cách.

Một hệ thống được bảo trì tốt không chỉ kéo dài tuổi thọ thiết bị mà còn giúp bạn tận dụng tối đa từng kilowatt-giờ bạn đã đầu tư!

1. Sạch sẽ quyết định hiệu suất chuyển đổi

Lớp bụi tưởng chừng vô hại, nhưng nếu để tích tụ trong nhiều tháng, có thể làm giảm hiệu suất tấm pin tới 20%. Tại các khu vực khô như Arizona hay một số vùng ở Úc, bụi mịn có thể bám rất nhanh. Đừng phụ thuộc vào mưa, vì nước mưa thường để lại cặn khoáng. Hãy sử dụng cây lau sợi microfiber cùng nước cất để vệ sinh. Tránh vệ sinh vào giữa trưa – sự chênh lệch nhiệt độ giữa nước lạnh và kính nóng có thể gây nứt nhỏ.

Mẹo:

Lau chùi vào sáng sớm hoặc chiều muộn để đạt hiệu quả cao mà vẫn an toàn.

Tần suất:

Mỗi 3–4 tháng tại khu vực khô, 2 lần/năm ở nơi có lượng mưa cao.

2. Bảo trì bộ biến tần thường bị bỏ quên

Tấm pin tạo ra điện, nhưng chính bộ biến tần (inverter) mới chuyển đổi nó thành dòng điện có thể sử dụng. Một biến tần hỏng có thể âm thầm làm giảm sản lượng điện trong nhiều tuần liền. Hãy đảm bảo biến tần được thông gió tốt – quá nhiệt là nguyên nhân hàng đầu khiến thiết bị hỏng sớm. Lắp đặt trong nhà thường kéo dài tuổi thọ hơn so với ngoài trời, nơi có nhiệt độ và độ ẩm cao.

Kiểm tra hàng tháng:

Đèn LED trạng thái, mã lỗi và âm thanh bất thường.

Tuổi thọ trung bình:

- Biến tần trung tâm:

12 năm

- Biến tần vi mô:

20–25 năm

3. Theo dõi dữ liệu sản xuất thường xuyên

Các hệ thống giám sát kỹ thuật số giúp theo dõi điện áp, dòng điện và xu hướng sản lượng. Hãy thiết lập mức cơ bản trong 3 tháng đầu sau khi lắp đặt. Những sụt giảm bất thường ngoài dao động mùa vụ có thể báo hiệu vấn đề như bóng râm, tấm pin hỏng hoặc biến tần hoạt động kém. Các ứng dụng đám mây còn cho phép so sánh dữ liệu lịch sử, hỗ trợ phát hiện sự suy giảm hiệu suất theo thời gian.

4. Hệ thống lưu trữ cần được chăm sóc riêng biệt

Các loại pin lưu trữ điện mặt trời có thành phần hóa học khác nhau, đòi hỏi cách bảo dưỡng riêng biệt:

Lithium-Ion:

Hoạt động lý tưởng trong khoảng 15–35°C. Tránh xả cạn thường xuyên. Giữ mức sạc trong khoảng 20–90% để kéo dài chu kỳ hoạt động.

Ắc quy Chì (AGM/Nước):

Không được để dưới 50% dung lượng. Loại có nước cần kiểm tra mức điện dịch hàng tháng. Thực hiện sạc cân bằng định kỳ để tránh tích tụ sunfat.

5. Kiểm tra kết cấu: khung đỡ, keo và cáp

Theo thời gian, khung đỡ có thể lỏng ra do gió, giãn nở nhiệt và rung lắc từ mái nhà. Nước rò rỉ tại các vị trí bịt kém có thể gây mục mái. Hãy kiểm tra các khung gắn ít nhất mỗi năm một lần. Dây dẫn ngầm hoặc ống dẫn tiếp xúc với môi trường dễ bị hư hỏng do tia UV hoặc động vật gặm nhấm.

Mẹo kiểm tra:

Quan sát lớp cách điện bị sờn, vết cắn hoặc ăn mòn tại hộp nối.

6. Điều chỉnh theo mùa và mô hình bóng râm

Góc chiếu mặt trời thay đổi theo mùa. Các tấm cố định ở một góc có thể chỉ đạt 80% hiệu suất vào mùa không thuận. Giá đỡ điều chỉnh góc có thể tăng sản lượng hàng năm thêm 10–15% ở vùng ôn đới. Ở khu vực có cây rụng lá, bóng râm mùa thu và đông có thể gây bất ngờ nếu không được tính trước.

Thực hành thông minh:

Dùng thiết bị đo đường đi mặt trời (solar pathfinder) để đánh giá bóng râm quanh năm – đừng chỉ dựa vào thời điểm lắp đặt.

7. Đừng xem nhẹ tuyết và bão

Tấm pin bị phủ tuyết có thể ngưng hoạt động trong nhiều ngày. Tránh dùng dụng cụ kim loại – hãy dùng cào mềm chuyên dụng. Sau bão, kiểm tra kính vỡ, lá cây đọng lại hoặc nước đọng quanh các điểm nối ống dẫn. Tại vùng thường có bão, hãy kiểm tra các điểm neo và ray đỡ – gió mạnh có thể làm lệch hoặc lỏng phần cứng.

8. Kiểm tra chuyên sâu định kỳ hàng năm

Dù tự chăm sóc rất hữu ích, nhưng một lần kiểm tra chuyên nghiệp mỗi năm sẽ giúp phát hiện các dấu hiệu suy giảm tiềm ẩn bằng ảnh nhiệt hoặc đo đường cong IV. Kỹ thuật viên chuyên nghiệp có thể kiểm tra diode, độ ẩm xâm nhập và đo trở kháng – những chỉ số then chốt của sức khỏe hệ thống.

Bảo trì định kỳ cho hệ thống năng lượng mặt trời không chỉ là việc nên làm – mà là yếu tố quyết định giữa hiệu suất trung bình và tối ưu.

Vệ sinh, theo dõi, điều chỉnh theo mùa và kiểm tra chuyên sâu giúp hệ thống hoạt động bền bỉ suốt tuổi thọ. Đầu tư thời gian cho việc bảo trì sẽ mang lại lợi ích dài hạn: hóa đơn điện thấp hơn, thiết bị sống lâu hơn và một tương lai độc lập năng lượng bền vững hơn!