Hiệu ứng vệt cà phê, một hiện tượng quen thuộc trong cả vật lý và đời sống hàng ngày, xảy ra khi một giọt chất lỏng chứa các hạt rắn bay hơi, để lại một viền tối đậm xung quanh mép giọt.

Nghiên cứu trước đây tại Đại học Twente cho thấy hiện tượng này xuất phát từ một “trận lở tuyết” vi mô: các hạt di chuyển ồ ạt về phía rìa giọt nước trong quá trình bốc hơi.

Các nghiên cứu trước đây tại Đại học Twente (Hà Lan) đã chỉ ra rằng hiệu ứng này, do sự "lở tuyết" của các hạt di chuyển về phía rìa ngoài, là điều không mong muốn trong các ứng dụng như in phun hay in 3D.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất được công bố trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (PNAS) đã tiết lộ rằng việc điều chỉnh bề mặt bằng một lớp dầu có thể ngăn chặn hiệu quả hiện tượng này.

Hiểu về hiện tượng "lở tuyết" hạt vi mô

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Twente đã chứng minh rằng khi một giọt chất lỏng chứa hạt rắn bay hơi, các hạt sẽ từ từ di chuyển ra phía rìa giọt. Ban đầu, chuyển động này diễn ra có trật tự và chậm rãi. Tuy nhiên, khi giọt nước dần mất chiều cao do bay hơi, các hạt bất ngờ ồ ạt tràn ra rìa một cách hỗn loạn – giống như một trận lở tuyết thu nhỏ. Đường kính của giọt chất lỏng đóng vai trò quan trọng trong việc kích hoạt chuyển động này.

Vì nhiều ứng dụng yêu cầu sự phân bố hạt đồng đều, các nhà khoa học đang tìm cách ngăn chặn hiện tượng tập trung hạt ở viền ngoài – và phát hiện mới đã mở ra một giải pháp hứa hẹn. Dùng lớp dầu để ngăn hiệu ứng vệt cà phê

Việc bao phủ giọt chất lỏng bằng một lớp dầu không bay hơi đã được chứng minh là giúp ngăn chặn sự di chuyển không mong muốn của các hạt. Lớp dầu này làm chậm quá trình bay hơi ở rìa giọt nước, từ đó hạn chế sự dịch chuyển mạnh của các hạt ra bên ngoài.

Đáng chú ý, các hạt thậm chí còn có thể di chuyển ngược trở lại vào trung tâm giọt. Khi giọt nước bay hơi hoàn toàn, các hạt được phân bố đều trên bề mặt, thay vì tập trung tạo thành vòng đen quanh viền như trước.

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn quan sát thấy hiện tượng độc đáo: lớp dầu bao phủ hoàn toàn giọt nước hình thành các cấu trúc siêu nhỏ giống như “con mắt cà phê”. Bằng cách thêm chất hoạt động bề mặt (surfactant) vào giọt, người ta có thể điều chỉnh mẫu lắng đọng hạt – từ hình vòng espresso truyền thống đến phân bố đều khắp bề mặt – phù hợp với các ứng dụng như lắp ráp hạt nano hay in vi mô.

Xây dựng thói quen uống cà phê hợp lý

Chọn ly cà phê có nắp

Việc sử dụng ly cà phê có nắp giúp hạn chế đổ tràn, giảm thiểu nguy cơ tạo vệt cà phê trên bàn, sàn hoặc quần áo. Không chỉ vậy, nắp còn giữ nhiệt tốt hơn, nâng cao trải nghiệm thưởng thức cà phê.

Uống chậm, tận hưởng vị

Kiểm soát tốc độ uống giúp tránh việc cà phê bắn ra ngoài do uống quá nhanh. Thưởng thức từng ngụm chậm rãi không chỉ tốt hơn cho vị giác mà còn giúp hạn chế vết bẩn.

Sử dụng phễu lọc hoặc dụng cụ chiết

Đối với người yêu thích pha chế tại nhà, việc dùng phễu lọc hoặc dụng cụ chiết xuất giúp giảm tiếp xúc trực tiếp với bã cà phê và hạn chế việc làm bẩn bàn bếp, ly tách hay bề mặt xung quanh.

Phương pháp làm sạch vệt cà phê hiệu quả

Lau ngay khi mới bị đổ

Việc xử lý vệt cà phê ngay lập tức giúp ngăn chặn việc chất lỏng ngấm sâu vào bề mặt hoặc sợi vải, gây khó khăn trong việc vệ sinh sau này. Chỉ cần khăn giấy ẩm hoặc khăn lau mềm là có thể xử lý nhanh chóng.

Chọn dung dịch tẩy chuyên dụng

Sử dụng chất tẩy rửa phù hợp với từng bề mặt (gỗ, vải, kính…) giúp làm sạch nhanh chóng và hiệu quả hơn. Luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng để tránh làm hư hại đồ nội thất.

Dọn dẹp sâu định kỳ

Bên cạnh việc lau dọn hằng ngày, hãy thực hiện các đợt vệ sinh kỹ hơn mỗi tuần để loại bỏ những vết cà phê cũ còn sót lại trên tường, bàn ghế, thảm… Điều này không chỉ giữ gìn vệ sinh mà còn tạo nên không gian sống gọn gàng, tươi mới.

Bằng cách xây dựng thói quen uống cà phê thông minh kết hợp với phương pháp vệ sinh khoa học, bạn hoàn toàn có thể nói lời tạm biệt với hiệu ứng vệt cà phê.

Hãy vừa tận hưởng hương vị đậm đà của ly cà phê, vừa gìn giữ không gian sống sạch sẽ và tinh tế mỗi ngày.