Khi còn nhỏ, hầu hết chúng ta đều được học về các hành tinh trong Hệ Mặt Trời. Chúng ta có thể dễ dàng gọi tên những hành tinh đá quen thuộc, các hành tinh khí khổng lồ, thậm chí cả sao Diêm Vương – từng được xem là hành tinh thứ chín.
Thế nhưng, khi trưởng thành và hiểu biết của chúng ta về vũ trụ ngày càng sâu rộng, ta mới nhận ra rằng Hệ Mặt Trời chỉ là một phần nhỏ bé trong một vũ trụ bao la đến mức khó có thể hình dung.
Với hàng tỷ ngôi sao và vô số thiên hà ngoài kia, một câu hỏi đầy mê hoặc được đặt ra: Liệu có bao nhiêu hành tinh đang tồn tại trong vũ trụ rộng lớn này?
Ngân Hà: Hệ Mặt Trời của Chúng Ta Có Bao Nhiêu Hành Tinh?
Để bắt đầu trả lời câu hỏi này, trước tiên chúng ta cần nhìn lại hệ sao của chính mình — Dải Ngân Hà. Ngân Hà chứa khoảng 200 đến 400 tỷ ngôi sao, và phần lớn trong số đó có khả năng cao sở hữu ít nhất một hành tinh quay quanh.
Các ngôi sao trong dải Ngân Hà rất đa dạng, từ Mặt Trời của chúng ta – một sao thuộc lớp G – đến những ngôi sao nhỏ hơn và nguội hơn như sao lùn đỏ. Thật ra, sao lùn đỏ chiếm tới khoảng 75% dân số sao trong Ngân Hà, và chúng thường có hành tinh đi kèm.
Khi hiểu biết của chúng ta về vũ trụ ngày một mở rộng, các nhà thiên văn học phát hiện rằng hầu hết các ngôi sao đều có thể có hành tinh. Vậy thì, có bao nhiêu hành tinh tồn tại trong Ngân Hà?
Theo ước tính thận trọng nhất, mỗi ngôi sao có thể có ít nhất một hành tinh. Điều đó đồng nghĩa với việc có khoảng 100 đến 200 tỷ hành tinh chỉ tính riêng trong Ngân Hà – và con số này mới chỉ là bề nổi của tảng băng trôi.
Phương Pháp Khám Phá: Làm Thế Nào Để Chúng Ta Đếm Hành Tinh?
Các nhà thiên văn đã phát triển nhiều kỹ thuật khác nhau để phát hiện hành tinh trong các hệ sao xa xôi. Hai phương pháp nổi bật nhất là "phương pháp dao động của sao" và "phương pháp quá cảnh":
1. Phương pháp dao động sao: Phát hiện chuyển động nhẹ, hay “dao động” của ngôi sao do lực hấp dẫn của hành tinh xung quanh gây ra. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể ước tính số lượng và kích thước hành tinh trong hệ sao đó.
2. Phương pháp quá cảnh: Quan sát ánh sáng của một ngôi sao mờ đi khi một hành tinh đi qua phía trước nó, che khuất một phần ánh sáng. Bằng cách phân tích hiện tượng này, các nhà thiên văn có thể xác định sự tồn tại của hành tinh, cũng như thu thập dữ liệu về kích thước và quỹ đạo của nó.
Những phương pháp này đã mang lại nhiều phát hiện lớn. Ví dụ, kính viễn vọng không gian Kepler của NASA đã phát hiện hơn 4.000 hành tinh tiềm năng bằng cách theo dõi độ sáng của hơn 150.000 ngôi sao. Những phát hiện này cho thấy hành tinh là thứ phổ biến trong vũ trụ, nhiều ngôi sao thậm chí còn có nhiều hành tinh quay quanh – trong đó có cả những hành tinh nằm trong “vùng sống được” – nơi điều kiện có thể phù hợp cho sự sống như Trái Đất tồn tại.
Vượt Ra Khỏi Ngân Hà: Vũ Trụ Bao La
Tuy nhiên, Ngân Hà chỉ là một trong vô số thiên hà. Vũ trụ quan sát được có hơn 200 tỷ thiên hà, mỗi thiên hà lại chứa hàng trăm tỷ ngôi sao. Nếu áp dụng cùng một lập luận như với Ngân Hà, thì tổng số hành tinh trong vũ trụ là một con số khổng lồ vượt quá sức tưởng tượng. Các nhà khoa học cho rằng, trung bình mỗi hệ sao có thể sở hữu số lượng hành tinh tương đương như trong Ngân Hà. Điều này có nghĩa rằng tổng số hành tinh trong vũ trụ có thể vượt qua con số 1.000.000.000.000.000.000.000.000 (1 tỷ tỷ hành tinh).
Những hành tinh này có thể có đủ loại kích thước, cấu tạo và điều kiện – từ những thế giới băng giá đến những nơi đầy khí độc – và có thể, một số trong đó chứa sự sống.
Vai Trò của Ngoại Hành Tinh và Cuộc Tìm Kiếm Sự Sống
Khi chúng ta tiếp tục khám phá vũ trụ, việc phát hiện ra các ngoại hành tinh – tức hành tinh nằm ngoài hệ Mặt Trời – đã mở ra vô vàn khả năng mới. Hàng ngàn ngoại hành tinh đã được xác định, với đặc điểm vô cùng đa dạng: có hành tinh đá giống Trái Đất, có hành tinh khí khổng lồ như Sao Mộc, thậm chí có hành tinh quay quanh hai hay ba ngôi sao trong hệ "nhị phân" hoặc "tam phân". Cuộc săn tìm các hành tinh nằm trong “vùng sống được” – nơi có thể tồn tại nước dạng lỏng – đang là tâm điểm của ngành thiên văn học hiện đại.
Nếu sự sống tồn tại ở đâu đó ngoài Trái Đất, khả năng cao là nó đang hiện hữu trên một trong những hành tinh này. Tuy cơ hội tìm được một hành tinh có điều kiện giống hệt Trái Đất vẫn còn mong manh, nhưng những phát hiện gần đây đang thắp lên hy vọng cho tương lai của việc khám phá sự sống ngoài hành tinh.
Tương Lai của Việc Khám Phá Hành Tinh
Cùng với sự tiến bộ không ngừng của công nghệ, cuộc hành trình tìm kiếm các hành tinh mới vẫn đang diễn ra đầy hứng khởi. Những nhiệm vụ tương lai như kính viễn vọng không gian James Webb và sứ mệnh PLATO của Cơ quan Vũ trụ châu Âu sẽ cung cấp các quan sát chi tiết hơn về những thế giới xa xôi.
Những dự án này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc các hệ hành tinh – và có thể, một ngày nào đó, sẽ trả lời được câu hỏi lớn nhất của nhân loại:
Liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ?
Một Vũ Trụ Tràn Đầy Khả Năng
Xét trong toàn cảnh vũ trụ rộng lớn, câu hỏi về số lượng hành tinh tồn tại là điều gần như không thể trả lời chính xác. Tuy nhiên, dựa trên những bằng chứng hiện có, chúng ta có thể khẳng định rằng có hàng ngàn tỷ hành tinh trong vũ trụ quan sát được.
Khi công nghệ và tri thức của con người ngày càng phát triển, có lẽ một ngày nào đó chúng ta sẽ thật sự biết được con số ấy – và có thể tìm thấy sự sống ở một thế giới khác.
Vì vậy, lần tới khi bạn ngước nhìn bầu trời đêm, hãy nhớ rằng những vì sao lấp lánh kia chỉ là phần rất nhỏ trong hàng tỷ thế giới đang tồn tại ngoài kia. Ai biết được điều kỳ diệu nào đang chờ ta khám phá?
