Bạn đã bao giờ tự hỏi hệ Mặt Trời của chúng ta ra đời như thế nào chưa? Đây là câu hỏi đã làm say mê các nhà khoa học suốt nhiều thế kỷ.
Nguồn gốc của hệ Mặt Trời liên quan đến hai vấn đề cơ bản: vật chất hình thành nên các hành tinh đến từ đâu và quá trình hình thành các hành tinh diễn ra thế nào. Đã có rất nhiều giả thuyết được đề xuất nhằm giải thích những bí ẩn này.
Giả thuyết Tinh vân của Kant
Năm 1755, triết gia người Đức Immanuel Kant là người đầu tiên đưa ra giả thuyết tinh vân để lý giải sự hình thành hệ Mặt Trời. Ông cho rằng hệ Mặt Trời được sinh ra từ một tinh vân nguyên thủy, phát triển theo các định luật hấp dẫn. Trong tinh vân ban đầu này, những hạt vật chất rắn với kích thước khác nhau dần tụ lại với nhau dưới tác động của lực hấp dẫn. Các hạt lớn hơn thu hút các hạt nhỏ hơn, tạo thành những khối vật chất lớn hơn. Dần dần, các khối này tiếp tục hút thêm vật chất xung quanh, ngày càng phát triển. Ở trung tâm của khối vật chất đó, lực hấp dẫn mạnh nhất đã hình thành nên Mặt Trời. Còn những hạt vật chất nhỏ hơn, dưới ảnh hưởng của lực hút từ Mặt Trời, bắt đầu di chuyển trên những quỹ đạo xung quanh nó. Theo thời gian, chúng tích tụ lại và tạo thành các hành tinh, tất cả đều chuyển động cùng chiều — và đó chính là hệ Mặt Trời ngày nay.
Đóng góp của Laplace
41 năm sau, nhà toán học và thiên văn học người Pháp Pierre Simon Laplace đã độc lập đưa ra một phiên bản khác của giả thuyết tinh vân. Khác với Kant, Laplace tin rằng hệ Mặt Trời hình thành từ một đám mây khí nóng. Khi đám mây này nguội dần, nó co lại, làm cho tốc độ quay tăng lên. Sự gia tăng tốc độ quay dẫn đến lực ly tâm lớn hơn, khiến tinh vân trở nên cực kỳ dẹt. Cuối cùng, khi lực ly tâm tại rìa ngoài vượt quá lực hấp dẫn, các vòng vật chất tách ra khỏi tinh vân chính. Những vòng này tiếp tục phân tách và co lại, hình thành nên các hành tinh, trong khi trung tâm của tinh vân trở thành Mặt Trời. Giả thuyết này đã đóng vai trò quan trọng trong việc giúp con người hiểu sâu hơn về sự hình thành hệ Mặt Trời.
Giả thuyết Tinh vân hiện đại
Nhờ sự phát triển của vật lý thiên văn hiện đại và lý thuyết tiến hóa sao, giả thuyết tinh vân hiện đại đã trở thành cách giải thích phổ biến nhất. Dựa trên các dữ liệu quan sát và tính toán lý thuyết, giả thuyết này đưa ra những luận điểm chính sau: Tinh vân Mặt Trời ban đầu chỉ là một phần nhỏ trong một đám mây liên sao khổng lồ, và nó đã sụp đổ dưới tác động của chính trọng lực của mình. Khi tinh vân bắt đầu co lại, nó đã có sẵn chuyển động quay, và phần trung tâm sụp đổ đó tạo thành Mặt Trời. Trong khi đó, những phần bên ngoài hình thành nên một đĩa sao phẳng — nơi sau này các hành tinh được sinh ra.
Mặc dù giả thuyết tinh vân hiện đại được chấp nhận rộng rãi, vẫn còn nhiều biến thể và tranh luận giữa các trường phái khác nhau. Các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu để hiểu sâu hơn về chi tiết quá trình hình thành hệ Mặt Trời.
Cuộc hành trình khám phá chưa kết thúc
Vậy, cho đến hiện tại chúng ta đã biết được gì? Trong hành trình khám phá nguồn gốc hệ Mặt Trời, các nhà khoa học vẫn không ngừng hoàn thiện các lý thuyết hiện có. Vẫn còn vô số câu hỏi chưa có lời giải đáp: chính xác quá trình hình thành các hành tinh và Mặt Trời diễn ra như thế nào? Công nghệ mới và những nghiên cứu liên tục trong ngành thiên văn học có thể một ngày nào đó sẽ đem đến cho chúng ta câu trả lời cụ thể hơn. Nhưng hiện tại, chúng ta vẫn đang được truyền cảm hứng bởi những lý thuyết kỳ thú mà Kant, Laplace và các nhà khoa học hiện đại đã đề xuất.
Mỗi khám phá mới lại đưa chúng ta tiến gần hơn đến việc hiểu được vì sao chúng ta có mặt tại nơi này, trên hành tinh xanh nhỏ bé quay quanh một ngôi sao rực rỡ gọi là Mặt Trời.
Các bạn thân mến, thật tuyệt vời phải không khi chúng ta vẫn đang tiếp tục vén màn những bí mật của chính "ngôi nhà" trong vũ trụ này? Hành trình khám phá còn dài, và ai biết được, những phát hiện mới mẻ nào sẽ đến trong tương lai!
