Khi trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục phát triển và đổi mới, chúng ta đang tiến vào một kỷ nguyên cách mạng công nghệ. Cuộc cách mạng này không chỉ có tiềm năng cải thiện đáng kể năng suất, thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu mà còn gia tăng thu nhập trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó, chúng ta cũng phải đối mặt với nguy cơ mất việc làm và sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng.

Để tận dụng tốt tiềm năng của AI, chúng ta cần tiếp cận một cách cẩn trọng và xây dựng các chính sách đảm bảo rằng lợi ích từ AI được chia sẻ công bằng cho tất cả mọi người.

Ảnh hưởng đến việc làm: cơ hội và thách thức

AI và sự thay đổi trong cơ hội nghề nghiệp

Một nghiên cứu gần đây của IMF đã phân tích các tác động tiềm năng của AI lên lực lượng lao động toàn cầu. Trong khi nhiều nghiên cứu cảnh báo rằng AI có thể thay thế công việc, điều quan trọng là phải hiểu rằng AI cũng có thể bổ trợ cho lao động con người trong nhiều trường hợp. AI có khả năng đặc biệt khi tác động đến các công việc đòi hỏi kỹ năng cao, khác với các công nghệ tự động hóa trước đây.

Kết quả nghiên cứu thật ấn tượng. Gần 40% việc làm trên toàn thế giới sẽ chịu tác động bởi AI. Trước đây, tự động hóa chủ yếu ảnh hưởng đến các công việc lặp đi lặp lại, nhưng AI tiến xa hơn khi tác động đến các công việc chuyên môn hơn. Tại các nền kinh tế phát triển, khoảng 60% công việc có thể chịu ảnh hưởng từ AI. Trong số đó, một nửa có thể được hưởng lợi từ việc tích hợp AI, dẫn đến tăng năng suất. Tuy nhiên, một số công việc có thể đối mặt với nhu cầu lao động giảm, dẫn đến mất việc làm và giảm lương. Trong kịch bản tồi tệ nhất, một số công việc có thể biến mất hoàn toàn.

Vai trò của bất bình đẳng trong việc tích hợp AI

AI và các khoảng cách bất bình đẳng

AI cũng có thể làm gia tăng bất bình đẳng nội tại trong từng quốc gia. Những lao động có khả năng tận dụng AI sẽ chứng kiến năng suất và mức lương cao hơn, trong khi những người không theo kịp có thể bị bỏ lại phía sau. Nghiên cứu cho thấy AI có thể giúp những lao động ít kinh nghiệm tăng năng suất nhanh hơn, nhưng lao động trẻ có lợi thế hơn trong việc thích nghi với những cơ hội này so với lao động lớn tuổi.

Tác động đến thu nhập lao động phần lớn phụ thuộc vào cách AI bổ trợ cho các công việc có thu nhập cao. Nếu AI đóng vai trò lớn trong việc nâng cao năng suất của các lao động thu nhập cao, chúng ta có thể chứng kiến sự gia tăng mức lương không cân xứng của họ. Hơn nữa, khi các công ty sử dụng AI đạt năng suất cao hơn, họ có thể tăng lợi nhuận từ vốn, mang lại lợi ích cho các cá nhân có thu nhập cao. Cả hai yếu tố này có thể làm sâu sắc thêm tình trạng bất bình đẳng.

Xây dựng một thế giới AI hòa nhập

Cách tiếp cận toàn diện để tận dụng AI

Với AI đang nhanh chóng trở thành yếu tố cốt lõi trong hoạt động kinh doanh trên toàn cầu, các nhà hoạch định chính sách cần hành động ngay bây giờ. IMF đã phát triển “Chỉ số Sẵn sàng cho AI” (AI Readiness Index) để giúp các quốc gia đánh giá mức độ chuẩn bị của mình trong các lĩnh vực quan trọng như hạ tầng kỹ thuật số, vốn con người, chính sách thị trường lao động, đổi mới và quy định. Công cụ này rất quan trọng đối với các quốc gia đang tìm cách thích ứng với kỷ nguyên AI.

Chẳng hạn, phần về vốn con người và chính sách thị trường lao động trong chỉ số này xem xét các yếu tố như trình độ giáo dục và khả năng di chuyển trong thị trường việc làm. Nó cũng đánh giá tỷ lệ dân số được bao phủ bởi các mạng lưới an sinh xã hội. Trong khi đó, phần về quy định và đạo đức đánh giá mức độ khung pháp lý của một quốc gia thích ứng với các mô hình kinh doanh kỹ thuật số và liệu họ có hệ thống quản trị mạnh mẽ để đảm bảo thực thi hiệu quả hay không.

Làm thế nào các quốc gia có thể hưởng lợi từ AI?

Hướng dẫn sử dụng chỉ số AI Readiness

Được hướng dẫn bởi chỉ số AI Readiness, các nền kinh tế phát triển nên tập trung vào việc thúc đẩy đổi mới và tích hợp AI đồng thời xây dựng các khung quy định mạnh mẽ để đảm bảo việc sử dụng AI an toàn và có trách nhiệm. Cách tiếp cận này sẽ tạo ra một môi trường AI đáng tin cậy, mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Đối với các thị trường mới nổi và các quốc gia đang phát triển, ưu tiên là đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật số và xây dựng lực lượng lao động kỹ năng số để đặt nền tảng vững chắc cho việc áp dụng AI.

AI đã hiện diện và chúng ta vẫn có khả năng đảm bảo rằng nó mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Với các chiến lược đúng đắn, chúng ta có thể biến đổi thế giới theo cách hòa nhập, công bằng. Chúng ta phải tập trung vào các chính sách thúc đẩy tái đào tạo và cung cấp mạng lưới an toàn cho những người có nguy cơ bị bỏ lại bởi sự trỗi dậy của AI. Hãy coi đây là lời cảnh tỉnh, Lykkers: tương lai của AI nằm trong tay chúng ta. Chúng ta sẽ thích nghi với thay đổi công nghệ nhanh chóng này như thế nào để đảm bảo nó mang lại lợi ích cho tất cả mọi người? Tất cả phụ thuộc vào chúng ta để định hình tương lai, đảm bảo rằng AI thúc đẩy thịnh vượng cho tất cả.