Năm 1930, Clyde Tombaugh phát hiện ra sao Diêm Vương, và nó được phân loại là hành tinh thứ chín trong hệ mặt trời của chúng ta trong nhiều năm. Tuy nhiên, vị thế của sao Diêm Vương như một hành tinh đã bị thách thức sau khi các vật thể có kích thước tương tự khác trong vành đai Kuiper được phát hiện.

Năm 2006, Liên minh Thiên văn Quốc tế (IAU) đã định nghĩa lại tiêu chuẩn cho các hành tinh và hạ cấp Sao Diêm Vương xuống thành hành tinh lùn. Mặc dù vậy, Sao Diêm Vương vẫn là một trong những thiên thể hấp dẫn nhất và chúng ta liên tục bị cuốn hút bởi những đặc điểm độc đáo của nó.

Đặc điểm vật lý của Sao Diêm Vương

Sao Diêm Vương là vật thể lớn nhất trong vành đai Kuiper, một vùng ngoài Sao Hải Vương chứa đầy các thiên thể băng giá. Mặc dù ở rất xa Mặt trời, nhưng nó vẫn là một trong những thiên thể nổi tiếng nhất. Khối lượng của Sao Diêm Vương chỉ bằng khoảng một phần sáu khối lượng của Mặt trăng của Trái đất và thể tích của nó chỉ bằng một phần ba khối lượng của Mặt trăng.

Bề mặt của sao Diêm Vương chủ yếu bao gồm đá và băng, với khả năng có một đại dương ngầm bên dưới lớp vỏ băng của nó. Điều này khiến sao Diêm Vương giống với các vật thể băng khác trong hệ mặt trời bên ngoài nhưng khác biệt vì bề mặt và bầu khí quyển phức tạp của nó.

Quỹ đạo của Sao Diêm Vương và các đặc điểm độc đáo của nó

Quỹ đạo của Sao Diêm Vương có hình elip rất lớn, nghĩa là khoảng cách của nó với Mặt trời thay đổi rất nhiều. Ở điểm gần nhất (điểm cận nhật), Sao Diêm Vương cách Mặt trời 30 đơn vị thiên văn (AU), trong khi ở điểm xa nhất (điểm viễn nhật), nó cách xa 49 AU. Đường quỹ đạo này thỉnh thoảng đưa Sao Diêm Vương vào quỹ đạo của Sao Hải Vương, nhưng nhờ sự cộng hưởng giữa các quỹ đạo của chúng, hai hành tinh này sẽ không bao giờ va chạm. Sao Diêm Vương mất khoảng 248 năm để hoàn thành một quỹ đạo quanh Mặt trời.

Nhiệt độ bề mặt của sao Diêm Vương cực kỳ thấp, dao động từ -229°C đến -218°C. Hành tinh này có bầu khí quyển rất mỏng, chủ yếu bao gồm nitơ, mêtan và cacbon monoxit. Mặc dù lạnh, sao Diêm Vương đã cho thấy bằng chứng về hoạt động địa chất, bao gồm cả núi lửa băng và dãy núi.

Các vệ tinh của Sao Diêm Vương

Sao Diêm Vương có năm vệ tinh đã biết: Charon, Styx, Nix, Kerberos và Hydra. Charon, vệ tinh lớn nhất trong số này, có kích thước gần bằng một nửa kích thước của chính Sao Diêm Vương, và hai thiên thể này quay quanh một tâm khối lượng chung nằm bên ngoài Sao Diêm Vương, khiến một số người coi chúng là hệ sao đôi. Tuy nhiên, IAU vẫn chính thức coi Charon là vệ tinh của Sao Diêm Vương.

Kích thước lớn của Charon và mối quan hệ chặt chẽ với sao Diêm Vương khiến nó trở thành đối tượng nghiên cứu hấp dẫn, và sự tương tác giữa hai thiên thể này khá độc đáo so với các hệ hành tinh khác.

Sự hạ cấp và khám phá của Sao Diêm Vương

Trong nhiều thập kỷ, Sao Diêm Vương được coi là hành tinh thứ chín trong hệ mặt trời của chúng ta, nhưng vào năm 2006, nó đã được IAU phân loại lại thành hành tinh lùn. Sự thay đổi trong phân loại này là do phát hiện ra các vật thể có kích thước tương tự khác trong vành đai Kuiper, dẫn đến kết luận rằng Sao Diêm Vương không đáp ứng các tiêu chí của một hành tinh.

Việc hạ cấp Sao Diêm Vương đã gây ra nhiều cuộc tranh luận giữa các nhà thiên văn học và công chúng, nhưng nó cũng làm nổi bật tính độc đáo của Sao Diêm Vương. Vào năm 2015, tàu vũ trụ New Horizons của NASA đã đi vào lịch sử khi là sứ mệnh đầu tiên bay ngang qua Sao Diêm Vương. Trong quá trình bay ngang qua, New Horizons đã chụp được những hình ảnh và dữ liệu chi tiết tiết lộ bề mặt và bầu khí quyển của Sao Diêm Vương, khám phá ra những đặc điểm trước đây chưa được biết đến, chẳng hạn như núi lửa băng và đồng bằng nitơ đóng băng.

Bí ẩn đang diễn ra của Sao Diêm Vương

Sao Diêm Vương tiếp tục thu hút các nhà khoa học và những người đam mê không gian. Mặc dù có kích thước nhỏ và vị trí xa xôi, Sao Diêm Vương vẫn cung cấp những hiểu biết sâu sắc về phạm vi bên ngoài của hệ mặt trời. Quỹ đạo xa xôi, địa hình kỳ lạ và các vệ tinh hấp dẫn của nó khiến nó trở thành chủ đề nghiên cứu đang diễn ra.

Hơn nữa, khả năng có một đại dương ngầm trên Sao Diêm Vương có thể có nghĩa là sự sống có thể tồn tại dưới một số hình thức bên dưới bề mặt băng giá của nó. Khám phá này mở ra những hướng nghiên cứu mới và giúp chúng ta hiểu sâu hơn về cách các hành tinh và mặt trăng trong hệ mặt trời bên ngoài hoạt động.

Sức hấp dẫn bền bỉ của sao Diêm Vương

Sao Diêm Vương có thể không còn được phân loại là hành tinh thứ chín nữa, nhưng nó vẫn là biểu tượng của những điều bí ẩn nằm ngoài sự hiểu biết trực tiếp của chúng ta về hệ mặt trời. Từ quỹ đạo kỳ lạ đến bề mặt băng giá và địa chất hoạt động, sao Diêm Vương đã chứng minh rằng nó không chỉ là một tảng đá xa xôi trong không gian.

Khi chúng ta tiếp tục khám phá những vùng xa nhất của hệ mặt trời, sao Diêm Vương chắc chắn sẽ vẫn là nguồn cảm hứng và khám phá.

Vậy bạn nghĩ sao? Sao Diêm Vương có xứng đáng được gọi là một hành tinh một lần nữa không? Dù thế nào đi nữa, những đặc điểm hấp dẫn của nó sẽ tiếp tục khơi dậy sự tò mò của chúng ta trong nhiều năm tới!