Xin chào các bạn! Việc sở hữu một cây guitar không chỉ đơn thuần là có một nhạc cụ—đó là một hành trình đầy cảm hứng, nhưng cũng đòi hỏi bạn phải có trách nhiệm chăm sóc người bạn âm nhạc của mình.

Dù bạn là người chơi lâu năm hay chỉ mới bắt đầu, việc bảo dưỡng guitar đúng cách sẽ giúp nó luôn trong tình trạng hoàn hảo, phát ra âm thanh tuyệt vời và bền bỉ theo năm tháng.

Dưới đây là tập hợp những mẹo thiết yếu mà bất kỳ tay guitar nào cũng nên biết để giữ nhạc cụ của mình luôn như mới!

1. Vì Sao Cần Làm Sạch Guitar Thường Xuyên?

Chăm sóc guitar bắt đầu từ một thói quen cơ bản: vệ sinh sạch sẽ. Qua thời gian, mồ hôi, bụi bẩn và dầu từ tay bạn sẽ tích tụ trên cần đàn, dây đàn và thân đàn, ảnh hưởng đến cả âm thanh lẫn độ bền của nhạc cụ. Nếu bỏ bê, dây đàn có thể bị ăn mòn, cần đàn trở nên xỉn màu và lớp sơn bên ngoài mờ dần.

Mẹo nhỏ: Hãy dùng khăn sợi microfiber để lau thân và cần đàn sau mỗi lần chơi, đồng thời sử dụng dung dịch dưỡng cần đàn vài tháng một lần để bảo vệ cấu trúc gỗ.

Nếu muốn làm sạch kỹ hơn, nên đầu tư vào nước bóng chuyên dụng cho guitar và dung dịch làm sạch dây đàn.

2. Ổn Định Âm Thanh: Điều Chỉnh Cần Cong (Truss Rod)

Một vấn đề phổ biến mà nhiều người chơi gặp phải là đàn bị lệch tông, không giữ được đúng nốt.

Nguyên nhân có thể đến từ việc cần đàn bị cong do độ ẩm thay đổi hoặc lực căng dây không đúng.

Bộ phận truss rod — dùng để điều chỉnh độ cong của cần đàn — đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định âm thanh.

Mẹo nhỏ: Chỉ cần một điều chỉnh nhẹ cũng có thể khắc phục tình trạng dây rè hoặc action (độ cao dây đàn) quá cao.

Sử dụng đúng dụng cụ để xoay truss rod: theo chiều kim đồng hồ để siết (nếu cần bị cong quá), hoặc ngược lại để nới lỏng (nếu cần quá phẳng).

3. Chăm Sóc Dây Đàn: Tuổi Thọ và Âm Sắc

Loại dây bạn chọn và cách bạn bảo quản chúng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng âm thanh. Tuổi thọ của dây phụ thuộc vào chất liệu (niken, thép, dây phủ), phong cách chơi và tần suất thay dây.

Mẹo nhỏ: Sau mỗi buổi chơi, hãy dùng dung dịch chuyên dụng để lau dây, loại bỏ bụi bẩn và mồ hôi, giúp dây đàn bền hơn và giữ được âm thanh sáng.

Nếu bạn chơi mạnh, nên thay dây vài tuần một lần; với người chơi nhẹ, có thể kéo dài 2–3 tháng.

4. Điều Chỉnh Action và Phím Đàn: Cảm Giác Chơi Rất Quan Trọng

Không gì khó chịu bằng việc phải cố gắng bấm dây vì action quá cao hoặc gặp tiếng rè do action quá thấp. Độ cao của dây và độ đều của phím đàn ảnh hưởng lớn đến khả năng biểu diễn.

Mẹo nhỏ: Để điều chỉnh action, bạn có thể nâng hoặc hạ ngựa đàn (bridge saddles) với guitar điện, hoặc điều chỉnh truss rod với guitar acoustic.

Nếu sau khi chỉnh bạn vẫn nghe tiếng rè, hãy kiểm tra xem các phím có bị mòn không và cân nhắc đánh lại cho bằng.

5. Chăm Sóc Lược Đàn và Ngựa Đàn: “Người Hùng Thầm Lặng”

Lược đàn (nut) và ngựa đàn (bridge) là hai bộ phận thường bị bỏ qua, nhưng lại ảnh hưởng lớn đến âm thanh và độ dễ chơi. Một chiếc lược đàn bị mòn có thể gây lệch tông, còn ngựa đàn bị lắp sai sẽ làm sai cao độ.

Mẹo nhỏ: Hãy kiểm tra xem dây đàn có nằm đúng trong rãnh lược không.

Nếu rãnh quá chặt hoặc quá rộng, dây sẽ bị rè hoặc không giữ được tông. Với ngựa đàn, đặc biệt là trên guitar điện, hãy đảm bảo vệ sinh sạch sẽ quanh các saddles để giữ đúng âm thanh.

6. Bảo Quản Đúng Cách: Bảo Vệ Guitar Trước Môi Trường

Nơi bạn đặt và cất guitar ảnh hưởng lớn đến độ bền của nó. Nhiệt độ, độ ẩm thay đổi đột ngột có thể làm cong cần đàn, khô nứt gỗ hoặc hư hỏng lớp sơn.

Mẹo nhỏ: Luôn cất guitar trong hộp cứng hoặc để trên giá đỡ chắc chắn. Sử dụng gói hút ẩm hoặc cất trong phòng có kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm. Nếu không sử dụng trong thời gian dài, hãy nới lỏng dây đàn để giảm lực căng lên cần đàn.

7. Hệ Thống Điện và Dây Dẫn: Đảm Bảo Âm Thanh Sạch

Một phần quan trọng nhưng ít được chú ý là hệ thống điện bên trong guitar điện.

Dây dẫn lỏng hoặc bị oxy hóa sẽ làm âm thanh bị nhiễu hoặc rè.

Mẹo nhỏ: Vệ sinh jack cắm bằng dung dịch làm sạch tiếp điểm, kiểm tra kỹ các dây nối bên trong xem có dấu hiệu mòn hay không.

Núm chỉnh âm lượng và âm sắc (potentiometers) nếu bị “rè” cần được làm sạch định kỳ để hoạt động mượt mà hơn.

8. Bridge Saddles: Bộ Phận Nhỏ, Ảnh Hưởng Lớn

Với guitar điện, các miếng ngựa đàn (saddles) quyết định nhiều đến việc đàn có giữ được đúng tông hay không.

Chúng có thể bị mòn theo thời gian do lực ép từ dây.

Mẹo nhỏ: Hãy kiểm tra định kỳ các saddles. Nếu thấy dấu hiệu mòn, lệch hoặc bị ăn mòn, hãy thay mới để cải thiện đáng kể âm thanh và độ ổn định của đàn.

Việc chăm sóc guitar không chỉ giúp giữ vẻ ngoài sáng bóng, mà còn đảm bảo nhạc cụ luôn mang đến âm thanh tốt nhất trong mỗi buổi biểu diễn. Khi bạn tạo thói quen bảo dưỡng thường xuyên, bạn sẽ thấy cây đàn của mình không chỉ bền bỉ theo thời gian, mà còn luôn sẵn sàng cho mọi buổi "jam" hay sân khấu sôi động phía trước!